DO EDWARDA WORONIECKIEGO

Warszawa, 2 II 1925

Szanowny Panie Edwardzie!
Korzystając z uprzejmości p. Jodkowej przesyłamy fotografie z Opowieści zimowej i Pasterki oraz ulotki wydawane przez nasz teatr przy sposobności każdej premiery. Gdy chodzi o interpretację sceniczną Pasterki, to credo nasze znajdzie Pan na ostatniej stronie ulotki o niej. Fotografie powiedzą Panu resztę.
Gdy zaś chodzi o Opowieść, to takiego drukowanego credo nie posiadamy i dlatego pozwolę sobie tu podkreślić zasadnicze tendencje tego przedstawienia. Przede wszystkim ogólne „point of view”. Polega on na tym, że Opowieść potraktowano w jej najgłębszej treści jako misterium, widząc w rozłączeniu Hermiony i Leontesa, potem w pojednaniu ich, jedną z odmian znanego mitu Persefona, Demeter itp. To wyjście jest dogodne dla nas z tej przyczyny, iż daje ono nam niejako punkt wypadowy do dalszej naszej pracy nad stworzeniem polskiej formy scenicznej, gdyż Sen srebrny, Dziady, Noc listopadowa, to utwory najbliższe misterium. Jest więc w naszej interpretacji Opowieści coś swoistego i, mamy nadzieję, istotnie polskiego.
By osiągnąć ten cel, musieliśmy oczywiście zrezygnować z wszelkiego, choćby „stylizowanego”, naturalizmu i poddać całe widowisko dyscyplinie myśli reżyserskiej. Miejsce realizmu zajął, jeśli się tak wyrazić można, esencjonalizm, co znaczy, że zarówno w dekoracjach jak w rozbudowie akcji, w geście itd. wysuwaliśmy tylko momenty zasadnicze, oświetlające sytuację z pominięciem nieistotnych szczegółów. Dlatego dekoracje są właściwie wielkimi konturami dekoracji i reprezentują sztafaż uczuciowy, a nie realistyczny. Scena w więzieniu odbywała się np. na tle czerwonego półkola transparentowego, gdyż wydobycie momentu grozy za pomocą pewnej konstrukcji „symbolicznej” było nam jedynym nakazem. Nie potrzebuję dodawać, że dekoracje takie wydobywają aktora, a nie sprowadzają go do roli rekwizytu. Tak samo budowaliśmy cały dramat, a budowę oparliśmy na muzycznej niejako fakturze, również wysuwając „leitmotiv” i podkreślając go jako to, co jest naprawdę istotnym i ważnym. Do tego celu służyła rytmizacja całej akcji, a więc i gestu, sytuacji itd., co Panu najlepiej zademonstruje fotografia przedstawiająca scenę sądu (Akt I, scena 7). Kostiumy, w których bardzo chodziło nam o ich plastyczność, rzeźbiarskość oraz o wartości „symboliczno-uczuciowe” (czerwony kolor Leontesa i jego dworzan, w ostatniej scenach fiolet żałobny itp.), poddane zostały tym samym podstawowym prawom widowiska. Tyle z gruba biorąc o Opowieści. Wystawiliśmy również stara komediooperę Skalmierzanki, w której także wielką wagę przywiązywaliśmy do rytmizacji całego widowiska i ujednostajnienia.
Teraz jeszcze parę uwag o przygotowaniach do wystawy paryskiej. Sekcja teatralna komitetu składa się z pp.: W. Drabika, K. Frycza, i . Gronowskiego, Cz. Młodzianowskiego, R. Ordyńskiego i L.S. Schillera jako sekretarza sekcji. Teatr nasz bierze bardzo poważny, jeśli nie najpoważniejszy udział w tych pracach. Wystawiać będą „pod naszymi auspicjami” Andrzej i Zbigniew Pronaszkowie, Tadeusz Gronowski i grupa „Bloku” z malarzem Szczuką na czele. Będą to makiety i rysunki. Z teatrów warszawskich prawdopodobnie wszystkie trzy będą obecne na wystawie. Nasz teatr wystawi Pastorałkę w dekoracjach Drabika i Stryjeńskiej, Narodowy chce wystawić Bolesława Śmiałego, a co do Polskiego, to kwestia jeszcze nie zdecydowana, gdyż Szyfman waha się, czy w ogóle jechać, trudno więc na razie mówić o sztuce; może będzie to Zwolon Norwida. Myślę, że wyczerpałem wszystkie informacje, które posiadałyby dla Pana wartość, łączę więc serdeczne pozdrowienia i kreślę się z poważaniem.

W. Horzyca