DO LEONA KRUCZKOWSKIEGO
Toruń, dnia 14 września 1946 r.
Panie Ministrze!
Przedstawiając kilkakrotnie zarówno w listach moich, jak i ustnie stan teatru toruńskiego i warunki, w jakich pracuję, pozwoliłem sobie za każdym razem zwracać uwagę na to, że Toruń jest miastem ubogim, że ma zaledwie 70 tysięcy mieszkańców, że więc jako teren eksploatacyjny może dostarczyć przy najlepszych wynikach stosunkowo szczupłego kontyngentu widza, i że wobec tego nieodzownym jest znacznie wydatniejsze finansowe poparcie tej sceny, jeśli ma się ją utrzymać przynajmniej na tym poziomie artystycznym, jaki zdążyła w ciągu ubiegłego sezonu osiągnąć. Sprawę tę przedstawiałem P. Dyr. Rusinkowi w momencie, kiedy rozstrzygało się, kto obejmie dyrekcję teatru toruńskiego. Wyraźnie oświadczyłem P. Dyrektorowi Rusinkowi, iż bez odpowiedniego podwyższenia subwencji nie mogę sobie wyobrazić, bym w przyszłym sezonie mógł prowadzić, teatr toruński. W sprawie tej złożyłem równocześnie krótki memoriał, który znajduje się niewątpliwie w aktach Ministerstwa Kultury i Sztuki. P. Dyr. Rusinek uznał słuszność moich argumentów i zapewnił mię, że w przyszłym sezonie otrzymam taką subwencję, iż będę mógł Teatr Ziemi Pomorskiej prowadzić bez żadnych poważniejszych przeszkód.
W rozmowach moich i pismach zwracałem uwagę, że budżet teatru toruńskiego znacznie wzrośnie, a to w związku przede wszystkim z co najmniej stuprocentowym podniesieniem zarówno gaż aktorskich, jak i personelu technicznego oraz administracyjnego. Przy zastosowaniu jak najdalej idących środków oszczędnościowych, nie przekraczając limitu 15 tysięcy złotych jako najwyższej u mnie, gaży aktorskiej, skonstruowałem budżet, który mimo to wynosi ponad milion złotych miesięcznie. Odpis tego preliminarza budżetowego przedstawiłem swego czasu w Ministerstwie i przypuszczałem, że specjalne warunki toruńskie oraz ogólny wzrost kosztów prowadzenia teatru sprawi, iż w obecnym sezonie będę otrzymywał odpowiednią subwencję.
Przydział subwencji na miesiąc wrzesień rb., w wysokości 150000 złotych, przekonał mnie jednak, że argumenty moje nie zostały wysłuchane. Subwencja, którą mi wyznaczono, stanowi zaledwie 1/7 mojego budżetu miesięcznego, gdy w sezonie poprzednim, kiedy w miesiącu grudniu otrzymałem 70000 złotych, suma ta stanowiła bez mała 1/4 mojego budżetu. Jest to tak znaczne obniżenie pomocy, jaką mi udzielało Ministerstwo Kultury i Sztuki, że wobec faktu tego staję bezradny. Nie może być mowy o tym, bym brakującą mi do zrównoważenia budżetu sumę mógł wydobyć z tutejszego ośrodka, nie tylko niewielkiego, ale i ubogiego, czego najlepszym dowodem jest to, że bilety najdroższe, kosztujące 120 zł, gdy Łódź ma limit biletowy 270 zł, a Warszawa nawet 300 zł, nie są zupełnie wykupywane. Zdawać by się mogło, że przejście na tzw. lżejszy repertuar (który zresztą i tak nie jest ciężki), mogłoby uratować sytuację, w rzeczywistości jednak tak nie jest i przekonaliśmy się tu doświadczalnie, iż repertuar taki nie osiąga większych wpływów, aniżeli sztuki poważne, a nawet jest przeciwnie, Toruń bowiem chce dobrego teatru i poważnego repertuaru, ale nie stać go na utrzymanie takiej instytucji, chociaż odsetek widzów w stosunku do ilości mieszkańców jest jeden z największych w Polsce. A że pod względem polityczno-kulturalnym TZP odgrywa i odgrywać musi bardzo poważną rolę na tych ziemiach, z których jeszcze nie wyparowała przesadna cześć dla kultury niemieckiej, o tym Pana Ministra przekonywać nie potrzebuję.
Przedstawiając powyższe, pozwalam sobie prosić Pana Ministra o łaskawe podniesienie subwencji dla Teatru Ziemi Pomorskiej w Toruniu do tej wysokości, by prowadzenie tego teatru na przynajmniej dotychczasowym poziomie stało się dla mnie realną możliwością. W pismach moich do Ministerstwa Kultury prosiłem o zastosowanie tego klucza, jakiego używano przed wojną, tj. przyznania subwencji w wysokości kosztów płac personelu artystycznego. Gdyby przyznanie takiej subwencji było niemożliwe, musiałbym z prawdziwym żalem zrzec się prowadzenia tej tak ważnej placówki, którą Pan Minister raczył mi powierzyć.
Zechce Pan Minister przyjąć wyrazy głębokiej czci i poważania.

W. Horzyca