Bardziej lubi ksiki ni ludzi
http://bardziejlubieksiazki.pl/


Zapowiedzi styczniowe
Stycze zapowiada si  rewelacyjnie! Staraam si za bardzo nie rozglda, bo mam jeszcze wietne ksiki z grudnia do przeczytania. Wybraam wic te, ktre MUSZ przeczyta. Oczywicie, jak zwykle, nie znajdziecie tu adnej powieci. I to wcale nie dlatego, e adnej nie przeczytam. Przeczytam na pewno, przy okazji, ale po prostu adna nie przykua a tak mojej uwagi, by j tu umieci. Co dziwne, nie ma te adnego reportau, ale co czuj, e nadrobi w nastpnych miesicach. Nie przeduajc  oto one!
Na pocztek dwie ksiki grskie. Na Kurtyk czekam ju od spotkania z Bernadette McDonald we wrzeniu 2016 roku. Zdradzia wtedy, e pracuje nad t biografi, rozmawiali (razem z Wielickim i Majerem) o wyprawie Polakw na K2. Teraz ksika ju jest, a ekipa Polakw ju na wyprawie. To bdzie niesamowite czyta j wanie teraz. Nie mog si jej doczeka i czuj w kociach, e troch poprzestawia mi w gowie. Bo Kurtyka jest fenomenaln osobowoci. Annapurna Herzoga z kolei jest klasyk literatury grskiej. Napisana po pierwszym zdobyciu omiotysicznika w 1950 roku wywoaa poruszenie i rozpalia wyobrani wspinaczy. Szalenie si ciesz na to wznowienie i podoba mi si ta grska moda ??
Kolejne moje tematy. O 5 lat kacetu wspominaam Wam ju wielokrotnie. To jedna z najwaniejszych ksiek w moim yciu, to ona zarazia mnie tematyk obozow. Dla mnie jest magiczna, a dlaczego, opowiem Wam dokadniej w tekcie. Czekaam na to wznowienie bardzo dugo! Dziewczta z Auschwitz rwnie przykuy moj uwag. Lubi sucha gosw ocalonych, cho akurat w tym przypadku okadka jako specjalnie nie zachca do lektury.
Dwa kolejne tytuy to opowieci o ptakach. Obydwie przycigaj okadkami, sami przyznacie. Umys kruka jest wrcz hipnotyzujcy. Kruki to fascynujce stworzenia i warto wiedzie o nich wicej. A Bernd Heinrich to synonim doskonaego pisania o przyrodzie. Zreszt Sy Montgomery rwnie, a jej Ptakologia z pewnoci jest tak samo wietna, jak poprzednie ksiki.
Przy pierwszej ksice skopiuj Wam tylko jedno zdanie: Zapierajca dech historia pionierskiej ekspedycji w serce najbardziej niebezpiecznej dungli wiata w poszukiwaniu legendarnego przekltego Biaego Miasta. Wystarczy, eby zachci, prawda? ?? Dwie nastpne mog by zaskoczeniem. Ale wiecie bardzo dobrze, e wszystko co zawiera sowo dziwny w tytlu bardzo mnie przyciga. Uwielbiam poznawa ciekawostki, historie rzeczy, ktrych uywamy na co dzie, ale tak naprawd nie mamy pojcia skd si wziy i jakie byy ich losy. A Magia gotowania bardzo mnie ciekawi, bo czytaam poprzednie ksiki Pollana i wyniosam z ich lektury sporo wiedzy. Wic jeli bd miaa okazj, na pewno do niej zajrz.
I na koniec dwie ksiki o mzgu. Obydwie bd fascynujc lektur  nie zastanawiamy si na co dzie nad moliwociami naszego mzgu, dlatego takie ksiki s obdn lektur! Uwielbiam dowiadywa si, do czego zdolny jest nasz mzg (a jest zdolny do wielu rzeczy!), jak wpywa na nasze ycie i jak nami rzdzi ??

Pajk i mucha
Bycie morderc nie czyni jeszcze kogo jednoczenie pod osob.
Chyba nie bdzie dla Was zaskoczeniem, e rok 2018 zaczynam tekstem o ksice o mordercy. Po przeczytaniu podtytuu Reporterka, seryjny morderca i znaczenie zbrodni wiedziaam, e na pewno j przeczytam. Nie mogam tylko znale informacji, czy jest to powie, czy reporta. Wszystkie opisy byy mocno niejednoznaczne, a i Czarna Owca te raczej nie wydaje reportay, szybciej ju kryminay. A ja tak bardzo liczyam na to, e bdzie to prawdziwa historia!
I bya! To nie jest powie, a historia dziennikarki Claudii Rowe, ktra rozpoczyna korespondencj z zabjc omiu kobiet, Kendallem Francois. Jak zawsze przy takich ksikach, ta podstawowa warstwa jest tylko jedn z wielu. Claudia Rowe siga naprawd do wielu zagadnie, poszukuje odpowiedzi na wiele pyta, zastanawia si nad rnymi sprawami. Jej narracja hipnotyzuje i wciga czytelnika. Rowe, by moe przez swoj szczero uzyskuje niesamowity efekt  kady akapit wywouje lawin pyta w czytelniku. Niektre z nich autorka powtarza za nami gono, na niektre znajduje odpowiedzi, ale z niektrymi zostajemy sami.
Czy mg mnie obchodzi mczyzna, ktry zama kark omiu kobietom? Chciaam, by tak byo. Dla mnie gwnym takim pytaniem byo to, o co chodzi z moj wasn fascynacj. Bo dziel j z autork, jak zreszt bardzo dobrze wiecie. Cho u mnie jest to fascynacja czysto platoniczna, ktra raczej nigdy nie przybierze adnej konkretnej formy. Tak jak pochaniam grskie ksiki, ale to nie znaczy, e chciaabym zdoby jaki omiotysicznik. Fascynacja Rowe przybraa form bezporedniego kontaktu. Od razu przed oczami pewnie stana Wam Clarise z Milczenia owiec. Albo moe najnowszy serial Mindhunter? Co w tym jest, cho Rowe zrobia to mniej spektakularnie  po prostu napisaa list. Potem drugi. I kolejne. Wszystkie pozostay bez odpowiedzi. A w kocu, kiedy chciaa ju zrezygnowa z czekania, przysza odpowied Najpierw korespondowali, potem rozmawiali przez telefon, a przyszed czas na spotkanie na ywo.
Claudia Rowe prbuje odpowiedzie na pytanie, co skania ludzi do tego, co robi, chce zrozumie ich motywacje. Jest to pytanie, ktre pewnie zadaje sobie kady z nas, tylko nie kady ma odwag szuka na nie odpowiedzi. Jej opowie jest wielowarstwowa. Z jednej strony Rowe opowiada o sobie, swoich motywacjach, o tym, jak dotara do mordercy, co sprawio, e napisaa akurat do niego. Pisze o swojej fascynacji przemoc i obsesji na punkcie Francois. Cay czas wiadoma swoich emocji, obnaa si cakowicie przed nami. Rozwaa ten temat, ktry jest w tej sprawie najbardziej fascynujcy i ktry jest poruszany waciwie przez wszystkie ksiki, filmy i seriale bazujce na mordercach  zwizek emocjonalny z morderc  i fascynacja nim. Waciwie w kadym kryminalnym serialu mamy bohatera, ktry w jaki sposb odstaje od normalnego spoeczestwa, ktry potrafi myle jak morderca, cho przecie nim nie jest. Wydaje si to trudniejsze do zaakceptowania ni sam fakt morderstwa. e kogo moe morderca interesowa, e kto chce z nim rozmawia, pozna jego motywy, by moe zrozumie. Nie usprawiedliwia, ale zrozumie schematy i dziaanie ludzkiego mzgu, procesy, ktre stwarzaj mordercw.   To bya moja najwaniejsza pobudka: pragnam sprawdzi si w zderzeniu ze zem absolutnym i wyj z tego bez szwanku. Claudia Rowe pisze rwnie o innych aspektach, tych bardziej przyziemnych. Jak wygldaa ich korespondencja, jakie byy ich relacja i wzajemne oczekiwania. Pisze o swoich emocjach, o tym, jak kontakt z seryjnym morderc wpyn na jej ycie osobiste, jak na jej zainteresowania zareagowali znajomi, i co ostatecznie daa jej ta podr.
Zarysowuje rwnie bardzo szerokie to. Mamy Poughkeepsie, idealne i sielankowe miasteczko, gdzie nie ma zbrodni, mordercw ani pewnie mandatw za parkowanie. Nie musz dodawa, e to wszystko fasada i wyparcie jego mieszkacw, ktrzy wol udawa, e w ich miecie nie ma adnego za, ni rzeczywicie co z nim zrobi. Szybko  mamy peny obraz sytuacji  biaa konserwatywna prowincja i wielki, otyy, czarny chopak. Rowe szuka odpowiedzi na pytanie, co spowodowao, e Francois zosta morderc. Zapoznaje nas z histori miasteczka, pokazuje rodowisko, w jakim y Kednall, jak si wychowywa. Rozmawia z policjantami, z ludmi, ktrzy znali Francois, z prokuratorem. Dowiadujemy si wielu zaskakujcych rzeczy, ktre sprawi, e spojrzymy na ca spraw troch inaczej. Owszem, Francois jest morderc, ale okazuje si, e du cz odpowiedzialnoci za 8 ofiar mona przypisa innym osobom.
o zabiciu kogo nie uderza w ciebie aden piorun. Zero wraenia, e Bg wszystko widzia i zele na ciebie surow kar, tak jak powinien. Zabijanie wcale takie nie byo. Zamiast tego naleao zaj si szczegami  komi, ktre nie mieciy si do pojemnikw na mieci, zwokami, ktre musiay zosta pocite i zapakowane, baaganem, ktry trzeba byo posprzta. Konkretny wysiek, taki sam jak przy odnieaniu podjazdu. Do tych wszystkich warstw dochodzi jeszcze perspektywa samego Francois. Rowe oddaje mu czasami gos, publikuje fragmenty jego listw, pisze, co myla, tumaczy. Pewnie mona by to byo uzna za naduycie, ale pamitajmy, e autorka korespondowaa z nim przez 5 lat. Przez taki okres czasu mona kogo pozna i wgry si w jego psychik. Umowa bya prosta  za kade 20 stron maszynopisu o sobie, Rowe moga zada 8 pyta. Dlatego ta sytuacja tak wciga  nie do, e autorka pisze z morderc, musi jeszcze da sporo od siebie. To ukad, transakcja wizana. A Rowe, z uporem maniaka, w ten ukad brnie. Szczerze pisze, e nie zastanowia si nad tym, e morderca omiu kobiet tym razem skupi swoj uwag na niej. I wierzcie mi, potrafi to wzbudzi dreszcze i natok myli w gowie! Kendall Francois by tak miy i sympatyczny, e wikszo wspwiniw nie wierzya, e to zrobi  e udusi 8 kobiet. Claudia Rowe nie daje nam prostych odpowiedzi, a w zamian serwuje nam spory dyskomfort podczas lektury. Wszystko jest niepokojce  Francois, ale i sama autorka, ich relacja, to, e nie zatrzymano go wczeniej, co burzy nasz wiar w suby bezpieczestwa i zwyky, ludzki rozsdek. Rowe pisze na kocu: Wszystkich, ktrych dotkny zniszczenia poczynione przez Kendalla, najbardziej irytowao to, e sprawca uparcie odmawia wyjanienia swoich dziaa albo okazania choby pozorw alu. Dlaczego nie denerwuje nas tak bardzo sam czyn, a raczej to, e nie moemy go zrozumie? Pajk i mucha to ksika z bardzo gst atmosfer, ksika, ktra jest tak samo niejednoznaczna, jak jej opis. Lektura obowizkowa dla fanw kryminalnych spraw i wszystkich tych, ktrych fascynuj mordercy, jakkolwiek by to nie brzmiao.
Za moliwo przeczytania serdecznie dzikuj.

Krtka historia wiata
Zupenie czym innym jest uczy si historii z ksiek, a czym innym przey j samemu. Chciaem ci o tym przypomnie take na poprzednich stronach, porwnujc spojrzenie w przeszo, z widokiem jaki roztacza si pod nami z wysoko leccego samolotu. Na brzegach rzeki czasu widzimy wtedy tylko nieliczne szczegy. Ale wiesz te, jak inaczej ta rzeka wyglda z bliska, kiedy pyn nam naprzeciw pojedyncze fale. Niektre rzeczy wida wtedy lepie, a niektrych nie wida ju wcale. Tak samo by ze mn. Krtka historia wiata Ernsta H. Gombricha to uaktualnione i przeredagowane wznowienie ksiki, ktra powinna znale si w kadym domu i w kadej biblioteczce modego czowieka. Uwielbiam takie ksiki dla dzieci. S przede wszystkim mdre, pokazuj i opowiadaj o wiecie, poszerzaj horyzonty, ucz, inspiruj, zaciekawiaj. Brak ciekawoci  to ju jest staro napisa kiedy Andr Siegfried i ja tego si trzymam. Dopki jestemy ciekawi, dopty pozostajemy modzi, nawet jeli tylko duchem. Nie ma dla mnie nic smutniejszego od spotkania kogo, kogo nie interesuje wiat i kto nie jest w ogle go ciekawy. A do wzbudzenia w dziecku tego pragnienia poznawania, zasadzenia w nim ziarenka ciekawoci, pokazania mu, e wiat jest wielki, pikny i bardzo rnorodny  mona posuy si wanie t ksik. Krtka historia wiata jest rzeczywicie krtka  to raptem troch ponad 300 stron. Ale kiedy opowiada si j w odpowiedniej formie dla dzieci okazuje si, e to wystarczy. Gombrich podzieli histori wiata na 40 rozdziaw  zaczyna swoj opowie od czasw prehistorycznych, przechodzi przez wszystkie najwaniejsze epoki, koczc na swojej wspczesnoci. Ostatni rozdzia szczeglnie zasuguje na uwag, bo to Kawaek historii, ktry przeyam sam. Spojrzenie wstecz. Cao mona czyta po kolei, a do skoczenia ksiki, ale wietnym pomysem wydaje si czyta codziennie po jednym rozdziale ( nie s dugie) i dokada do tego jeszcze inne aktywnoci. Gombrich ma wietny sposb pisania  zwraca si bezporednio do dziecka w te cie (Wszystkie historie tak si zaczynaj  Dawno, dawno temu. I nasza historia chce opowiada tylko o tym, co byo dawno temu. Dawno temu bye may i nawet stojc na palcach, ledwo sigae do rki swojej mamy. Pamitasz?). Powoduje to niesamowite wraenie, e kto nam snuje pikn gawd, siedzi obok i opowiada o rnych epokach. Poza form, Gombrich dobra rwnie idealnie tre  znajdziemy w ksice wszystkie najwaniejsze fakty, ale oczywicie bez zbytniego rozdrabniania si. Sprawy zawie tumaczy w prosty sposb, zrozumiay dla dzieci, nie uywa wielkich sw, a jeli mu si zdarzy, to stara si od razu je wyjani. Prostota tego przekazu jest urzekajca  naprawd zachcam Was bardzo serdecznie, by czyta t ksik jako bajki na dobranoc. Bo w kocu historia wiata i naszego gatunku jest naprawd fascynujca i obfitujca w tyle ciekawych, dziwnych, intrygujcych wydarze. Prawdopodobnie si zgodzisz, e wdrwka ludw bya czym w rodzaju burzy z piorunami, ale eby redniowiecze miao by czym w rodzaju jasnej, rozgwiedonej nocy  to pewnie wyda Ci si dziwne. A jednak tak byo. Zastanawiacie si pewnie, dla dzieci w jakim wieku byaby odpowiednia. Dla wszystkich! Serio. Dla dorosych rwnie si nadaje  bo w tej prostej formie zwarte s konkretne, historyczne fakty. To moe by doskonaa lekcja historii, przypomnienie, a by moe nawet dowiecie si czego nowego. Mniejszym dzieciom przy lekturze trzeba bdzie wicej rzeczy tumaczy, ale czy nie wolelibycie opowiada im o najwikszych wynalazcach, jacy kiedykolwiek istnieli, o bohaterach i ich orach, o dwch maych miastach w maym kraju, o rycerskich rycerzach, czy dzieleniu wiata ni czyta kolejn bajk? Przy takich opowieciach moe hamowa nas nasz wasny brak wiedzy  eby w ciekawy sposb opowiedzie czyje dzieje, trzeba po pierwsze co na ten temat wiedzie, a po drugie. jeszcze przerobi to na histori dla dzieci. Majc tak ksik wystarczy tylko przeczyta z niej rozdzia i ewentualnie doszkoli si po cichu, eby umie odpowiedzie na dodatkowe pytania dziecka. Cay czas pisz o dzieciach, ale Wy te j przeczytajcie. Gdyby  tak pisano podrczniki do historii! Krtka historia wiata Gombricha wpada na list moich ulubionych historycznych ksiek. Podziwiam wiedz autora i jego umiejtno przeoenia czego tak wielkiego jak historia wiata na teksty zrozumiae dla kadego. Daje to niepowtarzaln okazj do nauczenia si (i kogo) cakiem odmiennego spojrzenia na histori. Ju nie jest nudna, mao interesujca, bo nieaktualna. Gombrich pokazuje, e poznawanie historii moe by najciekawszym zajciem pod socem, a to, co dziao si kiedy, jest czasami duo ciekawsze ni to, co dzieje si teraz. Bardzo polecam!

