DO BRONISŁAWA DĄBROWSKIEGO

Drogi Panie Bronisławie,

Siedzę tu, na wsi polskiej pod Tarnowem, i odpoczywam beztrosko, o ile mi na to pozwalają moje niedomagania sercowe, które znów wzmogły się i żyć mi przeszkadzają. Ale mimo tych trosk zdrowotnych mam dość czasu, by pomyśleć trochę o repertuarze na przyszły sezon, i personaliter, i „w ogóle”.
Jeśli chodzi o mnie, to mam wielką ochotę na Księcia Homburgu Kleista, który jednak musi być ujęty od strony tragiczności samego Księcia, a nie od strony tragizmu reprezentowanego w ulubionych inscenizacjach pruskich (i niemieckich) tego dzieła przez osobę Elektora. Prusacy uwielbiali od dawna hitlerowski „Schnitt“ Elektora, robili z niego właściwie główną postać dramatu, gdy w rzeczywistości dzieło zwie się Ksiqżę Homburga, co samo wskazuje, kto tu jest pierwszy. Wvstawienie Homburga ma zresztą i inne jeszcze perspektywy, ale o tym potem. Brał Pan pod uwagę też Śmierć Dantona. Zapewne wyszło to już po polsku, bo trzy miesiące temu robiłem korektę. Jeśli jednak chce Pan wystawić Żakerię, to trzeba się zastanowić, czy zostałoby pieniędzy na statystów, których tu, jak i u Merimeego, potrzeba wielu. Poza tym, czy naprawdę mamy Dantona? Prawda! Fabisiak. Zapewne dałby radę. — Muszę też poinformować, że Dantona Büchnera chce w tym sezonie wystawiać Skuszanka w Hucie. Więc na wszelki wypadek trzeba by sobie po zarezerwować, twierdząc np., że już mój przekład teatr zamówił czy kupił.
Bardzo chciałbym zrobić coś z polskiego repertuaru wielkiego. Wszyscy napierają na mnie (tzn. niektórzy), abym powtórzył inscenizację Za kulisami, ale ja bardzo nie lubię powtarzać się, więc się do tego nie palę. Ale gdyby Pan uważał to za wskazane ze względów ogólnych, mógłbym się do tego zabrać. Tylko trzeba by to uzupełnić czymś, jak Miłość czysta u kąpieli morskich. To by może wystarczyło. Samo Za kulisami stanowi u mnie, zgodnie z poetą, jeden wielki akt, zawierający i Tyrteja, wplecionego w ten utwór. — Poza tym można pomyśleć o Słowackim, jako patronie teatru. Przede wszystkim Sen srebrny Salomei. Ale tu obsada, nie mówiąc o tym, że sprawa inscenizacji staje się tu bardzo skomplikowana. A może Złota czaszka i pendant do tego (tj. jako uzupełnienie) Książę Michał Twerski, genialny fragment, ostatnie dzieło dramatyczne Słowackiego, nigdy dotychczas nie grane. To ostatnie (a i pierwsze) jest nęcące.
Czy zamierza Pan w tym roku zrobić jakiego Shakespeare’a? Ja z Burzą już się gotowałem w tym roku. Jest ilustracja muzyczna. Jest i tekst opracowany.
Ważną rzeczą — biorąc sprawę ogólnie — byłoby wprowadzenie jakichś sztuk zachodnich, francuskich, angielskich, włoskich, których nie znamy zupełnie. Ja już we Lwowie rozpytywałem się np. o Ugo Betti, a teraz widzę, że dwie czy nawet trzy jego sztuki idą w Londynie. Siedząc tu rozglądałem się trochę po czasopismach teatralnych, też obcych, i doszedłem do przekonania, że teatry w Polsce układają repertuar swój bardzo monotonnie i nieciekawie (i przedtem zresztą byłem tego zdania). Porównać troskliwość o repertuar w NRD a u nas! Ani nawet w dziesiątej części tego nie robimy, co oni! I tam robią to jakoś szerzej, śmielej, choć i im teatr tak znów świetnie nie idzie, bo nie mają aktorów, a reżyserów też. Zdaniem moim trzeba na ten współczesny repertuar zwrócić dużą uwagę i przynajmniej dwie sztuki z etranżernych trzeba dać, nie licząc oczywiście rosyjskich czy sowieckich. Zdaje się, że teatr nasz powinien dać z osiem sztuk i „fifty fifty”: połowa klasyki, połowa współczesnych obcych i swoich. Nieraz można współczesne robić znacznie krócej i prościej niż to się robi zazwyczaj! Zresztą o tym wszystkim i bardziej szczegółowo, i konkretnie — ustnie.
Do Krakowa wracam we wtorek, 31, z prawdziwym drżeniem, bo wiem, co mnie tam czeka kłopotów i trudów. Myślę, że 2 zarządzi Pan próby. I ja też wezmę się zaraz do Shawa, bo wiem, że im dalej w las, tym trudniej będzie z Wesela wyrywać aktorów. Kamykowski był tu u mnie z projektem, takim sobie. Pogadaliśmy i może coś z tego wyjdzie. Chciałbym, by wypadło to jak najlepiej, ale to dla aktorów trudna sztuka. Ciekaw jestem, czy dużo im zostało z tego, co na tych paru próbach przed lipcem zdołaliśmy zrobić.
Jeśli więc zechce Pan, możemy sobie po wakacjach uciąć długą nocną rodaków rozmowę na temat repertuaru. A propos, co z Wiesiem Góreckim?
Zasyłam serdeczne pozdrowienia i ukłony dla Obojga Wielce Szanownych Państwa.

W. Horzyca