DO MICHAŁA RUSINKA
Toruń, 7 kwietnia 1946 r.
Kochany Michale!
Do długiego listu jeszcze dochodzi ogon alias uzupełnienie. Właśnie otrzymałem numer „Robotnika Pomorskiego” z tak zwana recenzją. Nic o niej nie wiedziałem, gdyż notatka ta została umieszczona w wydaniu „Robotnika” przeznaczonym na prowincję, czyli torunianie nie mogli jej w ogóle przeczytać. Dlatego też i ja jej nie znałem. Zakreśliłem ją i opatrzyłem wykrzyknikami. Teraz zechciej porównać, ile miejsca poświęcono bandycie Schabowi albo „Konkursowi na nazwę audycji radiowej” w tymże samym numerze „Robotnika”, nie mówiąc już o kronice sportowej z opisem meczu odbytego w Łodzi. Pozakreślałem to wszystko czerwonym ołówkiem, by nie uszło Twej uwadze. W ten sposób prasa toruńska wspomaga poczynania Ministerstwa Kultury i Sztuki i w ten sposób popiera tutejszy teatr. Czy to nie jest naprawdę skandal? Czy to nie nadaje się do interwencji? Moim zdaniem byłoby dobrze, żebyś to pokazał Ministrowi Kruczkowskiemu, aby zobaczył, jak tu nas „popierają”. Ale na przekór takiemu traktowaniu nas na Sen nocy letniej po prostu się wali.
Teraz chciałem poruszyć jeszcze jedną sprawę, którą jednak trzeba by szczegółowo ustnie omówić. Wiele swego czasu, a także i na Zjeździe dyrektorów, mówiono o wymianie zespołów, żeby Kraków pojechał do Poznania, Poznań do Torunia itd. Z wielu względów byłoby to bardzo dobre, gdyż teatry mogłyby zapoznawać z swoją twórczością także i inne miasta, nie tylko te, gdzie pracują. Dla mnie wyjazd taki miałby i to znaczenie, że aktorzy, którzy siedzą w małym bądź co bądź mieście, mieliby sposobność pokazania się i gdzie indziej. Na brać aktorską taki wyjazd miałby wręcz znakomity wpływ. Przyszła mi więc taka myśl do głowy. Co byś powiedział na to, gdyby np. Teatr Polski w Warszawie oddał naszemu, teatrowi salę na jakiś czas, powiedzmy 20 dni czy miesiąc. Mogłoby to nastąpić albo w okresie, kiedy teatr urlopowałby swoich pracowników, albo też wówczas, gdyby Teatr Polski mógł odbyć podobną podróż do Poznania czy Krakowa, czy też gdzie indziej. A choćby do Torunia. Bo któż może sobie pozwolić na takie występy w Toruniu, gdzie oczywiście dochody byłyby znacznie mniejsze niż w Warszawie, jak nie Teatr Państwowy! Mógłbym więc przyjechać z dwoma lub trzema sztukami, w tym oczywiście Sen nocy letniej, poza tym Promieniści Grzybowskiej, których Szyfman na pewno grać nie będzie, no i Stara cegielnia, o ile oczywiście Szyfman nie miałby jej grać i Iwaszkiewicz zgodził się na granie jej przez nasz teatr. Można by się jednak ograniczyć do dwóch pierwszych sztuk. Jestem głęboko przekonany, że Szyfman zrobi wszystko, żeby do tego nie dopuścić. On po prostu nie lubi takich rzeczy. Dlatego proszę Cię, zachowaj to, co w tej materii piszę na razie przy sobie, aż przyjadę i pomówimy o tym. W każdym razie chciałbym, żebyś już przedtem sobie o tym pomyślał, i zajął jakieś stanowisko. Uważam jednak, że z wielu względów tego rodzaju wymiana zespołów i przedstawień jest rzeczą bardzo pożądaną.
Z pewnością spocisz się, nim dojdziesz do końca mojego listu, ale co zrobić, czasem trzeba się poświęcić.
Raz jeszcze ściskam Cię serdecznie.
W. Horzyca