Seryjne zabjczynie
Seryjne zabjczynie. Najsawniejsze morderczynie w dziejach to zbir skadajcy si z kilkunastu tekstw o wybranych przez autork morderczyniach. Schemat w kadym tekcie jest podobny  najpierw mamy przedstawion zbrodni, potem przebieg procesu, a autorka cay czas dorzuca nam rne smaczki i analizy, zakrelajc to spoeczne, czasy, o jakich pisze i psychologi postaci. Nie jest to jednak zwyka encyklopedia, nie jest to te ksika o najsawniejszych morderczyniach, ani nawet ksika przekrojowa przez wszystkie dzieje, co tytu mgby sugerowa. Autorka wybraa 14 postaci, a o czci z nich usyszycie pewnie pierwszy raz, wic ciko mwi o kim najsawniejszym. Przedzia czasowy jest rwnie ograniczony, daremnie bdziecie tam szuka nazwisk bardziej wspczesnych. To wszystko o czym pisz to jednak nie zarzut  to tylko uwaga, e tytu czasami moe obiecywa co innego, ni jest w ksice, ale moe by to rwnie dobre, a nawet lepsze od tego, czego si spodziewalimy. W jakim sensie nie robi na mnie wraenia to, e wszyscy mamy obsesj na punkcie seryjnych zabjcw. Moe tak by powinno. Nie sdz, aby nasze obsesje bray si z tego, e wszyscy jestemy w skrytoci ducha ludmi gwatownymi i jedynie wykorzystujemy seryjnych zabjcw do odgrywania naszych najmroczniejszych fantazji. Myl, e wypywaj z naszego niekoczcego si uwielbienia dla opowieci. [] Nie chc, aby morderstwo stawao si mimochodem czym banalnym albo zabawnym. Nie chc, aby seryjne zabjczynie wyrastay na jaki skrajny przykad feministek. Nie chc by czci dugiej tradycji uwzniolania seryjnych zabjcw.[] Wierz jednak w uzdrawiajc i owiecajc moc opowieci i sdz, e mona si czego nauczy, przygldajc si zu, usiujc je zrozumie, zastanawiajc si, czy przypadkiem nie jestemy sami odrobin za nie odpowiedzialni. Czy cokolwiek, co jest ludzkie powinno by nam obce? To pytanie jest przeraajce i pikne. Komentarz autorki, ktry oywia bohaterw jej opowieci, dodaje jednoczenie caej ksice wikszej wartoci i znaczenia. Telfer miaa bardzo konkretny pomys na t ksik i konsekwentnie go zrealizowaa. Nie chodzio o to, eby opisa przypadki kobiet-morderczy  a przynajmniej nie tylko. Sam wstp ukierunkowuje ju czytelnika i zdradza, czego moemy si spodziewa. Autorka zrobia te kilka celnych spostrzee, pierwszym z nich jest to, e wikszo seryjnych mordercw jest mczyznami. Nawet jeli pojawia si kobieta, ktra jest seryjn zabjczyni, jest traktowana zupenie inaczej  szybko popada w zapomnienie (rzadko zdarza si przy mczyznach). Prowadzi to do ciekawych rozwaa, dlaczego wolimy udawa, e kobiety nie s zdolne do okropnych czynw. A nawet jeli ju zaakceptujemy ten fakt, odbieramy im woln wol i wiadomo  one same nigdy by tego nie zrobiy, zostay do tego zmuszone, wmanipulowane w jak sytuacj, zrobiy pod wpywem czego/kogo. W ksice znajdziemy mnstwo niuansw  jak np. to, e w Chicago w latach 20. jeli byo si pikn morderczyni, wychodzio si na wolno, a jeli si byo brzydk  pada wyrok skazujcy. Telfer pisze te o tym, e my dzisiaj yjemy w innej epoce  epoce morderstw masowych i terroryzmu, a epoka seryjnych mordercw nawet jeli jeszcze si nie skoczya, to do tego si zblia. Ciekawym spostrzeeniem jest rwnie to, e mamy tendencj do wyolbrzymiania, ktra wi si od razu z amnezj. Kada kolejna kobieta-morderczyni jest t najgorsz, pierwsz seryjn morderczyni. Nagwki musz si sprzeda, wiadomo. Kiedy ukadamy to sobie wszystko w gowie, wyania si obraz rzeczywistoci, ktry jest z jednej strony bardzo intrygujcy, a z drugiej troch przeraajcy. I za to lubi takie ksiki! Fakt, czytajc jej historie moemy oniemie ze zdziwienia. Wybraa gwnie te z XIX i pierwszej poowy XX wieku. Wikszo morderczy, jakie poznajemy byy trucicielkami, a to jednak jest ju dzisiaj dla nas troch egzotyczne (cho w sumie nie wiem, ale chyba raczej nie mona wej do apteki i kupi troch arszeniku?). Same przypaki morderstw bardzo trafnie wybrane, a do tego opatrzone przypisami. Wida, e autorka przygotowaa si, zrobia research, napracowaa si, by nada konkretny ksztat tym historiom. Szalenie podoba mi si to, e wyciga z nich co wicej, ni same suche fakty, e czy je z rnymi dyscyplinami naukowymi, e wyciga wnioski, wskazuje powizania, czasami bardzo zaskakujce. wietnie si to czyta! Nie do, e poznaam kilka ciekawych morderczych historii, jest te wzmianka o Nellie Bly (tej od ksiki Ten days in a Mad-House, ktr teraz czytam w ramach naszego wyzwania),  i o Genevieve Forbes, dziennikarce, ktra pisaa kryminalne reportae w czasach, gdy takimi sprawi kobiety po prostu si nie zajmoway (a ja lubi poznawa takie bohaterki). Kada kobieta jest osadzona mocno w swojej epoce, w okrelonej przestrzeni geograficznej, a wbrew pozorom to naprawd daje bardzo duo, jeli chodzi o jej zrozumienie. Kada z nich jest te przedstawiona wrd ludzi  one nie s tylko morderczyniami  s matkami, crkami, siostrami, pracownicamiTakie caociowe spojrzenie plus komentarz autorki sprawiaj, e z lektury wyniesiemy co wicej, ni tylko znajomo nazwiska jakiej trucicieli z XIX wieku. To pierwsza ksiki Telfer i jak na debiut, jest bardzo udana. Czasami wychodzi w tekciei drobna nieporadno. czasami czu niedosyt, a czasami przesyt, gdy ta sama informacja jest powtrzona kilka razy. Ale to drobnostki. Dla mnie wikszym minusem jest brak zdj, ktre mogyby si pojawi  jeli nie przy wszystkich rozdziaach, to na pewno przy kilku. Zwaszcza, e s fragmenty, kiedy autorka szczegowo opisuje wygld swoich bohaterek, albo sytuacje robienia ich zdj, czy nawet konkretne zdjcia. Lubi mie wtedy moliwo, by po przeczytaniu opisu obejrze od razu zdjcie.
Mam nadziej, e autorce fascynacja seryjnymi mordercami nie przejdzie i e pojawi si kiedy jej nastpna ksika. Na pewno przeczytam! A t polecam wszystkim zainteresowanym  bardzo ciekawa pozycja i zdecydowanie warta przeczytania.

Cud chopak
Po ogoszeniu Literackiej Nagrody Nobla od razu signam do jedynego dostpnego egzemplarza w mojej bibliotece  Nawroty nocy Patricka Modiano. Ju opis z okadki zniechci mnie mocno (w penej halucynacji wizji poza jakimkolwiek realizmem), ale w kocu Nobel  zaczam czyta Dugo to nie potrwao, bo raptem z 15 stron. Wiem, duo osb uwaa, e powinno si przeczyta ca ksik, eby mc si o niej wypowiada. Wiele osb zawzicie czyta od deski do deski, mimo e czasami nie warto. Podziwiam takie osoby, mi jednak szkoda czasu  i jeeli co nie zainteresuje mnie od pocztku, niestety nie dostaje szansy zachwyci kocem.
W kadym razie gdy porzuciam Modiano, przeczytaam jednym tchem Cud chopaka Palacio (byo nie byo, stojc w literaturze dla modziey). I zaczam si martwi o swj gust czytelniczy, wyrobienie literackie i tak dalej ?? Koniec kocw doszam do wniosku, e to po prostu moja pragmatyczno i uwielbienie dla wiedzy i ksiek popularnonaukowych. Mj mzg nie radzi sobie po prostu z czyimi halucynacjami, gdzie nie ma adnego punktu zaczepienia; uznaje natomiast i to bardzo historie o dobrych ludziach. A tak jest wanie Cud chopak
cud chopak, palacio, autyzm, asperger, deformacja, choroba, dziecko, dziecistwo, rodzina, dojrzewanie To jedna z najprostszych i najpikniejszych ksiek, jakie przeczytaam ostatnio. Najprostszych, bo napisana bez patosu, bez zbdnych uniesie, bez prb grania na emocjach czytelnikw. A przecie mona byo poszale  temat bardzo wdziczny. August to dziesicioletni chopiec, ktry ma wad genetyczn. Jego twarz jest strasznie znieksztacona i jak sam bohater mwi Nie powiem wam jak wygldam. Cokolwiek sobie wyobraacie, w rzeczywistoci jest pewnie gorzej. Poznajemy go w momencie, gdy pierwszy raz idzie do szkoy. Do tej pory by uczony w domu, ale rodzice doszli do wniosku, e nie mog go chroni przed wiatem cae ycie. Caa ksika to opis zmaga chopca z nowym rodowiskiem, z tolerancj i akceptacj, ze szko, z wasn rodzin i ze sob samym.
Fantastyczna jest forma ksiki  kady rozdzia jest pisany z innej perspektywy. Pierwszy oczywicie naley do Augusta. Przeczytanie jak dziecko postrzega siebie w takiej sytuacji, jak postrzega wiat i innych ludzi, byo bardzo ciekawych dowiadczeniem dla mnie. W kolejnych rozdziaach wypowiada si siostra chopca, jego koleanka, kolega, chopak siostry. Na koniec gos ma znowu August.
Nie bd pisa o przygodach Augusta, bo mam nadziej, e sami przeczytacie. Dajcie j swoim dzieciom, ale sami te przeczytajcie.  Nauczycie si by otwartym i pomocnym. Nauczycie si nie ocenia ludzi. Zobaczycie, jak mona radzi sobie z problemami. I zobaczycie, e dzieci s fantastyczne. Jeeli my im nie powiemy, e co jest straszne/problemem/trudne/nie tak, one tego nie bd wiedzie. To my obarczamy naszym podejciem do wiata nasze dzieci. Im wicej takich ksiek, tym wicej otwartych umysw. A im wicej dobrych historii, opowiedzianych w ten sposb, tym lepiej ??
Trzy lata po opublikowaniu powyszego tekstu miaam okazj zobaczy w kinie film zrobiony na podstawie tej ksiki. Po pierwsze bardzo lubi, kiedy znam jak ksik od dawna, a kto przenosi j na ekran. Po drugie  bardzo si ciesz, e Cudowny chopak zwrci na siebie uwag i e taki film powsta! To wspaniaa historia, ktra zasuguje na to, by mwi o niej jak najwicej. Jeli zastanawiacie si, co najpierw, to polecam przeczyta ksik, a potem pj na film. Ksika wymaga od nas wyobraenia sobie pewnych rzeczy, stworzenia sobie w gowie obrazu gwnego bohatera, przedstawia rwnie relacje midzy postaciami w szerszym krgu. Film ma pewne ograniczenia, a to, co jest jego zalet, czyli obraz jest rwnie czasami wad. W filmie prawie od razu widzimy jak Auggie wyglda (a nawet wiemy to bez ogldania filmu, bo trailer zdradza wszystko. Wyobraacie sobie, jak wietnym zabiegiem byoby zrobienie trailera bez pokazywania twarzy Auggiego?). Cho przesanie jest jedno  nie wane, jak wygldasz, liczy si to, jaki jeste  w filmie wygld jest elementem, na ktry zwracamy uwag najbardziej. W ksice rodek cikoci by przeniesiony na faktyczne zachowanie, a o wygldzie przypominalimy sobie dopiero wtedy, kiedy sam Auggie o tym wspomina.
Ksika zostawia we mnie wiele emocji i przemyle i zostaa ze mn na bardzo dugo. Filmu chyba a tak pamita nie bd, ale to nie znaczy, e jest zy. Bo to bardzo dobry film. Ciepy, wzruszajcy, ale nie do przesady, ze wietnie dobran obsad i z odpowiedni dawk fajnego humoru. Porzdna robot i naprawd warto zobaczy. Ale najpierw ksika!
PS Motyw dziecka, ktre ma znieksztacon twarz byo ju wykorzystywany. Pamitacie midzy innymi film Maska z 1985 roku? Historia w zasadzie jest bardzo podobna  Rocky jest inteligentnym i wraliwym modym czowiekiem. Jego problemem jest bardzo zdeformowana twarz (skutek rzadkiej choroby), ktra nadaje jego obliczu wygld maski. Jego matka  Rusty stara si zrobi wszystko, aby jej dziecko miao udane dziecistwo oraz podobne szanse na przyszo jak jego rwienicy.

