DO LEONA PŁOSZEWSKIEGO
Warszawa, luty 1959 r.

Szanowny i Drogi Panie Profesorze,
Przechodząc ad medias res donoszę, że nie wiem nic o żadnym egzemplarzu Wyzwolenia, który miałby mieć adnotacje Wyspiańskiego. Przypuszczam, że legenda ta powstała stąd, że teatr katowicki ma rzeczywiście egzemplarz Wyzwolenia, używany b. solidnie, bo służył on za podstawę do pracy Trzcińskiemu, Osterwie, a potem mnie. Nawet w czasie ostatniego Wyzwolenia w Warszawie egzemplarz ten mi towarzyszył i wlepiłem do niego obsadę sztuki w Teatrze Narodowym, po czym odesłałem do Katowic. Przypuszczam, że w ten sposób powstała legenda o jakimś tajemniczym egzemplarzu jakoby z uwagami Wyspiańskiego. Wiem natomiast, że w bibliotece teatrów lwowskich był egzemplarz Warszawianki z jakimiś adnotacjami Wyspiańskiego. Tak przynajmniej twierdzono, że są to adnotacje Wyspiańskiego. Co się z tym stało, nie wiem. Wiem też, że p. Krzyżanowski, księgarz krakowski, wiedział coś o jakimś egzemplarzu Wesela z adnotacjami Walewskiego i Wyspiańskiego. Czy nie jest to to samo, o czym Pan pisze, tj. egzemplarz Wyzwolenia w obecnej Bibliotece Narodowej? Pan Krzyżanowski mógłby z pewnością udzielić informacji.
Co się tyczy Achilleis, to byłem bardzo bliski temu przedstawieniu, przygotowywałem tekst i skróty, i w czasie prób Schiller niejednokrotnie jeszcze ze mną ukształtowanie tekstu omawiał. O ile sobie przypominam, żadna scena nie została skreślona, nawet scena z Laukonem szła, przypuszczam więc, że spis czy komentarz będący w Pańskim ręku, a zdaje się mojego pióra, jest dostatecznie pewnym źródłem, iż w tej formie ukazała się Achilleis w Teatrze im. Bogusławskiego. Mnie wszystko dotyczące tego przedstawienia spaliło się, więc niczym służyć nie mogę, wiem natomiast, że Wołoszynowski i p. Dulęba mają ciekawe zbiory różnych druków itd. dotyczące teatru, które, o dziwo, nie spaliły się. Może tam będzie można zapukać, nie przypuszczam jednak, by wiele to przyniosło, poza może drukiem, który Pan i tak już posiada. Zapytam jeszcze Strachockiego, który grał Achillesa, czy nie ma czegoś, co by odnosiło się do Achilleidy.
Oczywiście o Teatrze Bogusławskiego cicho i głucho. Namawiałem swego czasu Csatę, by w 30-lecie tego teatru gospodarskim sposobem wydano choćby album złożony z trzydziestu paru fotografii (o które niełatwo) i artykułu Wł. Zawistowskiego, jedynego poważniejszego artykułu o Teatrze im. Bogusławskiego, zamówionego notabene przeze mnie dla „Drogi” i tam wydrukowanego. Ale Pan wie, jak to bywa. Skończyło się na niczym i właściwie rocznica Teatru im. Bogusławskiego przeszła w milczeniu. Może ktoś z młodych teatrologów tym się zainteresuje.
Zwierzywszy się z wszystkiego, co wiedziałem, pozwalam sobie przesłać serdeczne pozdrowienia i ukłony.
Wilam Horzyca