DO ROMANA BRANDSTAETTERA
Warszawa [II 1954]
Drogi Panie Romanie!
Spodziewałem się, że przyjedzie Pan w końcu na dyskusję o „twórczości Brandstaettera”, ale nie stawił się Pan. A szkoda, gdyż wypadła ona wcale dobrze nie tylko in merito, ale i dla Pana. Referat miał Ket Puzyna, który w sposób obiektywny przedstawił rozwój Pańskiej twórczości, dochodząc w końcu do wniosku, że chociaż zdaniem jego najdojrzalszy Pański utwór, to Ludzie z martwej winnicy, jednak pod wieloma względami Znaki wolności stanowią najwyższy etap Pańskiej twórczości i najpełniejszy wyraz realistycznego traktowania postaci; ten realizm upatrywał on w wyrazistym rysunku psychologicznym. Niestety, miałem tego dnia premierę Pani Warren, więc nic mogłem zostać na całej dyskusji, w której po Puzynie zabrał głos Treugutt. O ile wiem, bronił on swego stanowiska w „Przekroju” [!] i zastrzegał się przeciwko temu, by wystąpienie jego uważano za jakieś osobiste porachunki z Panem. Można więc powiedzieć, że w dyskusji wyszedł Pan — jako obiekt — obronną ręką i szkoda, że nie było Pana na niej. Aha! Na zebraniu był też Kruczkowski, który mówił dość dużo o zadaniach dramatu historycznego w dniu dzisiejszym w ogóle. Osób nie było wiele, około 30; był też Zawieyski, Csató itd.
Moja premiera poszła nieźle. Lena [Eichlerówna] wspaniale zagrała p. Warren, a Vivia zrozumiała po części to, co jej przed dwoma laty (przed pierwszą premierą) mówiłem. Piękne to perspektywy na przyszłość, gdy słowo reżysera dociera do aktora po dwóch latach.
Jeśli o mnie chodzi, to widziałem się z Balickim dwukrotnie, bardzo był miły dla mnie, ale niczego jeszcze nie rozstrzygnął i przypuszczam nie rozstrzygnie prędzej jak w lecie (czerwiec). W tym czasie ponoć Szletyński ma odejść z Krakowa. Także Dąbrowski podobno odchodzi z Polskiego do... Łodzi (tak mówi plotka). Axer dostaje teatr w Pałacu Kultury i Sztuki [!] i 7 listopada ma tam dać pierwszą, inauguracyjną premierę. Z tego widać, że p. B. ma zamiar porozstawiać całą familię po kątach, złamać zasadę koncernu na korzyść zasady wydajności artystycznej, co daj Boże amen!
Bardzo chciałbym zobaczyć się z Panem i pogadać o tym wszystkim. Może będzie Pan na jubileuszu Fertnera? Ja, zdaje się pojadę tam. Aha! Sensacja! Gdy ostatni raz byłem u p. B., spotkałem się tam z Kotlarczykiem i Michałowską. Zostali wezwani telegraficznie do p. B. Czyżby ich powrót? Myślę, że tak. Bardzo to znamienne.
Na razie tyle. Zasyłam serdeczne pozdrowienia i ukłony dla Obojga Wielce Szanownych Państwa.
W. Horzyca