Atlas osobliwoci
Pocztek naszego szczcia spoczywa w zrozumieniu, e ycie bez zdumienia nie jest warte ycia. Abraham Joshua Heschel
Uwielbiam podrowa. Lubi myle, e do typowego turysty mi daleko, cho rwnie daleko do bycia podrnikiem. Tak naprawd nie wiem, w jakiej kategorii si mieszcz. Z jednej strony nie wyobraam sobie jecha na urlop do hotelu po to, eby lee tylko nad basenem. Z drugiej  jestem zbyt duym tchrzem, eby pojecha gdzie z plecakiem, bez planu i na ywio. Ale przecie jest jeszcze co porodku  zwiedzanie wiata na wasnych zasadach, korzystanie z wszelkich dobroci turystyki, ale z rozwag, wiadomoci i uwanoci na wiat, do ktrego si jedzie. A pisz o tym dlatego, e Atlas osobliwoci powoduje jedn myl  rzuci wszystko i natychmiast jecha zobaczy te wszystkie rzeczy! Gdybym tylko miaa kilka y, jedno z nich na pewno spdziabym w cigej podry
Joshua Foer i Dylan Thuras to twrcy internetowego Atlasu. Na stronie Atlas Obscura znajdziecie setki miejsc z caego wiata. Motywacj autorw byo zebranie tych wszystkich fascynujcych i zaskakujcych miejsc, ktrych raczej nie znajdziemy w przewodnikach,  ale przede wszystkim chcieli podtrzyma w czowieku potrzeb dziwienia si. To dziki tej umiejtnoci zachowujemy wewntrzn modo, umiemy by szczliwi, a nasze ycie jest harmonijne. I odwrotnie  kiedy jej zabraknie, dopada nas staro i zgorzknienie. To due uproszczenie, ale co w tym jest. Sami rwnie moemy wzi udzia w tworzeniu Atlasu  projekt Foera i Thurasa rozrs si, kiedy internauci zaczli dodawa swoje miejsca. Teraz to prawdziwa skarbnica inspiracji, ktra cay czas ronie i si rozwija  zosta dodany na przykad dzia Gastro Obscura, ktry powinien zadowoli wszystkich fanw kuchni. Ella Morton, trzecia autorka, bya odpowiedzialna za redakcj ksiki. Caa trjka doprowadzia do powstania tej wyjtkowej ksiki.
Jeli przejrzycie cho raz Atlas osobliwoci, to ju nigdy nie zaplanujecie adnego wyjazdu bez zajrzenia do niego i sprawdzenia, czy w okolicach waszego pobytu nie ma czego dziwnego do zobaczenia. Cao zostaa podzielona cakiem logicznie na kontynenty, kontynenty na czci, czci na kraje. A w kadym kraju mamy wymienionych kilka miejsc, ktre mog by okrelone mianem osobliwoci. Autorzy nie ograniczali si w aden sposb  znajdziemy tu niesamowite naturalne miejsca, lasy, skay, wodospady, pojedyncze drzewa i cae regiony. S miejsca stworzone przez ludzi  muzea,  miasteczka lub poszczeglne budowle, parki, pomniki czy nawet plany filmowe. S te idee, metafory, historia caej ludzkoci  opowie o historii nauki i historii wierze, o rozwoju ludzi, o dawnych czasach. Mam ochot napisa, e w tej ksice jest wszytko. Opowiadajc o jednym miejscu tych kilka zda, ktre zmieszcz si w ksice, autorzy jednoczenie snuj przecie opowie o czowieku  dlaczego takie miejsce powstao? Jak? Po co? I co to znaczy? Przegldam j ju od jakiego czasu  czasami czytam po kolei, czasami wybieram strony na chybi trafi. Oczywicie pierwszym rozdziaem, jaki przeczytaam bya Australia, potem sprawdziam, jakie rzeczy z Polski zostay w nim umieszczone, a trzeci rzecz jak zrobiam byo wybranie miejsc zwizanych z ksikami (nie byo ich niestety duo, ale moe bylibycie ich ciekawi w osobnym pocie?). Najlepsze w tym wszystkim jest to, e kady znajdzie co dla siebie. Czy to bd parki, zwierzta, budynki, czy chcemy spdzi czas na onie przyrody, czy raczej w miecie, czy interesuje nas geografia, historia czy nauka  znajdziecie co dla siebie. Specjalnie nie zdradzam adnych miejsc, jakie znajdziecie w tej ksice  nie mog przecie zabra wam moliwoci dziwienia si przy ksice, ktra o zdziwieniu opowiada.
Jedynym jej minusem jest due prawdopodobiestwo powodowania frustracji z powodu braku moliwoci zobaczenia tych wszystkich rzeczy i miejsc. Nawet przy zaoeniu, e nie interesuje mnie wszystko, to cigle za duo. Z drugiej strony na tym dokadnie polega wspaniao ksiek  e pozwalaj na zwiedzanie caego wiata. Atlas osobliwoci to inspirujca ksika, ktra pokazuje nam, e wiat to cigle miejsce, ktre potrafi zadziwia. Miejsce pene niesamowitych historii, fascynujcych postaci, miejsce ktrym warto si zachwyca. Kada strona to porywajca wyprawa. Podczas lektury zostaniecie zaskoczenie wiele razy, tego jestem pewna!
Istniej podobno ludzie, ktrych niewiele cieszy, ktrzy raczej nie rozgldaj si wok siebie i nie zachwycaj si tym, co widz. Jadc do innego miejsca wzruszaj ramionami i mwi, e to przecie nic takiego, kamie na kamieniu, tak jak wszdzie. Zawsze byo mi szkoda takich ludzi, to musi by bardzo smutne przey swoje ycie bez minimum jakiejkolwiek ekscytacji. S te podobno ludzie, ktrzy w ogle nie lubi podrowa. Dla nich wszystkich ta ksika jest idealna  to idealna rzecz, eby wywoa podrnicze emocje bez ruszania si z wasnej kanapy. A by moe to wanie bdzie pocztek zmian w postrzeganiu rzeczywistoci wok siebie?

To jest napad!
Marek Wakuski jest dziennikarzem na stae mieszkajcym w Waszyngtonie i opisujcym amerykaskie ycie i codzienno. Jego dwie poprzednie ksiki Wakowanie Ameryki i Ameryk po kaWaku poknam byskawicznie, wic gdy tylko pojawia si nastpna, od razu znalaza si na mojej pce.
O Stanach trzeba umie opowiada. Si rzeczy nie da si napisa ksiki, ktra bdzie zawiera ca Ameryk  tam wszystko jest za due i zbyt obszerne. Sztuk jest pokaza ten kraj przez szczeg  miejsca, ludzi, konkretne sytuacje z historii. Trzeba mie jaki pomys na swoj opowie, myl przewodni, temat, ktry bdzie prowadzi i autora i czytelnika. A przy okazji, podajc za tym gwnym tematem, mona skrca w boczne cieki, opowiada o tym, co przy okazji, robi dygresje, wskakiwa w histori w rnych momentach. Taka swoboda wymaga sporego wysiku od autora, ale z pewnoci si opaca. Od takich ksiek nie mona si oderwa, a ich lektura zawsze jest bardzo satysfakcjonujca.
Chocia Stany nie s moj podrnicz obsesj, to z przyjemnoci spdziabym tam rok czasu, wczc si po wszystkich stanach i odwiedzajc te wszystkie miejsca, ktre znam z ksiek, filmw i seriali. Przeczytaam te wiele ksiek o podrowaniu po Stanach i ksiki Wakuskiego bardzo dobrze wypadaj na ich tle. Zwaszcza, e on nie pisze typowych ksiek podrniczych. On tam mieszka i Stany opisuje z perspektywy mieszkaca. Pokazuje nam amerykask codzienno i zwyczajno, opisuje ich kultur, ale nie w tym wielkim, historycznym wydaniu, tylko tym zwykym, ludzkim. Dowiemy si z jego ksiek mnstwa szczegw i znajdziemy odpowiedzi na wiele nurtujcych nas pyta.
To jest napad! Czyli kawaek nieznanej historii Ameryki to ksika jednak troch inna. Mniej tutaj codziennoci  no chyba e kto napada na banki. Bo to wanie jest tym razem motywem przewodnim autora. Jak sam pisze we wstpie napady na banki to praktycznie sport wynaleziony przez Amerykanw i przez nich od lat wykonywany z radoci i umiechem na ustach. Dlaczego akurat taka forma przestpstwa spodobaa si Amerykanom najbardziej? Trudno powiedzie, ale dziki temu mamy praktycznie niekoczc si kopalni pomysw, motyww i historii. Marek Wakuski ledzi histori napadw na banki od samego pocztku, czyli od stworzenia bankw, pierwszych napadw, profesjonalizacji bandytw i pierwszych bohaterw narodowych. Historia napadania na banki koczy si w dzisiejszej wspczesnoci  dziki temu moemy obserwowa, jak szalon i dug drog to zajcie przeszo i jak si zmienio. Dowiemy si, jak powsta dolar, poznamy najsynniejszych rabusiw i najbardziej znane napady, spojrzymy na rabunki oczami policjantw  agentw, ktrych zadaniem jest takie napady udaremnia. Najwikszym plusem jednak tej ksiki jest poczucie humoru autora i jego podejcie do tematu. Bo owszem, dowiemy si wiele mdrych, wanych i przydatnych rzeczy, ale Wakuski dodaje od siebie rwnie cae mnstwo historii, ktre spowoduj niekontrolowany miech, otwieranie oczu ze zdumienia i krcenie gow. Kawaki o najgorszych rabusiach, o tych pechowych, zapominalskich czy zwyczajnie nieogarnitych czyta si jak jeden wielki dowcip.
To jest napad! to wietna lektura dla wszystkich, ktrzy chc pozna histori Stanw od tej nietypowej strony, i dla tych, ktrych interesuje samo zagadnienie napadw  jak to si robi, jak tego nie powinno si robi, jakie s dzisiaj zabezpieczenia, jak wyglda napad w dzisiejszym internetowym wiecie. Moe nie znajdziemy tu gotowej instrukcji obsugi jak napa na bank (a nawet wrcz przeciwnie, raczej dojdziemy do wniosku, e beztroskie napadanie na banki niestety ju si skoczyo), ale za to poznamy lepiej temat, o ktrym wiedz czerpiemy zapewne tylko z filmw czy gier. Warto!

Ten days in a mad house
Kto nie wolaby by morderc i mie szans na ycie ni obkanym bez nadziei na ucieczk?
Ten days in a Madhouse to ksika, ktra naley do kategorii ksiek-omiornic (tak naprawd nie ma takiej kategorii, wanie j wymyliam). Czytam j, jestem zachwycona, ale kiedy prbuj j opisa, jej macki zaczynaj oywa i siga tam, gdzie tyko mog. Zaczepiay mnie ju nawet podczas lektury. Ksiki-omiornice to ksiki, ktre dotykaj wielu aspektw, ktre inspiruj do sigania po inne ksiki, inne tematy, w ktrych znajdziemy mnstwo ciekawych informacji, ktre odsyaj nas dalej, do kolejnych historii. Z kad stron chcemy przerwa czytanie, by co sprawdzi, zapisa jaki inny tytu, fakt, rzecz, o ktrej nie chcemy zapomnie. Ten days dokadnie takie jest  bo posta Nellie Bly, bo szpitale psychiatryczne, bo historia medycyny, bo Blackwells Island, bo film, bo traktowanie kobiet, bo XIX wiek Ostatecznie ciko zebra to wszystko razem i napisa tekst tylko o ksice. Na szczcie nigdy tego nie robi, wic nie przeduajc
Zaznacz jeszcze tylko, e jest to pierwsza lektura w tym roku po angielsku  przeczytana w ramach akcji Przeczytam 12 ksiek po angielsku w 2018 roku, organizowanej razem z Rude recenzuje. Cay czas szukaam motywacji do czytania ksiek po angielsku  okazao si, e taka akcja i publiczne zobowizanie dziaa cakiem dobrze.
nellie bly, asylum, insane, szpital psychiatryczny
Pierwszy posiek w domu dla kobie, a obok ekspert od szalestwa przy pracy.
A wic, najpierw o autorce. Nellie Bly (wac. Elizabeth Jane Cochrane) to osoba, ktr chcecie pozna. Ja nie syszaam tego nazwiska do momentu, a kto nie poleci mi tej konkretnej ksiki wiedzc, e interesuj si szpitalami psychiatrycznymi. Okazuje si, e Nellie bya prekursork dziennikarstwa ledczego i reportau wcieleniowego, czego, o czym w XIX wieku jeszcze raczej nie syszano. Zajmowaa si rzeczami do ktrych w ogle nie dopuszczano kobiet, staa si wanym gosem swojego pokolenia i wzorem dla wielu kobiet  koniecznie poczytajcie o niej wicej, bo to fascynujca osoba.
Jak tajemnicz rzecz jest szalestwo! Obserwowaam pacjentw pogronych w wiecznej ciszy. yli, oddychali, jedli  ludzka forma tam bya, ale czego brakowao. Czego, co nie moe przetrwa bez ciaa, a ciao ludzkie moe bez tego istnie. Zastanawiam si czy za tymi zamknitymi ustami s jakie marzenia, do ktrych nie mamy dostpu, czy jedynie pustka?
Ten days in a madhouse to ksika, w ktrej Bly opisuje swoje pierwsze zlecenie dla gazety Josepha Pulitzera New York World  artyku o zakadzie psychiatrycznym dla kobiet na Blackwells Island. Nellie Bly, jak rasowy reporter odrzucia wszelk pomoc dostania si do zakadu twierdzc, e musi dokona tego wasnymi siami. Udao si jej na tyle skutecznie udawa obkan, by zmyli kilku lekarzy  cho umwmy si, e w 1887 roku badanie poczytalnoci kobiet byo jednym wielkim artem. Bly opisuje swoje kolejne kroki  dom dla kobiet, szpital Bellevue i w kocu Blackwells Island Insane Asylum.
Nie jest to duga lektura, ale jest na pewno wstrzsajca. Osoby zorientowane w temacie nie bd zaskoczone, wiele faktw jest dzisiaj nam ju doskonale znanych. Niemniej jednak czytanie relacji z pierwszej rki, modej dziewczyny, ktra z wasnej woli daa si zamkn w takim miejscu, bez moliwoci pomocy z zewntrz i bez gwarancji wyjcia, skazujcej si na ask i nieask pracownikw zakadu, musi wzbudza dreszcze niepokoju i dyskomfort w czytelniku. Podziwiam j za to, co zrobia, zwaszcza e jej tekst mia bardzo wymierne skutki  zakad zosta po publikacji tekstu dokadnie przewietlony (nie mwic o zmianie spoecznego postrzegania), powikszono budet na jego dziaalno i wprowadzono poprawki, ktre zasugerowaa Bly. Ostatecznie Bly porednio przyczynia si do zamknicia zakadu.
Nellie wiczy szalestwo
To bardzo mocna lektura. Nie dlatego, e ma brutalne opisy, dosadne szczegy, czy rzeczy, ktre mog obrzydza kogo o sabszych nerwach. Najbardziej uderza bezsilno, absurd i brak moliwoci wyjcia z zamknitego krgu. W zasadzie nikt tam nie by po to, by kobiety tam trafiajce wyleczy, nie mwic o pomocy, zwykej ludzkiej serdecznoci i przyzwoitoci, zapewnieniu godnoci. Sam proces kwalifikowania jako chor psychicznie by typowy dla XIX wieku  a to m chcia si pozby ony, a to kobieta mwia tylko po niemiecku i nikt jej nie rozumia, a to ktra miaa za duo da w stosunku do rodziny, inna bya niewygodna, inna bya po prostu delikatna i wraliwa. Owszem, byy te kobiety z prawdziwymi zaburzeniami, ale kto by si tym przejmowa, jak mona byo wszystkie kobiety traktowa tak samo. Czyli bezlitonie, brutalnie, bez krztyny empatii, a wrcz z zacitoci, zoliwoci i chci odegrania si za wszystko, co tylko przyjdzie do gowy. Nellie Bly szczegowo opisuje zasady funkcjonowania w takim miejscu  przeraliwe zimno, brak ubra i przykry, okropne jedzenie, brutalne zwyczaje, ktrych jedynym celem byo umczenie pacjentek  lodowate kpiele, zakaz rozmawiania czy czytania, nakaz siedzenia caymi dniami na twardych deskach bez ruchu
Pacjentki pracujce w ogrodzie
Nellie Bly bya tam tylko przez tydzie, ale czytajc odnosimy wraenie, e byo to zdecydowanie duej. To naprawd niesamowita podr w gb historii nie tylko zakadw psychiatrycznych, ale tak naprawd zwykego czowieczestwa i ludzkiej psychiki. U Bly pojawiaj si w pewnym momencie wtpliwoci, co jest fascynujce pod wzgldem psychologicznym. Przecie wie, e jest zdrowa  ale gdy widzi inne zdrowe kobiety wok siebie, gdy zostaje zdiagnozowana przez czterech lekarzy, kiedy zatrzaskuj si za ni drzwi, odgradzajce j od wiata  pewne myli same pojawiaj si w gowie. Bly zwraca uwag na to, e w takim miejscu, nawet jeli jeste zdrowy, bardzo szybko zrobi z ciebie szaleca, co w zasadzie jest ca osobn ciekaw kwesti. Warto jeszcze doda, e Bly udawaa obkan tylko do czasu, a udao si jej do Blackwells dosta. Potem zachowywaa si normalnie, tak jak zwykle si zachowuje. 
Zakad dla obkanych Blackwells Island jest puapk na ludzi. Bardzo atwo dosta si do rodka, ale wydostanie si jest niemoliwe.
Przede wszystkim warto zna posta Nellie Bly, bo taki reporta wcieleniowy w wykonaniu kobiety (i to jeszcze w XIX) by czym unikatowym i do dzisiaj pozostaje interesujcym gosem, opowiadajcym o przeszoci. Wersja, ktr ja kupiam zawieraa jeszcze krtkie artykuy Nellie o tym, jak prbowaa by suc i pracownic sklepu. Cho czytajc jej teksty mona odczu, e pisane byy w XIX wieku, to tak naprawd w niczym to nie przeszkadza. Nellie Bly miaa lekk rk, charakter reportera i uwane spojrzenie na otaczajc j rzeczywisto. Umiaa zgrabnie podsumowa swoje spostrzeenia, celnie spuentowa, kiedy trzeba, a w innych miejscach zaartowa, eby zmniejszy napicie. Czu misj i zapa w jej pracach, ciekawo wiata i potrzeb zmieniania go na lepsze. A tre 10 days in a madhouse niesie ze sob dodatkowe wartoci  spojrzenie od rodka na dziaanie zamknitego obiektu, poznanie codziennoci przebywajcych tam pacjentw, utrwalenie tego obrazu dla kolejnych pokole. To kawaek bardzo interesujcej historii  naprawd warto przeczyta. Cho opowie jest bardzo konkretna, pytania postawione albo jedynie zasugerowane przez autork sigaj bardzo wielu zagadnie i paszczyzn. Tak jak mwiam  macki omiornicy, ktre bd was zaczepia jeszcze dugo po lekturze.
Jest film! O takim samym tytule, jak ksika. Moe nie jest jakim wybitnym dzieem na miar Oscara, ale mona obejrze. Jest te inny  Adventures of Nellie Bly, ale tego nie ogldaam.
Na YT jest dostpny audiobook
Nellie Bly jest znana rwnie z wyprawy dookoa wiata ladami ksiki Vernea (ustanawiajc przy okazji rekord wiata okrenia Ziemi). Moecie obejrze o tym cay film dokumentalny.

