DO IRENY PRONASZKOWEJ
[Wrocław,] 1 IV 1954 Prima Aprilis
Kochana Irusiu!
Dziękuję Ci serdecznie za list i za Waszą pamięć o mnie. Przyszedł on w ciężkim dla mnie czasie, bo po śmierci Lulka, która uderzyła we mnie w sposób tak gwałtowny, że nigdy się tego spodziewać nie mogłem. Czy to strach (nieuświadomiony) przed podobnym terminem, czy też podobieństwo sytuacji, bo i mnie się wykańcza, nie wiem. Dość, że zrobiło to na mnie piorunujące wrażenie. Byłem na pogrzebie i patrzałem na różne wygibasy. Nie zachwycił mnie Dziunio [Wierciński], natomiast podobał mi się Daszewski, który powiedział, co miał na sercu. Ale za to w radio jego mowy wieczorem nie powtórzono.
Co do mych przyszłych losów, to nie przedstawiają się one tak prosto, jak by to wynikało z Twego listu. Propozycja do Starego jest jedną z możliwości i muszę Ci wyznać, że oświadczyłem p. Balickiemu, że mi nie dogadza. Moja Droga! Chcą mnie gdzieś złożyć na skład, ale dlaczego zaraz do jakiegoś składziku (bo tym będzie Stary) i to pod władzą pana, który mnie bynajmniej nie zachwyca. Ani on, ani jego żoneczka Twardowska. Jeślibym miał już być w Krakowie, to wolę Słowackiego. I to oświadczyłem p. B., który ma o tym pomówić ze Szletem. Ale ja się im bynajmniej nie narzucam. Mogę zostać w Warszawie, zapewne w Polskim, będącym co prawda kłębowiskiem żmij. Od biedy może nawet u Erwina [Axera], ale ani on mi nie proponuje, ani ja jemu. Wreszcie pozostaje mi prowincja: Toruń albo Bielsko. Do Torunia bardzo mnie chcą, przynajmniej tak się mówi. Mógłbym tam jeszcze coś zrobić, co świadczyłoby, że się do składu starzyzny jeszcze nie nadaję. A Bielsko znów, nie znane mi wprawdzie, ma ten plus, że blisko Krakowa i miejscowość oraz publiczność bardzo miła. W dwu ostatnich wypadkach miałbym samodzielność, do której od lat jestem przyzwyczajony i nie potrzebowałbym się kłaniać panom, których ani nie cenię, ani nie poważam. Z listu Twego wnoszę, że odnosisz się sympatycznie do Krzemińskiego. Ja znam go od czasu, kiedy zgłosił się do mnie do szkoły, którą porzucił po paru tygodniach, ale entuzjazmu on we mnie nigdy nie wzbudził. Dlatego nie dowierzam jego teatrowi i trudno mi z nim łączyć jakieś nadzieje.
Moja Droga! Ja wiem, że muszę się usunąć, a raczej odsunął na bok, by inni mieli wygodne przejście. Ale chcę to zrobić tak, jak mnie będzie najbardziej odpowiadało. Po co na stare lata mam słuchać morałów, wygłaszanych przez gówniarzy? Ja nie jestem megalomanem, ale nie chcę być też mikromanem, co mi Lulek stale zarzucał (że jestem mikromanem). Walczę o prawo do zdechnięcia na własną modłę, bo jestem — jak Ci wiadomo — indywidualistą. Więc sobie gdzieś na boku stanę i niech mi tam urągają. Panu Jezusowi też urągano, a zbawił świat. Ja tego ostatniego nie zrobię, ale urągania, zdaje mi się, wytrzymam, jako że jestem w tym dość zaprawiony.
Mam pisać artykuł Moja współpraca z Schillerem dla „Pamiętnika Teatralnego”, ale to trudno bardzo napisać i nie wysuwać swej osoby. A ja tego ostatniego nie lubię. Będę też pisał o teatrze lwowskim. Tę pracę łatwiej byłoby mi zrobić w Krakowie niż gdzie indziej. No zobaczymy. Tymczasem jadę do Olsztyna już 5, by tam zrobić Panią Warren po raz 6 w życiu!  Zostanę tam kwiecień i początek maja i zarobię sobie dodatkowo, bo gażę płacą mi we Wrocławiu regularnie. Jeślibyś więc zechciała mi odpisać, a byłbym Twej odpowiedzi bardzo ciekaw — to pisz do Olsztyna na adres: W.H. Olsztyn, Teatr im Jaracza. Na święta prawdopodobnie przyjadę do Wrocławia.

Ściskamy Was Oboje i całujemy serdecznie.
Wilowie

PS. Oczywiście wszystko, co tu napisałem traktuj jako przeznaczone tylko dla Was. Poza tym napisz coś o nowych plotkach krakowskich. Bardzo mnie to interesuje. Zawsze przecież mówiłem, że plotka, to ostatnia forma epopei ludowej. Tylko że nie może się doczekać swego Homera.