DO JULII RYLSKIEJ
Toruń, dnia 3 czerwca 1947

Droga Pani Julio!
Serdecznie dziękuję za przysłany mi ostatnio list z wiadomością, która nie była dla mnie niespodzianką. Już Balicki, który był tutaj z jury szekspirowskim na przedstawieniu Romea i Julii, mówił mi o wyniku tamtejszej komisji teatralnej. Nic mię więc nie zaskoczyło, i co więcej, nie zmartwiło bynajmniej, gdyż wiem, że wzięcie Krakowa byłoby specjalnie dla mnie połączone z wielkimi trudnościami, należałoby bowiem oczyścić zespół z różnych Pulcherii, a to spowodowałoby tysiące interwencyj i intryg itd., na co musiałbym zetrzeć niemało sił. Pracy się nigdy nie boję i nawet w małym Toruniu potrafię sobie dać radę, ale walka z różnymi miernotami, a przeprowadzić trzeba by było ją niezawodnie, ściera więcej może niż moja tu nieludzka praca. O tym wszystkim zresztą pisałem Pani ostatnio i wszystko, co do tego czasu słyszałem o Krakowie, nie zmieniło mojego zapatrywania.
Natomiast prawdziwy podziw budzi we mnie stanowisko PPS w całej tej sprawie. Trudno sobie wyobrazić bardziej niedołężną politykę teatralną, jak ta, którą uprawia p. Drobner i jego towarzysze. Pisała Pani, że uczucia PPS dla mnie są nie zmienione. Ale mimo to p. Drobner wysunął kandydaturę Nowakowskiego, a więc kandydaturę, która z góry była skazana na przegraną, gdyż reprezentowała ona i słaby potencjał artystyczny, i musiała się spotkać ze sprzeciwem Ministerstwa, o czym zresztą pisałem. PPR bardzo zręcznie zakonspirowała kandydaturę Dąbrowskiego, pozornie Dąbrowski się cofnął, aby potem w nagłym ataku zaskoczyć PPS i przeprowadzić swoją wolę. Brak orientacji w tej sytuacji, tandetność proponowanego rozwiązania, wyglądają po prostu żałośliwie. Jestem zresztą przekonany, że gdyby nawet wysunięto moją kandydaturę, rozeszlibyśmy się z p. Drobnerem, gdyż ja nigdy nie zgodziłbym się na krępowanie mojej woli pod względem artystycznym, na to, że, jak mi mówił Trzciński, ni mniej ni więcej, tylko jedenaście instancji rozstrzyga w Krakowie, czy dana sztuka może iść, czy też nie. To są horrenda. I myślę, że Dąbrowski pod tym względem będzie dobry dla Krakowa. Powyrzuca kogo należy i ingerencje różnych instancji, przypuszczam, że ograniczy do minimum. To samo będzie już poważną zdobyczą i kto wie, czy nie lepiej się stało, że w tej chwili Dąbrowski wziął teatr krakowski, a nie ja.
Dopiero naprawdę zmartwiliśmy się oboje ze Stasią wiadomością, iż Pani czuje się nie najlepiej. A na dobitek jeszcze ta katarakta, która znowu nie jest taką straszną rzeczą, gdyż można przeprowadzić operację, przykrą, ale dającą dobre efekty. Myślę, że i Pani będzie musiała pomyśleć o tym, jeśli to jest naprawdę katarakta. Wiem, jak poważną to będzie dla Pani przeszkodą w Jej pracach, ale mam nadzieję, że operacja przywróci Pani swobodę pracy. Przypuszczam, że za kilka dni będę w Krakowie, gdyż chciałbym się porozumieć może z kilkoma aktorami, wtenczas porozmawiamy o tym szerzej i dokładniej.
Ja zostaję prawdopodobnie w Toruniu, uzależniam to jednak od tego, czy mi dadzą odpowiednią subwencję. Jeśli mi jej nie dadzą, rzucę teatr i poszukam sobie jakiejś innej pracy. To więc, o czym już  dawno pisałem, bardzo łatwo się złożyć może, że nie będę miał w przyszłym roku teatru, nie jest znów tak dalekie od spełnienia się. A inna sprawa, że uważałbym to za skandal, szczególnie przy obecnym braku reżyserów.
A teraz jeszcze jedna kwestia leżąca mi bardzo na sercu. Chciałbym bardzo, żeby Pani Wdzięczny Strumyk wyszła już ze stanu rękopisu i w przyszłym sezonie ukazała się na naszej scenie (o ile oczywiście tu zostanę). Pozwolę sobie więc przesłać Drogiej Pani w najbliższym czasie 5000 — na wydatki związane z przepisaniem, co może w obecnej sytuacji, ze względu na wzrok Pani, będzie trudne. Może by mogła Pani to komuś podyktować, ale bardzo chciałbym, aby w najbliższym czasie rękopis zamienił się w maszynopis i by można było przystąpić do pracy już w początkach najbliższego sezonu. Jeśli chodzi o stronę materialną, to nie omieszkam postarać się o jakąś zaliczkę dla Pani w przeciągu jakiego miesiąca. A na ZAIKS proszę nie zwracać najmniejszej uwagi. Proszę tylko na pierwszej stronie napisać, że przekład Wilama Horzycy i Julii Rylskiej. Już ja sobie z nimi dam radę.
Raz jeszcze dziękuję serdecznie za tyle przychylności, dobrej woli i trudu i przesyłam piękne ucałowania rączek. Od Stasi ucałowania.
W. Horzyca