Zapomniana historia nauki
Najwiksze zbiorowe mistyfikacja ludzkoci to polityka, religia oraz sztuka. Kolejna  historia  ma dychotomiczny charakter, osobne, wasne mistyfikacje tworz zwycizcy i pokonani. Ale teza o kocu historii to jeszcze inna mistyfikacja. Niektre mistyfikacje s statyczne i dostojne, hieratyczne, czasem fraktalne, inne s gwatowne i histeryczne, cechuje je wyrana dynamika, wybuchaj, po czym gasn jak epidemia. Z wyjtkiem sztuki wszystkie s niszczce i grone. Ale wydaje si, e ludzko potrzebuje mistyfikacji. S jak tlen. Agresywne, ale nie da si bez nich y.
Nie przepuszcz adnej popularnonaukowej ksice o historii nauki. Uwielbiam ten temat, czytanie o tym, jak kiedy ludzie postrzegali wiat, w co wierzyli, jakie mieli pomysy i jak realizowali najbardziej szalone wizje. Zawsze zastanawiam si wtedy, co bd o nas, naszej nauce i naszej obecnej wiedzy i wierzeniach mylay nastpne pokolenia. Ta fantastyczna wzgldno rzeczy i idei wzgldem czasu jest nieodmiennie fascynujca!
A kiedy jeszcze historia nauki jest ujta z perspektywy tych dziwnych pomysw, zapomnianych czy nietrafionych, staje si dla mnie jeszcze bardziej atrakcyjniejsza. Krzysztof Rejmer w swojej ksice zebra wanie takie idee, cho nie tylko. Cz z nich funkcjonuje do tej pory, bez czci nie wyobraamy ju sobie dzisiaj ycia (kanalizacja czy tramwaje), inne przepady dawno w czeluciach historii i wspaniale si o nich dowiedzie. Zapomniana historia nauki to ksika bardzo erudycyjna, autor woy wiele wysiku w to, by odkry przed nami te wszystkie szalestwa i odnale te najciekawsze. Siga do wielu rde, innych ksiek, artykuw  zrobio to na mnie wraenie. Pisaam ostatnio o ksikach-omiornicach. Ta zdecydowanie do nich naley! W zasadzie przy kadym rozdziale miaam zanotowane kilka albo kilkanacie hase, do ktrych dopisek brzmia poczyta wicej o tym!
Zastanawiacie si o czym przeczytacie? O wszystkich  o lataniu, o wntrzu Ziemi, odziach podwodnych, odkrywaniu tlenu, warzywnych jagnitach, berniklach, kotach roztrzaskujcych si na drzewach, jednorocach na Ksiycu, poczeniach czogw z szybowcami, gangu Czterdziestu Soni. Poznamy cztery przyczyny nieistnienia yrafy, dowiemy si, jak Francuzi poznali wychodek i widelec, i e 9 wrzenia 1988 roku Orient Express zatrzyma si na stacjach w owiczu i w Sochaczewie. Przeledzimy powstawanie kanalizacji w Warszawie i bdziemy obserwowa mod na latanie balonem. I to tylko przykady niektrych spraw, jakie Rejmer porusza. Ludzie to naprawd pomysowy gatunek! Ta nasza pomysowo, kiedy si na ni spojrzy z perspektywy czasu moe wydawa si zabawna, mieszna, absurdalna, dziwna. I to wanie dziki takim ksikom uwiadamiamy sobie, e to, gdzie jestemy dzisiaj, wynika z tych wszystkich miesznych pomysw. Pomysw, ktre nawet jeli si nie sprawdziy, day powd, by stworzy inne, sprawdza, bada, wymyla cigle na nowo. A dzi? To wcale nie jest takie oczywiste, e jestemy duo bardziej cywilizowani i e gdyby przywrcono kar mierci, a wyroki wykonywano publicznie, to reakcja tumu byaby inna ni wtedy.
Ta ksika to idealne odzwierciedlenie ludzkiej ciekawoci, pasji. To udokumentowana historia naszego rozwoju, ktra pokazuje, e kreatywno ma swoje gorsze i lepsze momenty, a wszystkie wynalazki maj najprawdopodobniej swojego mniej chlubnego poprzednika. To wietny zbir historii, ktre z jednej strony s anegdotyczne i rozbawi nas bardzo (no bo jak nie umiechn si na wie o tym, e ludzie naprawd wierzyli w takie cuda jak ptaki rosnce na drzewach). Z drugiej strony  to doskonaa ilustracja dziejw. To historia nauki, gwnie polskiej ale nie tylko, uczonych i wynalazcw, niektrych znanych, niektrych mniej. Rejmer pokazuje, e nauka i ycie id ze sob w parze  pisze o sprawach, ktre rozpalay wyobrani ludzi  nie tylko naukowcw i badaczy, ale rwnie artystw, twrcw i zwykego czowieka. Dla mnie to te przede wszystkim wietny obraz historii ludzkiej myli. Fascynuje mnie to, jak ludzie kiedy postrzegali wiat, jakie mieli pomysy, jak sobie tumaczyli rzeczywisto. I to, e nawet te najdziwniejsze zyskiway swoich zwolennikw i obrocw. Zdarzay si wprawdzie zgrzyty. Na przykad ten, kiedy autor pisze, e nietaktem byoby pominicie Leonarda Da Vinci, przy omawianiu rnych wynalazkw, a potem pisze, e waciwie on tyle wynalaz, e pisanie cigle o tym bdzie nudne, wic w ogle go pominie. Ale to drobnostki. Warto, warto przeczyta i zachwyci si!

Wedug innego klucza
O autyzmie ksiek nigdy za wiele. Im wicej czytam, tym wiksze mam przewiadczenie, e kady powinien je czyta. Bo one nie tylko podnosz wiedz czowieka na temat tego konkretnego zagadnienia, ale ksztatuj go i pokazuj jak postrzega wszystkie formy innoci. Po przeczytaniu kilku takich ksiek sami zauwaycie, e zupenie inaczej zareagujecie na krzyczce dziecko w sklepie, na kogo, kto nie zachowuje si normalnie, na sytuacj, ktra bdzie si rni od tego, co zwykle was spotyka. Ksiki o autyzmie to ksiki otwierajce oczy, poszerzajce horyzonty, poprawiajce charakter. Wiem, to cakiem spore umiejtnoci jak na przedmiot, ale przekonajcie si sami. Mam ochot w tym momencie napisa, e satysfakcja gwarantowana, inaczej zwrot kosztw, ale chyba jednak si powstrzymam ??
John Donvan i Caren Zucker dziel si z nami opowieci o autyzmie. I to jest prawdziwa opowie  trudno t ksik woy do pojedynczych szufladek z reportaem czy literatur popularnonaukow (istnieje co takiego jak popularnonaukowy reporta?). Sowo opowie mieci w sobie wszystko to, czym ta ksika jest  histori autyzmu owszem, ale wydaje mi si, e przede wszystkim histori ludzi. Historia autyzmu to motyw przewodni  jest przedstawiony od samego pocztku, tego opisanego i znanego, i tego, ktrego si tylko domylamy. Bo wiecie, e autyzm nie pojawi si nagle znikd? Autorzy pisz o prehistorii autyzmu, o tym, e istnia przed diagnoz i podaj przykady bada, w ktrych naukowcy poszukiwali takich ludzi (ocenianie dawnych witych czy szalecw przez pryzmat wspczesnych diagnoz medycznych jest dla mnie niesamowicie fascynujce. Czy kto napisa o tym ksik a jeli nie, to czy kto mgby to zrobi?). Dziki takiemu szerokiemu spojrzeniu jestemy w stanie stworzy sobie caociowy obraz autyzmu  jako czego, co byo niezrozumiae, potem krpujce, enujce i czego naleao si wstydzi, a w kocu czego, co w pewien sposb jest modne (cho le to brzmi, to zjawisko samo w sobie jest bardzo pozytywne).
Dodatkowo, dziki temu, e autorzy analizuj w zasadzie wiele stuleci, wyania si przed nami znakomity obraz historii postrzegania umysowej niepenosprawnoci, historii medycyny (zwaszcza podczas II wojny wiatowej), historii zakadw zamknitych i ostatecznie  historii caych spoecznoci, rodzin, jednostek i wzajemnych relacji. Co zadziwiajce, wane miejsce zajmuj w tej opowieci rwnie polityka i  gospodarka, co z kolei prowadzi do uwiadomienia sobie, e wiele rzeczy jest ze sob powizanych, czasami w bardzo zaskakujcy sposb.
Historia autyzmu jest skomplikowana i wielowtkowa  definicje autyzmu zmieniay si, zmienia si zakres tego, co obejmowa, dugo nie byo wiadomo, o co tak naprawd chodzi i co jest temu winne, a prby jego leczenia s raz mieszne, raz przeraajce. Na bohaterw tej opowieci wyrastaj rodzice, czyli ci, ktrzy nigdy si nie poddali, walczyli, wiedzieli lepiej i rozumieli wicej. Autorzy obrazuj histori konkretnymi przypadkami, konkretnymi ludmi i rodzinami. Dlatego ca ksik czyta si fantastycznie  jej narracja jest tak pynna, e nie mona si oderwa. Donvanowi i Zucker udao si przedstawi t niesamowicie skomplikowan opowie w prosty i jasny sposb, mimo, e nie zachowali chronologii. Cao podzielona jest na rozdziay, w ktrych raz czas nastpuje po sobie, a czasami nachodzi na siebie lub cofa si. W niczym to jednak nie przeszkadza, a mam wraenie, e moe pomaga  w kocu historia autyzmu to zdecydowanie nie jest jedna prosta linia z punktami A i B przy obu kocach.
To bardzo wartociowa ksika. Ale przede wszystkim to kolejna pozycja, ktra mwi o tym, e to nie osoby z autyzmem powinny dostosowa si do wiata, tylko wiat do nich. Wtedy zmienia si wszystko  postrzeganie, perspektywa, moliwoci. To strony pene dowodw na to, e jeli przestanie si z autyzmem walczy, zaakceptuje si go i zacznie si z nim pracowa, mona wiele zdziaa. To historie wzruszajce, pikne, pokazujce najlepsze cechy czowieka. Ju nawet nie mwi o mioci rodzica do dziecka, ale o tej niezwykej umiejtnoci odrzucenia wszystkiego, co znane i zrozumiae, tej wewntrznej wiedzy o tym, co waciwe i sile, dziki ktrej jest moliwe pokonywanie najwikszych przeszkd.
Czy dowiedziaam si czego nowego? Z pewnoci, ale po lekturze rwnie znakomitych Neuroplemion ta ksika jako mocno mnie nie zaskoczya. Trudno przecie wymyli na nowo histori, ktra zostaa ju opowiedziana. Wedug innego klucza wyrnia si zdecydowanie stopniem szczegowoci, wietn narracj i caociowym spojrzeniem na zagadnienie. Bardzo zacne opracowanie, ktre warto przeczyta, niezalenie od tego, czy z autyzmem mamy do czynienia na co dzie, czy nie. Polecam!
I przypominam mj wczeniejszy wpis o ksikach na temat autyzmu. Chyba trzeba napisa drug cz. Polecam te obejrze nowy serial na Netflixie  Atypowy. Bardzo przyjemny.

Mzg rzdzi
Ta ksika pokazuje, jak kluczow rol odgrywa mzg, jeli chodzi o powodzenie i przyszo naszego gatunku oraz to, e po prostu jestemy swoim mzgiem. Mzg rzdzi doskonale wpisuje si w moj ulubion mod z 2017 roku  literatury popularnonaukowej. Mam nadziej, e moda ta trwa bdzie dalej, a ta publikacja jest pikn obietnic, e dokadnie tak bdzie. Uwielbiam te ksiki, ktre oprcz mile spdzonego czasu daj mi co jeszcze  wiedz, wiadomo, moliwo poznania czego, czego w inny sposb pozna nie mog. Pisaam Wam ju o tym wielokrotnie, ale pewnie jeszcze nie raz si powtrz. Zwaszcza przy ksikach o mzgu  warto czyta wszystkie, ktre si ukazuj.
Przede wszystkim dlatego, e mzg to my (co autorka tej pozycji rwnie czsto podkrela). Naprawd dobrze mie cho minimaln wiedz na temat wasnego organizmu i jego funkcjonowania. Moe to pomc w wielu sytuacjach, ale te pozwala na wiksze zrozumienie samego siebie. Tak jak autorka pisze midzy innymi  jeli nie chcemy by biernymi konsumentami, ktrzy wcinaj to, czego ycz sobie wyrachowani spece od marketingu, musimy lepiej zna si na swoim mzgu. A przecie nie o kupowanie czekolady tylko chodzi. Jeli wiemy, jak dziaa mzg, wiemy te, dlaczego si zakochujemy, dlaczego jestemy szczliwi albo smutni, dlaczego co nas wkurza, dlaczego mamy ochot na t czekolad, a chipsy bez szeleszczcego opakowania nie smakuj tak samo. Jeli wiemy, dlaczego odczuwamy okrelone emocje, dlaczego pojawiaj si konkretne pragnienia, odruchy itd. moemy je bardziej zrozumie. Oczywicie, jeli mamy zamane serce i doskonale wiemy, dlaczego czujemy si jak po kocu wiata  to ta wiedza niczego nie zmieni w samym odczuciu. Ale moe zmieni w sposobie podejcia do niego, a to ju naprawd bardzo, bardzo duo. Mzg rzdzi to lekka ksika popularnonaukowa, ktra jest wietnie zbalansowana. Z jednej strony daje nam podstawow wiedz biologiczn, tekst jest przeplatany przekrojami mzgu (ale uproszczonym!), padaj naukowe nazwy i terminy. Z drugiej strony pena jest praktycznych zastosowa bada, konkretnych przykadw, opowieci z ycia wzitych. Autorce nie brakuje humoru w podejciu do swojej dziedziny i umie to wykorzysta. Wie te, jak przyku uwag i co moe zaciekawi najbardziej czytelnika. Porusza same dotyczce nas wszystkich sprawy  dowiemy si, e stres powoduje szybsze starzenie si mzgu, co dokadnie  sprawia, e si zakochujemy, pocimy, boimy i miejemy, czy wielko gowy wpywa na inteligencj, co ma wiksze znaczenie w naszym rozwoju  rodowisko czy dziedziczenie. Odkryjemy w jak atwy sposb nasze zmysy mona oszuka i dlaczego, na czym polegaj uzalenienia i e najlepiej jest jednak robi jedn rzecz naraz zamiast kilku jednoczenie. Jest te o malowidach naciennych, o tym, dlaczego ludziom potrzebna jest kultura, o muzyce, religii, szalestwie, nawykach jedzeniowych  jednym sowem o wszystkim po trochu. Jeli interesuje Was to jak dziaacie i dlaczego akurat tak, a nie inaczej, to ta ksika Was zachwyci. Ja, patrzc z perspektywy wielu przeczytanych ksiek o mzgu moe zachwycona nie jestem, ale usatysfakcjonowana i owszem. Autorka jest mod Norwek, wic bardzo czsto odwouje si do norweskiej nauki, norweskich przykadw, odniesie do norweskiej kultury i norweskich naukowcw. Z jednej strony to bardzo ciekawe (dowiedziaam si np. e Nansen by w Norwegii pierwszym naukowcem zajmujcym si mzgiem), z drugiej troch wzbudza niedosyt. Na kocu ksiki znajdziecie kilka praktycznych przykadw i wicze pokazujcych, jak atwo oszuka nasze zmysy (jest te synna sukienka niebiesko-czarna czy moe biao-zota ;-))
Podsumowujc  to kolejna ksika, ktra zasila grono ciekawych ksiek popularnonaukowych dla kadego. I oby byo ich jak najwicej. Myl, e to te wietna ksika, eby w ogle zacz swoj przygod z tego typu lekturami  do czego zawsze i wszdzie namawiam i zachcam!

