DO JANA BRZĘKOWSKIEGO
Kraków, 6 XI 1956
Drogi Panie Janku!
Dziś, najzupełniej dla mnie niespodzianie, otrzymałem od Pana piękną publikację o H. Rousseau, która sprawiła mi po prostu niewypowiedzianą radość i przyjemność. Po staremu uwielbiam starego Rousseau, mam o nim nawet książkę jego przyjaciela i wielbiciela Uhdego, ale dopiero te reprodukcje pozwalają — choć na odległość od oryginałów — nasycić się tym wspaniałym malarstwem i tą duszą, którą tylko chyba z duszą św. Franciszka porównać można. Serdecznie więc dziękuję Kochanemu Panu za pamięć i prezent, przepraszając za tak znaczny wydatek, jaki poniósł Pan przez moją miłość do Henri Rousseau, ale żywię nadzieję, że może potrafię się Panu jakoś zrewanżować. Może potrzebuje Pan jakiej książki, wydanej w kraju, a nie omieszkam jej Panu dostarczyć, o ile oczywiście będę ją mógł dostać, bo to czasami bywa niełatwe. Dziś nakłady są bez porównania większe niż przed wojną i 10000, to nie jest obecnie cyfra bynajmniej wysoka, a zdarza się, że taki i wyższy nakład znika z półek księgarskich w ciągu 2 dni. Wychodzi też wcale dużo książek, tak że nieraz nie wie się, że coś wyszło, bo ta czy inna książka znikła gdzieś w tłoku.
Ale ja baję tu Panu o nakładach, a rad bym pisać o czym innym. Okoliczności sprawiły, że z Torunia (mój Boże! to przecież prawie 10 lat temu!) nie mogłem i nie chciałem już Pana nagabywać mymi listami. A potem przeniosłem się do Poznania, skąd mnie wyświecono jako „formalistę” itd., zaś po krótkim pobycie w Warszawie, gdzie nie na różach spoczywałem, objąłem teatry w Wrocławiu, skąd znów mnie i dla podobnych przyczyn, wyświecono. No, ale jakoś to wszystko przetrwałem. Postanowiłem sobie przenieść się do Krakowa, odsunąć się od wszelakich dyrekcji i pracować tylko jako reżyser, bo jeść przecież trzeba. Dwa lata czekałem tu na mieszkanie, aż w końcu dostałem je przy dawnej (a znanej Panu) ul. św. Tomasza, a dziś Solskiego. Właśnie w mieszkaniu (byłym) Solskiego otrzymałem 2 pokoje, co jak na Kraków jest niesłychaną zdobyczą, bo tu stosunkowo mało się buduje — nie licząc Nowej Huty — i ścisk mieszkaniowy jest niebywały. Teraz się trochę to rozluźnia, gdyż wiele dawnych biur zmienia się z powrotem na mieszkania.
Przez tych 11 lat popełniłem sporo inscenizacji, między innymi Za kulisami Norwida i wiele, wiele innych. Ale pisać nic prawie nie pisałem, bo nie miałem łaski. Zresztą jako formalista, co miałem się odzywać? Teraz zacząłem pisywać w „Teatrze”, ale do innych pism nawet obecnie mi się nie kwapi. Poza tym jestem przemęczony i pracą, i innymi różnymi formami tzw. życia. Mimo to trzymam się i nie daję się, jak tylko potrafię.
Piszę list ten chaotycznie, gdyż chciałbym w nim esencjonalnie zawrzeć wszystko, co przez tych 10 lat przeżyło się, a było tego niemało. Ale gdy następnym razem będę pisał tylko o aktualiach, będę już mniej chaotyczny i bardziej konkretny.
Niechże mi Pan napisze coś o sobie. Czy i gdzie Pan pracuje (słyszałem, że w którejś z bibliotek paryskich), co Pan pisze, czy Pan wydaje coś, gdyż poza tomem, który przysłał mi pan jeszcze do Torunia, niczego nie widziałem. Nawet Pańskich dawnych tomików nie mam, bo w czasie powstania warszawskiego spaliło się całe me mieszkanie, razem z biblioteką, która płonęła zresztą aż dwa dni. A może przyjedzie Pan kiedy do kraju? Jeśli jest Pan już obywatelem francuskim — nie wiem, czy tak jest — to chyba może Pan zrobić dość łatwo. Jak Pańska rodzina w kraju? Czy przeszła szczęśliwie okupację i czy nadal mieszka w Wiśniczu? Wiem jednak — ktoś mi to mówił — że nie ma Pan już bliskich w tym mieście.
Będę się bardzo cieszył, gdy otrzymam od Pana parę słów i trochę wiadomości o sobie. A tymczasem kończąc epistołę, raz jeszcze dziękuję za Rousseau i zasyłam piękne ukłony i pozdrowienia z prośbą o parę słów.
W. Horzyca
PS. Od mej małżonki serdeczne pozdrowienia.