DO WOJCIECHA BRYDZIŃSKIEGO
Kraków, 18 I 1955
Wielce Szanowny Panie Dyrektorze!
W załączeniu pozwalam sobie na Pańskie ręce przesłać kwit na sleeping, z którego korzystałem wracając ostatnio z posiedzenia Zarządu w Warszawie i proszę o przekazanie go administracji, z góry dziękując za tę przysługę.
Poza tym zwrócono się do mnie z tutejszego SPATiF-u, by zapoznać tutejszy zarząd z treścią naszych ostatnich rozmów w dniu 13 bm. Dyr. Nowakowski powołał się przy tym na Pana Dyrektora, z największą więc chęcią zapoznam kolegów krakowskich z tym, cośmy wówczas mówili, choć, niestety, nie mogłem już być na drugiej części dyskusji. A żałowałem potem tego, bo przecież miałem pociąg 12 z minutami, lepszy i wygodniejszy, o czym nie wiedziałem, niewprawny w jeżdżeniu z Warszawy do Krakowa. W każdym razie życzenia Pańskie spełnię z całą ochotą. A teraz chciałbym poruszyć jeszcze jedną sprawę, związaną zdaniem moim z najistotniejszymi zadaniami SPATiF-u.
Otóż onegdaj wpadł mi w ręce spis członków Komitetu obchodu Roku Mickiewiczowskiego i przyznam się, że byłem pewnymi rzeczami więcej niż zdziwiony. Spis ten, gdy chodzi o teatr, wykazuje co najmniej jeden poważny brak. Proszę nic myśleć, że chodzi mi o moją osobę, choć zdaje mi się, że dla teatru Mickiewiczowskiego i w ogóle dla wielkiego dramatu romantycznego, zrobiłem więcej niż wiele osób na tej liście pomieszczonych. Ale sąd o tym pozostawiam (nie zawsze zresztą sprawiedliwej) historii, jedynej instancji, do której mogę jeszcze apelować. Natomiast jestem zdania, że pominięcie Andrzeja Pronaszki, który w teatrze lwowskim stworzył kształt sceniczny Schillerowskich Dziadów (było to za mej dyrekcji), przedstawienia uznanego powszechnie za szczyt sztuki teatru w międzywojennym 20-leciu, i który tyle dzieł polskiego romantyzmu realizował w teatrze jako scenograf — jest grubym, nazwijmy to, przeoczeniem. Jeśli prof. Pigoń lub p. Podhorski znaleźli się w Komitecie Mickiewiczowskim, to z racji ich zasług w związku z kultem Mickiewicza. Z tej samej racji powinien się tam znaleźć i A. Pronaszko, a może nie tylko on. I rozumiem, że wysocy inicjatorzy Komitetu mogą się w tych szczegółach nie orientować, ale jeśli chodzi o teatr, SPATiF, jak mi się zdaje przynajmniej, jest właśnie po to, by w tym orientować, kogo należy. Bardzo się więc nieszczęśliwie stało, że w tej ważnej sprawie SPATiF, z tych czy innych powodów, nie zabrał głosu.
By zostać przy rodzinie Pronaszków, to o wiele bardziej należy się miejsce w Komitecie Mickiewiczowskim Zbigniewowi Pronaszce, profesorowi Akademii Krakowskiej i autorowi wspaniałego projektu pomnika Mickiewicza w Wilnie (częściowo zrealizowanego), niż innemu rzeźbiarzowi (nie mówię o Dunikowskim) figurującemu na tej liście. Ale to już inna „branża”, nie teatralna, więc w tym wypadku trudno nam teatralnikom, zabierać głos.
Piszę o tej pozornie drobnej sprawie, ponieważ uważam ją za doniosłą, takie bowiem „pomyłki” jak w sprawie A. Pronaszki nie mają dobrego oddźwięku w opinii publicznej. Oczywiście zdaję sobie sprawę, że już nic w tym względzie prawdopodobnie teraz zrobić nie można. Tak to zresztą bywa zwykle.
Kończę moją nieco przydługą epistołę i pozwalam się [!] Panu Dyrektorowi przesłać wyrazy prawdziwego poważania.
W. Horzyca