Literatura obozowa. 5 ksiek, ktre zrobiy na mnie najwiksze wraenie
Dzisiaj jest 73. rocznica wyzwolenia Auschwitz. Dlatego chciaam zwrci Wam dzisiaj uwag na kilka ksiek. Jeli chodzi o literatur obozow, niemoliwe jest wskazanie ani kanonu, ani ksiek najlepszych, najbardziej wartociowych. Literatur t mona podzieli na trzy gwne czci. Po pierwsze mamy wspomnienia tych, ktrzy obozy przeyli. Kada jedna ksika jest cenna, kade wspomnienie na wag zota i ze wszystkimi warto si zapozna. Owszem, niektrzy mieli moe lejsze piro od innych, niektre wspomnienia moe bardziej trafi do nas ni pozostae, ale wszystkie s wane. Po drugie s opracowania  historyczne, psychologiczne, socjologiczne, medyczne. To literatura, ktra wykorzystuje wspomnienia, ale stara si pokaza obozy w szerszym kontekcie. Czasami potrafi by bardziej przeraajca, ni same wspomnienia. I po trzecie istnieje literatura pikna, wykorzystujca motyw obozw. W kadej z tych czci jest naprawd wiele, wiele tytuw i nie sposb wymieni wszystkich. 
Wiecie, e ja literatur obozow bardzo lubi (jakkolwiek by to nie zabrzmiao). Nie wiem, co mnie do niej cignie, ale mog si domyla. Zreszt ju kiedy Wam o tym pisaam  fascynuje mnie czowiek w sytuacjach ekstremalnych. Sia w bezsilnoci. Nadzieja w sytuacjach beznadziejnych. Dlatego korzystajc z dzisiejszego dnia, chciaam Wam pokaza kilka tytuw, ktre dla mnie osobicie s wane, ktre zrobiy na mnie najwiksze wraenie. To bardzo subiektywna lista, na ktrej nie umieciam powieci ani opracowa historycznych. Bo wtedy taka lista musiaaby mie 100 pozycji, a  nie 5. Ale jeli bylibycie zainteresowani list powieci z tym motywem bd najciekawszymi opracowaniami historycznymi, dajcie zna w komentarzach.
Dla mnie numerem pierwszym zawsze i wszdzie ksika Stanisawa Grzesiuka 5 lat kacetu. By moe dlatego, e bya to pierwsza ksika z tej tematyki jak przeczytaam, ale wtpi. Nie chciaabym teraz za duo o niej pisa, bo ju niedugo pojawi si pena recenzja nowego wydania.Wspomnienia z obozw koncentracyjnych Dachau, Mauthausen i Gusen. Stanisaw Grzesiuk z waciwym sobie humorem, szczeroci i bezporednioci portretuje nazistowsk machin pracy i mierci. I prbuje opowiedzie o cenie czowieczestwa w miejscu, ktre z niego odzierao.
Medaliony Zofii Nakowskiej to chyba najkrtsza ksika, jak przeczytaam z tej tematyki, ale chyba te najmocniejsza. Prostota przekazu uderza w czytelnika pen moc, tak e ten nie bardzo wie, co ze sob zrobi. Rzadko kiedy sowa maj tak moc oddziaywania. To ksika, ktr trzeba zna i do ktrej wraca si wci i wci. Medaliony to miniatury prozatorskie, przekazujce wstrzsajce fakty z czasw II wojny wiatowej. W oszczdny sposb ale nie przebierajc w sowach Nakowska opowiada ustami ofiar, wiadkw, pokrzywdzonych, ocalonych o historii, ktra niestety si wydarzya. To wiatowej wagi wiadectwo ludzkiej krzywdy nikogo nie pozostawi obojtnym.
W przypadku Muasa oddam miejsce w caoci opisowi  Pierwsza cz Mausa wprowadza czytelnika w wiat trudnych relacji rodzinnych czcych Wadka Szpigelmana i jego syna Arta. Komiks opowiada histori Wadka z okresu jego ycia w Polsce w Bielsku Biaej, na krtko przed wybuchem wojny i po wkroczeniu Niemcw do Polski. W drugiej czci Wadek kontynuuje swoj opowie od momentu, gdy trafi do obozu koncentracyjnego w Auschwitz. Maus to jedna z najwaniejszych powieci graficznych w historii tego medium. Dzieo mistrzowskie, odwane pod wzgldem formy i treci, jest prb zrozumienia historii XX wieku z perspektywy indywidualnych ludzkich losw. Maus, jako pierwszy komiks w historii, zosta uhonorowany nagrod Pulitzera w 1992 roku. Warto przeczyta! Lektura nie jest atwa, ale to jedna z tych ksiek, ktre nagradzaj za woony w nie wysiek. 
Oto jest czowiek to jedna z tych ksiek, po ktrych spodziewaam si naprawd wielkich rzeczy. Opis przey obozowych autora  yda woskiego pochodzenia, ktry w modoci znalaz si w obozie koncentracyjnym Auschwitz. Bohater,z zawodu chemik, prbuje odnale si w nowo zastanej rzeczywistoci. Jego dnie wypenia walka z godem oraz wypenianie myli czym innym, ni wasne, pikne wspomnienia z domu rodzinnego. Powie zaliczana do klasyki literatury obozowej. Ta niezwyka ksika, wielokrotnie wznawiana i tumaczona na wiele jzykw zaliczana jest do klasyki literatury o Holocaucie. Powstaa w 1947 r. z potrzeby wewntrznego wyzwolenia, stanowi studium niektrych aspektw ycia w spoecznoci winiarskiej. Autor, byy wizie KL Auschwitz III  Monowitz w przejmujcy sposb i w niezwykej literacko formie  pozbawionej ocen i oskare  opisuje przybycie do obozu, dowiadczenie selekcji, gd, prac w rnych komandach oraz ludzkie postawy i zachowania w obozie. Nie wiem dlaczego, nie zrobia na mnie A tak wielkiego wraenia, ale jednak musz j tu umieci. Trzeba przeczyta.
To ksika, ktra zapada na dugo w pami. Kiedy te o niej napisz. Czowiek w poszukiwaniu sensu Viktora E. Frankla to jedna z najbardziej wpywowych ksiek w literaturze psychiatrycznej od czasu Freuda. Zaczyna si od dugiego, suchego i gboko poruszajcego osobistego eseju o picioletnim pobycie Frankla w Auschwitz i innych obozach koncentracyjnych i jego wysikach w tym czasie, by znale powody do ycia. Druga cz ksiki opisuje metody psychoterapeutyczne, ktre Frankl opracowa jako pierwszy na bazie swoich dowiadcze z obozw. 
Jeli miaabym wskaza ksiki z tematyki obozowej, to wanie te ksiki wymieniabym jako pierwsze. Ale to nie znaczy, e inne nie s warte waszej uwagi. Jaki czas temu pisaam o ksice Przetrwaam, do ktrej Was jeszcze raz odsyam, bo to naprawd wietne rzecz jest! Wydawnictwo Czarne w marcu szykuje wznowienia w nowej szacie graficznej Ocalonych z XX wieku i Oskaram Auschwitz Mikoaja Grynberga, a Wydawnictwo Muzeum Auschwitz wydao zebrane najlepsze ksiki na temat Auschwitz. Na mojej pce stoj jeszcze Kukieki doktora Mengele, Dobranoc, Auschwitz. Reporta o byych winiach, Krlestwo za mg, rozmowa z Zofi Posmysz i najnowsza, Dziewczta z Auschwitz Sylwii Winnik. Przypominaj mi si ksiki Czesaam ciepe krliki.Rozmowa z Alicj Gawlikowsk-wierczysk czy Mczyni z rowym trjktem. A ile jest tytuw, ktrych nie przeczytaam!
Dzisiejszy wpis to w zasadzie krtkie przypomnienie, e taka literatura istnieje i e trzeba j czyta, nawet jeli si boicie. Pod wzgldem literackim s ksiki lepsze i sabsze, ale kady jeden tytu warto pozna. Dajcie zna w komentarzach, czy czytacie tak literatur  a jeli tak, to jakie tytuy dorzucilibycie do listy?


Obecno blogera ksikowego w blogosferze
Nazwa mojego bloga nie jest artem. Ja naprawd lubi ksiki bardziej ni ludzi. Zakadajc bloga (pierwszym pomysem byo prowadzenie go zupenie anonimowo) raczej nie miaam w planach wychodzenia do ludzi, poznawania kogo a tym bardziej jedenia czy chodzenia na jakie dziwne blogerskie spotkania. A jednak! Plany planami, a okazao si e i poznaam mnstwo wietnych osb, i zaczam bra udzia w tych dziwnych blogerskich spotkaniach ?? Moe cigle skromnie i bez rozmachu, cigle incognito gdzie tam pod cian, ale przynajmniej nauczyam si, eby nigdy nie mwi nigdy.
Ostatnio byam na wydarzeniu w Warszawie roda Dzie Bloga. Na spotkanie skaday si 4 prezentacje (relacj moecie obejrze w internecie, do czego bardzo zachcam!)  konkretne, pene wiedzy, bez zbdnego rozmamania. Ju dawno nie byam na takich ciekawych wykadach.  W kadym razie to, co nie dawao mi spokoju podczas tego spotkania  i po nim to to, e prawdopodobnie byymy jedynymi blogerami ze strefy kultury, a konkretniej ksikowej (byam z Ol z Parapetu Literackiego i Ewelin z Blair Czyta). Jeli si myl, poprawcie mnie.
Kiedy w tamtym roku wziam udzia w konkursie Blog Roku nie znalazam tam kategorii do jakiej mogabym przypisa swj blog. Zapisujc si na See Bloggers rwnie nie znalazam kategorii dla siebie (a wystarczyaby przecie bardzo szeroko pojta kultura). roda Dzie Bloga w formularzach te pomin t kategori. Tak naprawd rzadko kiedy na wikszych imprezach blogowych kultura jest brana pod uwag.
Zaczam si zastanawia dlaczego tak jest? Zwaszcza, e czsto widz gosy, e to takie niesprawiedliwe, e jestemy ignorowani, e nie powica si nam uwagi, e nie jestemy traktowani powanie itd. (pisz tu o blogowaniu ksikowym, bo o innym trudno mi si wypowiada). A ja mam wraenie, e zamiast narzeka, powinnimy sobie uwiadomi, e to nasza wina i e sami strzelamy sobie w stopy. Jedynymi spotkaniami czy wydarzeniami, na ktrych mona spotka blogerw ksikowych s wydarzenialiterackie. To troch jak woenie drzewa do lasu i kiszenie si wci w tym samym sosie. Wydarzenia literackie s wietne, ale jeli chcemy by postrzegani tak samo jak reszta blogerw, moe powinnimy przemyle branie udziau w wydarzeniach oglno-blogowych? Czy nauka robienia lepszych zdj nas nie obowizuje? Marketing? Podstawy prawa? Te wszystkie techniczne rzeczy, zwizane z blogiem, ktrych sama nie ogarniam? Wiedza o sposobach zarabiania na blogu czy o tym, jak wsppracowa z markami (w naszym przypadku z wydawnictwami)? Skd to wynika? Czy czujemy si lepsi? Wymiewamy przecie blogi kosmetyczne czy modowe, sami zajmujemy si przecie czym o wiele powaniejszym i  lepszym wanie. Kultur przez due K. Nie dla nas zwyke zjazdy blogerw, my jestemy ponad to. Czy tak rzeczywicie jest? Bo potem narzekamy, e nigdzie nas nie ma i koo si zamyka. 
I tak sobie myl, e moe czas zmieni nastawienie? Moe zamiast narzeka, gdzie pjdziemy albo pojedziemy? Co zmienimy (a wiem, e si da, bo organizatorzy See Bloggers obiecali w tym roku miejsce dla kultury pod wpywem naszych nagabywa!)? Pokaemy si, a tym samym pokaemy, e blogi o ksikach to takie same blogi jak inne? A co wicej  tym samym bdziemy promowa czytelnictwo, ksiki i kultur na ywo. Na See Bloggers jedynym wydawnictwem, ktre si pojawio, bya Wielka Litera. Co i tak nas mocno zaskoczyo! Mam nadziej, e i blogerzy, i wydawnictwa dostrzeg to, e nie moemy zamyka si jedynie na Targach Ksiki i patrze na reszt wiata przez szybk i z daleka. A my, jako ywe blogowe jednostki reprezentujce jednoczenie ksikowy i blogowy wiat mamy realny wpyw i na wydarzenia blogowe, i na wydawnictwa. Czy promowanie czytelnictwa nie ma wicej sensu na imprezie oglnej ni na typowo literackiej, na ktrej s ludzie ju czytajcy?
I pisz to ja, osoba, ktr trzeba wyciga gdzie zawsze na si i ktra woli wieczr z ksik ni wrd ludzi. Ale nie cierpi te narzekania, zwaszcza na rzeczy, ktre s bez sensu i ktre tworzymy sami. Tak jak ksika nie jest dla wybracw, tak i blogowanie o niej nie rni si od blogowania o czym innym. Bo chodzi o pasj, a tego przecie nie da si ocenia i szeregowa, ktra jest waniejsza. Wic podsumowujc  pokazujmy si, chodmy na spotkania, bierzmy udzia w zjazdach, konferencjach i kongresach. Zapytacie, a co, kiedy nie ma dla nas kategorii? Zwaszcza wtedy bierzcie udzia! Bo jeli zaczniemy to robi, kategorie te si pojawi. I im duej o tym myl, tym wikszy potencja widz w organizowaniu ciekawych akcji zwizanych z ksikami na takich blogerskich spotkaniach.
Dajcie zna, co mylicie. Moe to ja si myl i jedzicie na takie spotkania?


Zapowiedzi lutowe
Kolejny miesic ju jutro, a ja jak zawsze mam dla Was kilka tytuw, na ktre warto zwrci uwag. Pewnie te co pomin, wic dorzucajcie w komentarzach tytuy, na ktre Wy czekacie.
Reporta Karoliny Sulej zdoby moje serce ju tytuem. I opisem miejsca, ktre uwodzi i fascynuje. Bardzo, bardzo jestem ciekawa tej ksiki. Coney Island  dzielnica Nowego Jorku, gdzie miasto czy si z oceanem, niegdy stolica wiatowej rozrywki, cyrkw, wesoych miasteczek  to wci rezerwuar estetyki, idei, marze i lkw, z ktrych jest zbudowana popkultura i nasze czowieczestwo. Jeli Manhattan to marzenie o doskonale funkcjonujcym spoeczestwie, eleganckim w swoich potrzebach, Coney Island to wszystko to, co wulgarne, kiczowate i podniecajce. Thrills! (Dreszcze!)  obiecuje neon. To wyspa, ktra przypomina nam, e ycie  pe, seksualno, konsumpcja  to tylko i a widowisko. Opowie o Coney  tym realnym i tym wyobraonym  snuj jej mieszkacy i bywalcy w tym burleskowa tancerka i zawodowa syrena  Bambi the Mermaid, Eduardo Arrocha  poeta z twarz wytatuowan w gwiazdy i planety, Oleg Roitman czyli Czowiek-Komputer, Pat Muko  nigeryjska ksiniczka, ktra zaklina we i inni.
Po Zaginionym Miecie Boga Map nie mogam przej obojtnie obok wznowienia ksiki Davida Granna Zaginione miasto Z. Nie czytaam do tej pory, a to wydaje si idealn okazj. Fascynujca historia pukownika Percyego Fawcetta, angielskiego podrnika, ktry latami niestrudzenie poszukiwa amazoskiego Eldorado. To pasjonujca historia o determinacji graniczcej z szalestwem i okrutnej przyrodzie, ktra daje odpr pragnieniom czowieka. To take opowie dziennikarza z XXI wieku o pasji podrnika sprzed 100 lat. Druga jego ksika jest rwnie wietna  Czas krwawego ksiyca. Zabjstwa Indian Osagw i narodziny FBI. Oklahoma w latach 20.: w dziwnych okolicznociach zaczynaj gin kolejni Indianie ze szczepu Osagw, zwani s najbogatszymi Indianami Ameryki, albowiem na terenach ich rezerwatu znajduj si niezwykle bogate zoa ropy naftowej Zagadk serii morderstw prbuje rozwika nowo utworzone FBI, trafiajc na lad kolejnych ponurych tajemnic. Doskonale udokumentowana, fascynujca i przeraajca historia chciwoci, rasizmu i zbrodni. Na koniec, w podobnych klimatach reporta Powrc jak piorun. Krtka historia Dzikiego Zachodu. Wiecie, e Dziki Zachd to zdecydowanie jeden z moich ulubionych tematw. A opis bardzo zachca: Russell Means jest najsynniejszym, najbarwniejszym i najwcieklejszym aktywist indiaskim ostatniego pwiecza. Barowy zabijaka. Buntownik yjcy poza systemem. Aktor, muzyk, celebryta. Reporta z najbardziej awanturniczych czasw jego ycia jest te opowieci o losie amerykaskich Indian i amerykaskiej przemocy. Bohater ksiki staje si przewodnikiem po ciemnych zakamarkach amerykaskiego mitu i zmusza czytelnika do innego spojrzenia na histori USA. Pierwsza polska ksika reporterska o Dzikim Zachodzie.
Alex po drugiej stronie lustra. Jak liczby odzwierciedlaj ycie, a ycie odzwierciedla liczby to ksika, ktrej jestem bardzo ciekawa. Lubi czyta o matematyce i lubi ksiki, ktre pokazuj, e nie jest ona taka straszna, jak mylimy. Nie kademu udaje si pisanie o niej, ale zawsze sprawdzam kolejne tytuy. Zafascynowany od dziecistwa matematyk Alex Bellos w swojej ksice rwnie stara si nas zaskakiwa. Pokazuje, e najbardziej zdumiewajca cecha matematyki polega na tym, e bya i nadal jest niesamowicie skuteczna jako narzdzie umoliwiajce nam poznanie tego, co nas otacza. Nasza cywilizacja zawdzicza swj rozwj odkryciu prostych figur, jak okrgi i trjkty, ktre pocztkowo wyraano graficznie, a pniej w jzyku rwna. Jest najbardziej imponujcym i majcym najdusz tradycj przedsiwziciem w ludzkich dziejach. No i dwa reportae z Czarnego. Granice marze. O pastwach nieuznawanych to moe by bardzo dobry reporta. Ta ksika to osobiste historie tych, ktrzy wier wieku po upadku sowieckiego imperium marz o normalnoci, o posiadaniu paszportw, ktre pozwol im swobodnie podrowa, o walucie, ktra ma jak warto, i o reprezentacjach startujcych w mistrzostwach i igrzyskach na takich samych prawach jak inni  pod wasnymi barwami. A przede wszystkim marz o pokoju. Wolno i spluwa. Podr przez uzbrojon Ameryk natomiast to kolejny element serii Amerykaskiej, ktry po prostu trzeba przeczyta. Jestem te bardzo ciekawa, do jakich wnioskw dojdzie autor. Dan Baum od dziecka interesowa si broni. Z wiekiem do zachwytu doczya refleksja: czy w dobie masakr mona jeszcze mwi o zdrowej fascynacji broni? Czy kolejne strzelaniny nie powinny wpyn na zaostrzenie prawa? A moe przeciwnie  jedynie powszechny dostp do broni poprawiby bezpieczestwo mieszkacw USA?
Zapowiedzi bez ksiki przyrodniczej to zapowiedzi stracone, wic mam dla Was Rolinny kabaret. Botanika i wyobrania. Najpierw opis: W swojej urzekajcej, ciekawej i penej wiedzy historycznej i przyrodniczej ksice Richard Mabey przedstawia rne gatunki rolin, ktre przez wieki rozbudzay wyobrani czowieka i wprawiay go w autentyczny zachwyt. Wiele stron powica rolinom, jakie w rnych momentach ludzkiej historii przyczyniy si do przemian w dziedzinie idei, nauki i estetyki. I cho znajduje si w nim niepokojca ilo przymiotnikw, ktre ju na wstpie zmuszaj nas do zachwytu t ksik, to co czuj, e bdzie ona po prostu bardzo ciekawa! Chtnie sprawdz. Moja kuzynka Rachela to rodzynek, ale jake istotny! Bo te chciaam poczyni wyznanie  wiecie, e ja do tej pory nie znaam Daphne du Maurier? Nie do, e nie czytaam ksiek, to nawet nazwiska nie syszaam! Ale nadrabiam, nadrabiam! No i jeszcze klasyka, czyli Thoreau i jego Walden, czyli ycie w lesie. Taka klasyka, o ktrej wiem, znam, ale nigdy nie czytaam. I wanie dlatego lubi wznowienia!
I troch literatury popularnonaukowej, bo przecie musi by, zwaszcza, e teraz wychodzi jej naprawd duo, a bdzie jeszcze wicej! Sodziutki. Biografia cukru to bdzie fantastyczna ksika! To opowie o substancji, ktra przebojem wdara si na nasze stoy i rozpycha si na nich coraz bardziej. Wiele tu historii o wojnach, niewolnikach, wielkich odkryciach geograficznych, powstaniach, piratach, ogromnych fortunach i kryzysach, w ktrych cukier odgrywa pierwszoplanow rol. Autorzy przytaczaj wiele zaskakujcych, czsto mrocych krew w yach faktw medycznych, przykadw kryminalnych wrcz praktyk koncernw spoywczych oraz dowodw manipulowania badaniami naukowymi przez lobbystw wielkiego biznesu. Oszustwa pamici te mnie skusiy od razu. Ostatnio czytam sporo o mzgu i jego umiejtnociach, a ta ksika idealnie si w to wpisuje. W Oszustwach pamici dr Julia Shaw, psycholog sdowy i wiatowy autorytet w dziedzinie bada nad pamici, prezentuje zdumiewajc rnorodno sposobw, w jakie nasz mzg moe by oszukany. Autorka naley do grona niewielu na wiecie ekspertw prowadzcych badania nad skomplikowanym zjawiskiem faszywych wspomnie  bdw pamiciowych zwizanych ze zdarzeniami osobistymi o silnym adunku emocjonalnym. No i Eksperyment. Zdanie wstrzsajca opowie o cienkiej granicy midzy medycznym eksperymentem a zbrodni wystarczyo, bym wiedziaa, e na pewno przeczytam t ksik. Henry kadego dnia zaczyna ycie od nowa. Mia tylko dwadziecia siedem lat, kiedy odebrano mu pami. Poddano go eksperymentalnej terapii, majcej wyleczy epilepsj. Lekarze wycili mu cz mzgu, w wyniku czego utraci moliwo zapamitywania i tym samym tosamo. Przez nastpne kilkadziesit lat by tylko bezwolnym przedmiotem bada. Nawet po mierci nie zazna spokoju: sekcja jego mzgu bya w 2006 roku transmitowana w sieci, gdzie obejrzao j ponad 3 miliony widzw. Henry przeszed do historii jedynie jako Pacjent H.M., nie jako czowiek, a to jemu zawdziczamy podstawy wspczesnej wiedzy o mzgu. Ksika Lukea Dittricha opowiada jego histori i przywraca mu czowieczestwo. Lektura obowizkowa!
I na koniec same pyszne rzeczy. Miaam kiedy faz na Rasputina i Nostradamusa (jakkolwiek to brzmi). Wic kiedy zobaczyam biografi Rasputina, c, przeczytam na pewno! To byo gromnie fascynujcy czowiek. Nastpna ksika jest moj ulubion. Niedyskretnik wzbudzi najpierw u mnie rozbawienie, bo pomylaam sobie, no nie, znowu jaka dziwna propozycja. Ale! Przeczytaam opis i zakochaam si na amen. Bo to XIX wiek i od tej strony, ktra mnie zawsze interesowaa! Przewodnik po czasach wiktoriaskich, odsaniajcy tajemnice naszych prababek. Porusza dziewitnastowieczne sprawy wstydliwe, tematy nieskromne, nieprzyzwoite i wprowadzajce kobiety dwudziestego pierwszego wieku w zdumienie: jak kobiety radziy sobie z podpaskami nie noszc majtek, dlaczego smaroway sobie twarze arszenikiem, w imi czego nosiy obowizkowo gorsety, czyli garderob miadca koci. Autorka z ogromnym poczuciem humoru pokazuje najprawdziwsz prawd o czasach urzekajcych nas w ksikach i filmach, ale ktre po zajrzeniu za kurtyn odsaniaj potworne warunki sanitarne, opiek medyczn podpierajc si myleniem magicznym oraz obowizujce obyczaje spoeczne. Czy to nie brzmi cudownie? Tu jestemy. Kosmiczne wyprawy, wizje i eksperymenty Mizieliskich to rwnie wznowienie, ale nie mogam go pomin  jeszcze nie miaam tej ksiki w rkach, ale na pewno j kupi/wypoycz. Nie ma lepszych ksiek dla dzieci ni takie. Dowiecie si z niej, jak wielkim wyzwaniem jest badanie kosmosu, i jak niesamowite s pomysy naukowcw, ktrzy prbuj wydrze mu jego tajemnice. Przeczytacie o gwiazdach, planetach i czarnych dziurach, midzynarodowej stacji kosmicznej i wyprawie na Marsa, teleskopach, sondach i rakietach. O niezwykych misjach, eksperymentach i wizjach, ktre wszystkie maj jeden cel: odkrywanie tego ogromnego, tajemniczego wiata, w ktrym nasza planeta jest tylko malek kropk.


Zaginione Miasto Boga Map
Zdumiewao mnie to, e tak pierwotna, nienaruszona dolina wci istnieje w XXI wieku. To by naprawd zaginiony wiat, ktry nas nie chcia i do ktrego nie naleelimy.
Douglas Preston to pisarz zaskakujco wszechstronny. Pisze technothrillery, horrory, kryminay, ksiki przygodowe, jest rwnie autorem kilku wietnych ksiek non-fiction. I powiem szczerze, e o ile horrory te brzmi obiecujco i by moe kiedy z ciekawoci co przeczytam, to jego reportae zaciekawiy mnie duo bardziej. Mam nadziej, e pojawi si u nas na rynku (a najbardziej to jego pierwsza ksika, Dinosaurs In the Attic: An Excursion into the American Museum of Natural History).
Dzisiaj opowiem Wam troch o jego najnowszej ksice, o Zaginionym Miecie Boga Map. Na pewno wpada Wam ju w oko, bo jest o niej gono. I cakiem susznie! Moe nawet nie tyle ze wzgldu na sam ksik, ile na to, o czym jest. Odnalezienie caego staroytnego miasta w XXI wieku jest pewnym zjawiskiem. To zachwycajcy triumf nauki, ktra powoduje, e niemoliwe staje si moliwe. To fenomenalna informacja dla wszelkich archeologw, badaczy, historykw, historykw sztuki, socjologw, antropologw itd. To dowd na to, e biae plamy na mapach cigle jeszcze s, odkrywcy mog mie jeszcze nadziej, a my nie wiemy wcale wszystkiego. To wreszcie wietny spektakl dla zwykego czowieka, ktry jedyne co dostrzega z tego wszystkiego to przygody Indiany Jonesa. A mora z tej historii pynie jeden  mona jeszcze bada, odkrywa, szuka. W XXI wieku mona by poszukiwaczem skarbw i odkrywc zaginionych miast. Czy to nie jest wspaniae?
Preston opowiada rwnie histori marze  bo tak naprawd to miasto nie zostao odkryte przecie z dnia na dzie. To dwadziecia lat (a jeli wzi pod uwag wczeniejsze prby, to duo, duo wicej!) mylenia o tym, prbowania, nie odpuszczania, walczenia i wierzenia, e ma to wszystko sens. La Ciudad Blanca, czyli legendarne Biae Miasto byo obiektem poszukiwa od momentu, kiedy opowieci o nim rozpaliy wyobrani Europejczykw. W tych opowieciach jest tyle niejasnoci i zmyle, ile oczekiwa i pragnie. To konsekwencje izolacji i egzotycznoci. Czowiek ma bujn wyobrani i jak czego nie wie, to sobie dopowie. Jeli co jest zakazane i ukryte, na pewno jest cenne, najlepsze i z pewnoci w gr wchodzi zoto.
Ale Zaginione Miasto Boga Map nie byoby tak wietn ksik, gdyby nie posta autora. On nam t histori opowiada, wic si rzeczy patrzymy na wydarzenia jego oczami. Preston to pisarz, ktry bierze udzia w ekspedycji w 2015 roku  pisze o wach i pumach i innych niebezpieczestwach, o spaniu w dungli, o jej odgosach. Podkrela niesamowito przebywania w miejscu, w ktrym wczeniej przed nimi nie by aden badacz. Elegancko poczy przygod z nauk. Ale zdjcia mog rozczarowa wasz wyobrani. Jeli oczekujecie wielkich budowli jak z przygodowego filmu, jedynie troch poronitych rolinami  c, tak naprawd wyglda to zupenie inaczej. A w zasadzie w ogle nie wyglda, bo zdjcie gwnego placu miasta to zdjcie krzakw. Nie wida nic, oprcz rolin. Kiedy byam w Prypeci, szokiem dla mnie byo to, jak szybko natura pochania ludzkie budowle. A przecie Prype zostaa opuszczona raptem 30 lat temu. Co si wydarzy w przecigu kilkuset lat? 
Preston jest jednym z elementw caej wyprawy. Pisarz przebywa w towarzystwie grupy naukowcw, przyrodnikw, filmowcw i wojskowych. Doskonale opisuje dziaanie takiej wyprawy i ca jej logistyk. Jaka to jest skomplikowana sprawa! W yciu nie wpadabym na niektre z rzeczy, wymienianych przez Prestona jako kluczowe dla powodzenia. Ciekawie te jest skonfrontowa wasne wyobraenia o takiej ekspedycji z rzeczywistoci. Ja na przykad odkryam, e mimo jakiego bliej nieokrelonego wewntrznego pragnienia przygody, uczestnictwo w takiej ekspedycji raczej nie jest dla mnie. Zdecydowanie wol o tym poczyta. Nie mogam te wyrzuci z gowy myli, e ta historia to idealny scenariusz na wietn przygodow gr!
Podsumowujc  rzadko zdarzaj si takie ksiki, bo mimo wszystko odnajdowanie zaginionych miast nie jest czstym zjawiskiem. Warto przeczyta, bo oprcz porzdnej dawki przygody Preston daje nam rwnie rzetelne zaplecze naukowe. Moemy si poczu jak odkrywcy  al nie skorzysta!


Grnicy PL
W tej pracy musisz mie silny charakter i wasne zdanie, umie zachowa zdrowy rozsdek, i podejmowa byskawiczne decyzje, bo od nich zaley twoje ycie. Tutaj czowiek nieustannie zmaga si ze swoimi sabociami, bo kady, nawet najbardziej przekonany o tym, e jest cholernie twardy i nic go nie zamie, czasem wymika na tysic trzystu metrach.
Mwi si teraz duo o grach, wspinaniu i himalaistach, a ja troch przewrotnie chciaabym Wam dzisiaj opowiedzie o zupenym przeciwiestwie  czyli grnikach. Jedni wchodz setki i tysice metrw w gr, inni schodz setki metrw w d. Dla mnie to bardzo podobny typ bohaterstwa. Tak, bohaterstwa. Z mojej perspektywy pracy w bibliotece wiele zawodw, dziaa czowieka i pasji wyglda na bohaterstwo, cho czsto sami zainteresowani w yciu by si tak nie okrelili.
O grnikach nie wiem nic, nigdy nie byam w kopalni (no dobra, byam w Wieliczce, ale jako dzieciak na wycieczce szkolnej, wic si nie liczy), nie mam adnych grnikw w rodzinie, adnych nie znam. Ale kiedy tylko wpada mi w oczy ta ksika, wiedziaam, e j przeczytam. Ksika powstaa tak naprawd dziki telewizji (a to paradoks!). Kana Discovery zrealizowa odcinkowy dokument o grnikach, a Karolina Macios uzupenia obraz sowem. Zjechaa na d, rozmawiaa z grnikami, poznaa ich rodziny. Jedynym minusem tej ksiki jest to, e jest taka krtka. Wzbudzia we mnie pragnienia takiego porzdnego reportau o grnictwie  ale nie jego aspekcie gospodarczym, tylko takim ludzkim, spoecznym. Mamy w Polsce przecie bardzo bogat grnicz tradycj, a temat jest absolutnie fascynujcy. To paradoksalnie jest jednoczenie wielkim plusem tej ksiki, bo do tej pory grnictwo obchodzio mnie tyle, ile zeszoroczny nieg.
Ksika Karoliny Macios jest wielk niespodziank dla takich laikw jak ja. Za to wanie najbardziej ceni takie ksiki  za konkretn wiedz i opowie o wiecie, ktrego kompletnie nie znam i do ktrego nie mam dostpu. Autorka rozmawia z siedmioma grnikami. Co szczeglnie istotne, nie ograniczya si tylko do grnikw pracujcych w kopalniach wgla, s te grnicy z kopalni miedzi i soli. Dlaczego jest to tak wane? Bo pozwala spojrze na t prac z tak bardzo rnych perspektyw. Powszechne i najczstsze skojarzenie z kopalni to wgiel. A praca w kopalni miedzi czy soli, cho rwnie bardzo specyficzna, jest odmienna od tej w kopalni wgla. Dziki takiemu zestawieniu podkrelona jest charakterystyka kadego z tych miejsc, widzimy podobiestwa i rnice, poznajemy trzy rne wiaty i zaczynamy rozumie, jak rnorodne potrafi by grnictwo i same kopalnie.
Jest co takiego w pracy w kopalni, co trudno nazwa  nie kady moe tu wej i poczu t atmosfer, a nie da si jej tak po prostu opisa, chocia jedyne, co przychodzi mi do gowy, to: wyjtkowa.
Najwaniejsi s w tej ksice jednak ludzie. Moliwo ich poznania, zobaczenia jak yj i jak pracuj, co o swojej pracy myl i dlaczego tak naprawd j wykonuj jest fantastyczna i naprawd warto z niej skorzysta. Jeden z bohaterw ksiki mwi, e cigle spotykaj si ze stereotypem grnika jako raczej bezmylnego robotnika machajcego kilofem, za gupiego by znale sobie lepsz prac. Nie musz chyba pisa, e takie mylenie jest absurdalne  to powinno by wiadome nawet przed przeczytaniem tej ksiki. Ale szczerze powiem, e nie spodziewaam si a takiej mioci do tej pracy, pewnego rodzaju przeznaczenia i porozumienia midzy grnikiem a kopalni. A chciaoby si napisa, e dla nich to nie tylko praca  to styl ycia. I chyba rzeczywicie tak jest.
Podziwiam ich bardzo mocno. Warto pozna t ksik  robi duo dobrego wprowadzajc grnikw do domw, ktre nigdy nic z grnictwem nie miay wsplnego. Wspaniali ludzie zasuguj na to, by o nich mwi i czyta, a grnicy zdecydowanie do takiej grupy nale. Karolina Macios te wykonaa kawa porzdnej pracy  komentujc tam, gdzie byo to potrzebne, oraz usuwajc si w cie i oddajc miejsce swoim bohaterom. Wic czytajcie i ogldajcie! 
Jeli zainteresuje Was ten temat (a nawet jeli nie, to warto pozna) przeczytajcie wietny reporta Hctora Tobara Ciemno. Nieopowiedziane historie o trzydziestu trzech mczyznach uwizionych pod ziemi i o cudzie, ktry ich uratowa. Obejrzyjcie te film 33.


Pi lat kacetu
Przecie porzdny wizie nie powinien y w obozie duej jak pi miesicy
Gdybym miaa wybra jedn, jedyn najwaniejsz dla mnie ksik, pewnie nie umiaabym tego zrobi. Ale 5 lat kacetu byoby tym tytuem, nad ktrym powanie bym mylaa. To dla mnie bardzo wana ksika, o czym zreszt ju wspominaam wielokrotnie. Nawet nie wiem dlaczego  wspomnie i relacji z pobytw w obozach jest przecie bardzo duo. Przeczytaam ich te naprawd sporo, ale dla mnie nikt nigdy nie napisa o tym tak, jak zrobi to Grzesiuk. Moe s ksiki lepsze, moe s bardziej szczegowe, bardziej dramatyczne czy przejmujce. Na pewno. Ale w relacji Grzesiuka jest co, co mi najbardziej zapado w gow i serce.
Podstaw ycie w obozie byo, w moim pojciu, maksymalne miganie si od pracy oraz organizowanie jedzenia, a w zasadzie mona to uj w jedno zdanie  postpowa przeciw wszystkim zarzdzeniom wadz obozowych, bo wszystkie zarzdzenia miay na celu jak najszybsze wykoczenie winiw.
Ostatnie spotkanie mojego klubu ksiki byo na temat literatury obozowej. Jedna z osb powiedziaa, e spotkaa si z ciekaw reakcj po przeczytaniu Grzesiuka. Osoba, ktra go przeczytaa, stwierdzia, e w sumie to w tych obozach nie byo chyba tak strasznie. Kto moe si oburzy  czy to na takiego czytelnika, czy to na autora, e zbyt pozytywnie i radonie opisa swoje przeycia. Cho faktycznie Grzesiuk by dosy specyficznym winiem, ktremu charakteru nie brakowao, to zastanawiam si jednak nad osob, ktra w jego relacji dostrzega tylko zabawne historyjki.
Od pocztku pobytu w obozie tak jako ciekawie si to u mnie w gowie ustawio, e nic mnie nie obchodziy okropnoci obozu, lecz caa moja natura, energia, bystro i psychika ustawiy si do walki z kad przeciwnoci, w kadej sytuacji. Niczemu si nie dziwiem i nic mnie nie potrafio zmartwi. Jak braem po twarzy  to te na wesoo.
Ta charakterno, zawzito i poczucie humoru autora powoduj, e to relacja jedyna w swoim rodzaju. Do tego dochodzi bezpretensjonalno, zwyczajno tego, co opowiada, cho przecie w tej opowieci nie ma nic zwyczajnego. Nie ma gdybania, nie ma rozczulania si, nie ma ualania si nad sob, adnych metafor, filozofowania, nic. Jest konkret. To, jak trafi do pierwszego obozu, jak by przenoszony do innych, jak sobie radzi (i nie radzi), za co by bity, z kim si przyjani, a kto go nienawidzi. Pisze o godnoci ludzkiej i jej przykadach, wzajemnej pomocy i o tym, e czowiek moe wci pozosta czowiekiem, nawet w takim miejscu. Ale otwarcie przyznaje rwnie, e nie wszyscy radzili sobie z tym, by swoje czowieczestwo zachowa, nie brakuje mocnych sw, przeklestw czy dramatycznych sytuacji. To, co najwaniejsze w tym tekcie to brutalna prawda  do mierci mona si przyzwyczai, a przey mona tylko wtedy, kiedy nie bdzie si robi z tego wielkiej sprawy.
Grzesiuk tak jak szczerze pisze o innych, tak samo szczerze pisze o sobie. O swoich zaamaniach, o tym, co spowodowao, e paka, o bjkach, kradzieach i awanturach. Nie wybiela si, przyznaje, e czasami by draniem  ale draniem warszawskim, honorowym. Kiedy kto by dobry lub uczciwy, pomaga mu w miar moliwoci. Kiedy spotyka na swojej drodze bandyt albo cwaniaka, ktry ustawia si kosztem innych  nie byo przepro. Nienawidzi ksiy, ale jeli spotyka takich, ktrzy nie brali chleba za spowied, zawsze im pomaga. Przytacza sytuacje, po ktrych musimy ksik na chwil odoy. S te takie, e bdziemy si dziwi, e mogy w ogle wydarzy si w obozie. S takie, po ktrych bdziemy si umiecha, a nawet mia. Nie jest to oczywicie miech radosny i beztroski  to raczej miech doceniajcy gwnego bohatera, jego si i sposb na przetrwanie.
Musz powiedzie, e w bloku i w robocie mielimy sporo przyjanie do nas nastawionych ludzi. Wpywa na to nasz ryzykancki charakter, humor, ktry nas nigdy nie opuszcza, yczliwo w stosunku do sabszych i bojowo w stosunku do tych, ktrzy wchodzili nam w drog. Jeli mnie kto silniejszy zrobi przykro, a wiedziaem, e pobi go nie dam rady albo e nie wolno mi go uderzy, to przynajmniej posyaem takiemu pikn wizank warszawsk, e odechciao mi si nastpny raz wazi mi w drog, bo wiedzia, e mu nie ustpi.
Pi lat kacetu jest ksik niezwyk. Dla mnie to doskonae wiadectwo czowieczestwa i dowd na si czowieka. Moe dlatego tak lubi t ksik? Bo daje nadziej? To opowie o czowieku, ktry dostosowuje swoje zachowanie do okolicznoci, ale nigdy nie traci z oczu tego, co jest dobre, a co ze. O tym, e moralno wewntrzna istnieje, ale e nie ma reguy na to, kto j ma, a kto nie. Opowie, ktra oswaja to, co wydawaoby si jest nie do oswojenia. Pokazuje, e czowiek potrafi poradzi sobie z ogromnym koszmarem, musi znale tylko na to sposb. Dla Grzesiuka to by humor i zo. Humor, ktry nie pozwoli mu si zama, i ta zawzito, e na zo Niemcom nie da si zabi. Robi to na mnie najwiksze wraenie. Akceptacja swojej sytuacji na tyle, by mc rozsdnie j oceni i na zimno kalkulowa, jak przey, wymaga nadludzkich si od czowieka, spojrzenia prosto w oczy swojemu najgorszemu koszmarowi i umiechnicie si do niego. Podziwiam tych, ktrzy to zrobili.
I gdyby mnie od tych ludzi spotkaa najwiksza krzywda, waniejsza bdzie dla mnie pami o pomocy, ktr od nich w tej czy innej formie otrzymaem. A pamitam kad misk zupy i kady kawaek chleba.
Jeli kto interesuje si tym tematem, to myl, e Grzesiuka ma przeczytanego. Ale jeli mylisz, e taka literatura nie jest dla ciebie, to chocia sprbuj przeczyta Pi lat kacetu. Mam takie poczucie, e trzeba czyta takie ksiki  one maj bole i poniewiera. Musimy wiedzie i pamita. Relacja Stanisawa Grzesiuka boli i poniewiera, a jednoczenie pozwala nam si zbliy do tych niewyobraalnie trudnych wydarze. To taka ksika, ktr wedug mnie powinien przeczyta kady.


Ocaleni z Mauthausen
Tym, ktrzy stamtd nie wrcili
Jaki czas temu pisaam Wam o wanej ksice Przetrwaam. Dowiadczenia kobiet wizionych w czasach nazizmu i stalinizmu. Ta publikacja, wydana na podstawie relacji zebranych w Archiwum Historii Mwionej Domu Spotka z Histori jest jedn z wielu. Warto mie wiadomo istnienia takiego miejsca, gdzie mona posucha wiadkw historii. Relacje pisane robi olbrzymie wraenie, ale kiedy posucha si ywej opowieci  jest to niezapomniane przeycie. 
Ocaleni z Mauthausen. Relacje polskich winiw obozw nazistowskich systemu Mauthausen-Gusen to kolejna ksika, ktra utrwala dla nas relacje byych winiw obozw koncentracyjnych. Jest to publikacja wyjtkowa z kilku powodw, o ktrych za chwil napisz. Warto jednak najpierw wspomnie, e relacje, ktre moemy w niej przeczyta, byy utrwalone w ramach midzynarodowego projektu dokumentacyjnego Mauthausen Survivors Project. Miao to miejsce w latach 2002-2003  dla niektrych osb bya to podr do odlegych i czsto niechcianych wspomnie, dla wielu bya pierwsza. Zebrany materia opracowaa Katarzyna Mado-Mitzner.
To, e trzeba czyta ksiki o obozach koncentracyjnych napisaam Wam ju pod poprzednim tekstem. Kiedy przeczyta si ich ju kilka, kilkanacie, dociera do czytelnika niesamowita rzecz. Wszystkie te relacje s do siebie podobne, czasami s nawet takie same  a jednak, w jaki zadziwiajcy sposb, kada jest inna. To tak jakbymy czytali cay czas t sam histori, ale w inny sposb. Kada zostawia w nas co nowego. W Ocalonych z Mauthausen wida to szczeglnie wyranie, bo nie jest to opowie jednej osoby. Nie jest to nawet relacja kilka osb  w publikacji zebrano opowieci ponad stu byych winiw! Ogrom tak wanego materiau trzeba byo przedstawi i uporzdkowa wedug bardzo konkretnego pomysu. Dziki temu, e ksika ma bardzo jasn i sztywn struktur, jej przesanie jest czytelne i bardzo widoczne.
Cao ksiki podzielona jest na czternacie tematycznych rozdziaw, ktre mona by zamkn w czterech gwnych zagadnieniach. Opowieci winiw rozpoczynaj si od wspomnie przedwojennych, z dziecistwa i modoci, nastpnie przechodz we wspomnienia wojenne i opowieci o aresztowaniach. Najbardziej obszerne i najmocniej podzielone s wspomnienia z samego pobytu w obozie  w kolejnych rozdziaach wiadkowie opowiadaj o godzie, rewirze, systemie terroru, relacjach midzy winiami i o przetrwaniu. Zakoczenie ich historii to oczywicie wyzwolenie obozu oraz powroty do domw.
Kady ze wiadkw, po kolei, wypowiada si na dany temat. To przemylana forma, ktra pozwala zrealizowa cel tej publikacji  nie tworzymy kroniki tych obozw, nie przedstawiamy faktografii, ale to, jak obozowej rzeczywistoci dowiadczay i jak opowiedziay j konkretne osoby. Bo kiedy sto osb mwi o tym samym, nie jest moliwe, by opisa to w ten sam sposb. Zwaszcza jeli mwimy o tak traumatycznych przeyciach jak pobyt w obozie koncentracyjnym. Pod tym wzgldem lektura tej ksiki jest naprawd mocnym przeyciem. Przenikanie si tych relacji umoliwia tworzenie si penego obrazu obozu koncentracyjnego, ze wszystkimi pytaniami, sprzecznociami, z caym bezsensem i nierozumieniem. Kady przecie zapamituje inaczej, reaguje inaczej, inne rzeczy s wane dla rnych ludzi, cho zdawaoby si, e wartoci nadrzdn dla wszystkich powinno by ycie. Te sprzecznoci midzy poszczeglnymi osobami pokazuj, jak wielkim, absolutnie niewyobraalnie trudnym miejscem by obz. Pokazuj rwnie to, jak bardzo skomplikowany jest czowiek. Ta sama, jednakowa dla wszystkich tragiczna sytuacja wyzwala w rnych ludziach bardzo rne reakcje. Co, co dla jednego byo wielkim problemem, dla innego byo w ogle niezauwaalne. Dla jednego co byo najwikszym szczciem, dla innego to samo mogo by najwikszym dramatem. Ta wzgldno i subiektywno przey winiw budzi w nas wewntrzny niepokj  bo skoro oni sami tak inaczej postrzegali czasami pewne sytuacje, to czy my dzisiaj jestemy w stanie w ogle cho zbliy si do zrozumienia tego, co musieli przey w obozie. Myl, e nie  ale mimo wszystko powinnimy cigle prbowa.
Te pojawiajce si rnice s uzupeniane podobiestwami. Ale o ile rnice s jasne, cho moe nie do koca zrozumiae, o tyle z podobiestwami jest troch inaczej. To samo w sobie jest ciekawym, psychologicznym zagadnieniem  bo nawet jeli jedna rzecz bya odbierana przez kilka osb w ten sam sposb (jako pozytywna lub negatywna) tak naprawd dla kadego z nich moga znaczy co zupenie innego. Publikacja ta wprowadza nas wic nie tylko w historyczny kontekst obozu i jego ycie codziennie  to studium czowieka i jego psychiki w tak trudnej i ekstremalnej sytuacji. Na podstawie tych relacji mona by wysnu wiele wnioskw i odby niejedn dyskusj.
Zalet takiej formy narracji jest te wielka szczegowo. Kada osoba wspomina konkretne sytuacje, miejsca i ludzi. To relacje pene emocji, dynamiczne, takie, ktre przenosz nas w dane miejsce i moment. To zdecydowanie nie jest sucha relacja ani opowie o obozie. To historie ludzi, momenty i chwile, ktre si zapamituje  kiedy kto co powiedzia, kiedy kto pomg, kiedy co zapado szczeglnie w pami, rzeczy wyjtkowe i wane dla kadej osoby. Na takie detale nie ma miejsca w opowieci czysto historycznej  tutaj to z nich wanie skada si caa ksika. 
Ocaleni z Mauthausen to ksika, ktr warto przeczyta  mona to zrobi za jednym razem, ale mona te do niej wraca i poznawa po kawaku. Jej konstrukcja pozwala na pewn dowolno. Mona czyta po kolei, ale mona te na wyrywki. Trzeba do niej wraca, bo zyskuje po drugim, trzecim i kadym kolejnym czytaniu. To wiadectwo ludzi, ktrzy ocaleli, a nasz powinnoci jest je pozna. Nie bdzie atwo  ale bdzie warto.


Dziewczta z Auschwitz
O Auschwitz trzeba mwi, trzeba pisa. Jestemy wiadkami historii, kiedy my odejdziemy, ksiki zostan.
Wiesawa Gobek
Czas na zakoczenie tygodnia z literatur obozow. Dziewczta z Auschwitz to niedawna premiera, debiut modej pisarki. Bardzo cieszy mnie to, e wci s pisane takie ksiki, e mona znale kolejne osoby, ktre chc wrci wspomnieniami do tych strasznych przey i przede wszystkim to, e cigle jest kto, kto chce ich sucha. Mam wraenie, e takie ksiki troch odczarowuj dla nas temat obozw koncentracyjnych. Bo, umwmy si, temat jest dosy wski i kategoryczny. Takich ksiek nie czyta si dla przyjemnoci, dla rozrywki czy do poduszki. A jednak Dziewczta zrobiy pewnego rodzaju furor  moe to przez tytu, moe przez okadk, a moe wanie przez to, e trudny temat opakowany jest w bardzo przystpn form? Kto, kto nie mia do tej pory odwagi zmierzy si z tym zagadnieniem, nagle dostaje szans  ksik, ktra jest o traumatycznych przeyciach, ale nie wyglda na gron i miadc czytelnika. Jest to troch zmyka, bo poznane historie zapadaj gboko i w pami, i w serce czytelnika  ale to tylko dla ich dobra.
Sylwia Winnik rozmawia z dwunastoma kobietami, ktre przeyy pobyt w obozie Auschwitz-Birkenau. Autork usyszymy jedynie we wstpie i w kilku krtkich zdaniach wprowadzajcych do kadego z rozdziaw. Reszta ksiki to przestrze dla bohaterek. To w kocu ich opowie i powinna by opowiedziana ich wasnymi sowami. I cho mogoby si wydawa, e przedstawienie tematu bdzie do ograniczone (w kocu same kobiety i to tylko 12), to bardzo zudne wraenie. Sylwii Winnik udao si dotrze do kobiet, ktrych historia jest bardzo podobna do siebie, a jednoczenie za kadym razem to zupenie inna i nowa opowie (tak jak w Ocalonych z Mauthausen). To najwikszy plus takich publikacji  poznajemy konkretne osoby, a poprzez ich przeycia tworzymy sobie obraz rzeczywistoci. 
Jest w tej ksice rozmowa z kobiet, ktra trafia do obozu bdc w ciy, jest relacja innej, ktra jest dzieckiem urodzonym w obozie, i jest te opowie o obozie widzianym oczami maej dziewczynki. To oczywicie nie wszystko  znajdziemy tu historie o stracie caej rodziny, o wielkim okruciestwie, o zwykym pechu, ale rwnie o szczciu, odnalezieniu si po latach, przyjaniach zawartych na cae ycie czy drobnych ludzkich gestach, ktre czasami ratoway ycie. I cho zdecydowanie wicej jest negatywnych zdarze i emocji, to mimo wszystko czu w tych opowieciach si. Si, ktr musiay mie by przey, by y dalej i by opowiada swoj histori. 
Z jednej strony podziwiam autork, e podja si takiego tematu. Rozmowa z kobietami o przeszoci na pewno nie bya atwa. Z drugiej  zdaj sobie spraw jak wane to musiao by dla tych kobiet  e jeli chciay, mogy opowiedzie swoj histori, zostawi j dla potomnych, nie by bezimienn ofiar, numerem, o ktrym nikt za jaki czas nie bdzie pamita. Czu w tekcie ich poczucie misji  opowiada, by nigdy nie zapomnie. I dlatego wci pisze si takie ksiki, a my, czytelnicy, wci powinnimy do nich wraca. Irena, Urszula, Seweryna, ucja, Barbara, Leokadia, Janina, Sabina, Zofia, Wiesawa, Alina i Walentyna  to zwyke kobiety, ktre los zmusi do tego, by stay si bohaterkami, cho pewne same o sobie nigdy tak nie powiedz. 
Dziewczta z Auschwitz to ksika bardzo wzruszajca. Wiele tu emocji, ktre spotgowane s jeszcze zdjciami. To te musz podkreli, bo w takich relacjach dokumentacja fotograficzna jest bardzo wana i doskonale dopeniajca narracj sown. Na dugo zatrzymywaam si przy portretach naszych bohaterek, prbujc zajrze im  w oczy i wyobrazi sobie, co czuy, co mylay i jak wyglday w obozie. Mwi si, e jedno zdjcie przekae wicej ni tysic sw. I chyba rzeczywicie co w tym jest. 
Podsumowujc  mog tylko poleci. Bardzo wartociowa i rzetelna pozycja. Historyczna, a jednoczenie bardzo osobista  przez to wyjtkowa i niepowtarzalna. Napisaam na pocztku, e Sylwia Winnik troch odczarowuje obozy. Kiedy zastanawiacie si nad obozami koncentracyjnymi, nie mylicie o dziewcztach tam zamknitych, prawda? Dziewczta kojarz nam si raczej z beztrosk, wolnoci, czym tak oczywistym jak tace czy randki. Autorka nazywajc nasze bohaterki dziewcztami robi wielk rzecz, ukon w stron ich czowieczestwa i straconej modoci. Naprawd warto przeczyta.


Broad Peak. Niebo i pieko
Ksika Broad Peak. Niebo i pieko Bartka Dobrocha i Przemysawa Wilczyskiego, wydana w maju 2014 roku opowiada o wyprawie, ktra odbya si niecay rok wczeniej. O wyprawie syszeli chyba wszyscy, bo to, co dziao si po niej, byo medialnym przedstawieniem, w ktrym kady chcia wzi udzia. I tak jak uwielbiam literatur grsk, tak t ksik obchodziam bokiem. Zerkaam w jej stron, ale nie czytaam jej z premedytacj. Wiedziaam, e kiedy j przeczytam, cho po ksice Jak wysoko siga mio nie byam ju taka pewna. Nie chciaam bra w tym udziau, choby tylko jako odbiorca. mier w grach, bolesna, trudna i czsto niesprawiedliwa, bya jednak zawsze obecna. Zawsze te  wywoywaa pytania o sens wspinaczki, budzia sprzeciw i niezgod. Jednak te zwyke pytania po Broad Peaku zamieniy si w szukanie winnego, a to zawsze jest paskudne.
A moe po prostu si baam. Ksiki o grach wywouj we mnie zawsze wiele emocji, a czytanie o czym, co zdarzyo si przed rokiem, jest inne ni czytanie o historii sprzed 50 lat. Zapytacie, dlaczego? To, co wydarzyo si kiedy, jest histori. To, co przed rokiem  jest moj teraniejszoci, nawet jeli nie bior w niej czynnie udziau, a tylko obserwuje. Ale sami doskonale wiecie, e dzisiaj w bardzo atwy sposb mona poczu si uczestnikiem czego, przywiza si emocjonalnie  ogldamy relacje, zdjcia, nagrania w czasie rzeczywistym, komentujemy, wiemy doskonale, co dzieje si w bazie na drugim kocu wiata, ledzimy doniesienia. Trudniej jest te reagowa na to, co dzieje si teraz, trudniej obiektywnie do tego podej i zdroworozsdkowo oceni.
Dlatego Broad Peak. Niebo i pieko przeczytaam dopiero teraz, cztery lata po pierwszym wydaniu, przy okazji wznowienia. Ucicha wrzawa, emocje opady, wiele rzeczy si wyjanio, zmienio po drodze. A ja po lekturze troch auj, e jednak nie zrobiam tego wczeniej, bo to jest wietna ksika! Niepotrzebnie si baam, e zostaa napisana po to, by jeszcze bardziej podgrza atmosfer. Bartek Dobroch i Przemysaw Wilczyski to autorzy idealni do opowiedzenia tej historii. Znajcy si na temacie, bdcy blisko niego, rzetelni, nie szukajcy sensacji. Relacjonuj, nie oceniaj, stawiaj wiele pyta, a co najwaniejsze, pokazuj rne punkty widzenia.
Bardzo podoba mi si pomys na ksik. Bo Broad Peak. Niebo i pieko to nie jest opowie tylko o tej jednej wyprawie. Owszem, to ona jest najwaniejsza, ale jest te punktem wyjcia do kilku innych historii. Na przykad tej o polskim himalaizmie w ogle i o programie Polskiego Himalaizmu Zimowego. O postaciach, ktre na polskie wspinanie miay wielki wpyw, ktre s legendami. O czterech bohaterach wyprawy na Broad Peak  poznanie kadego z nich z osobna, jego krtkiego yciorysu, dotychczasowych osigni, celw, marze jest mocnym akcentem tej narracji. To rwnie opowie o ich rodzinach, o czekaniu i bezwarunkowej mioci. Autorzy nie uciekaj rwnie od tematw trudnych i kontrowersyjnych, ale zostay one potraktowane z penym profesjonalizmem. W ani jednym miejscu nie ma w tej ksice sensacji czy podgrzewania atmosfery. S fakty. Jest te wiele pyta, ale nie ma niepotrzebnego gdybania. Nad tym wszystkim, gdzie w tle cay czas jest obecna sama gra i jej historia. Dziki tak szerokiemu ujciu tematu, otwartoci autorw i ich umiejtnoci poczenia wszystkich elementw w jedn cao, Broad Peak jest umiejscowiony w czasie i przestrzeni, w penym kontekcie, ktry pozwala zrozumie czytelnikowi duo wicej, ni gdyby tylko przeczyta relacj z wyprawy.
Przypuszczam, e jeli kogo interesuje tematyka grska, ju dawno t ksik przeczyta. Ale jeli kto z Was ba si tak samo jak ja, to piesz donie, e nie ma czego i eby czyta jak najszybciej. Wznowienie rni si ostatnim dodatkowym rozdziaem, bdcym podsumowaniem tego, co dziao si do 2018 roku w wiecie wspinaczkowym. Nie przegldaam wprawdzie wszystkich zdj uwanie, ale wiem na pewno, e jedno jest bdnie podpisane, wic przy lekturze zwracajcie na to uwag. 
Na okadce znajdziecie zdanie, e jest to ksika, ktra wesza do kanonu literatury o polskim himalaizmie. Co do kanonu to nie wiem, ale wiem, e to jedna z tych ksiek, od ktrych nie mona si oderwa i ktre czyta si z prawdziw przyjemnoci. Jestem pena podziwu dla podejcia autorw i umiejtnoci opanowania tak trudnego materiau, dla ich taktu i wyczucia, a z drugiej strony dla bezustannego stawiania sobie pyta i denia do znalezienia odpowiedzi. Jeli chcecie dowiedzie si czego o himalaizmie, nie tylko polskim, to ta lektura bdzie dla Was idealna. Autorzy cz tu wiele wtkw, a dziki temu chyba najbardziej zbliaj si do odpowiedzi na pytanie po co to wszystko? Ale co bardziej istotne  sprawiaj, e samo zadanie takiego pytania staje pod znakiem zapytania. Pozycja absolutnie obowizkowa na kadej grskiej pce.


Potga sugestii
Jestemy tacy, jacy jestemy, i nie ma znaczenia, jak bardzo koliduje to z naszymi wyobraeniami o nas samych. Podatno na manipulacje  wszystko jedno, pozytywne czy negatywne  jest fundamentalna dla bycia czowiekiem. A to, co wyglda na czary, jest czsto tylko wytworem naszego przeraonego, elastycznego mzgu, poszukujcego wyjanienia tego, co si dzieje wok. Wszyscy jestemy bajarzami, a najbardziej sugestywna historyjka to ta, ktr opowiadamy sami sobie.
Jaki czas temu pisaam Wam o ksice Wszystko jest w twojej gowie. To bya doskonaa ksika, w ktrej moglimy zobaczy, jak dziaa nasz mzg i co potrafi. Wikszo przykadw bya negatywna, w kocu ksika jest o chorobach psychosomatycznych, ale nie to jest istotne. Istotne s umiejtnoci mzgu do stwarzania czego, czego nie ma i wiary w to, e jest to prawdziwe. Potga sugestii to ksika, ktra pozostaje w tym temacie, ale przedstawia go troch z innej strony. 
Najciekawsz dla mnie informacj byo to, e autor wychowa si w Stowarzyszeniu Chrzecijaskiej Nauki. To wyznanie religijne, w ktrym nie uznaje si adnych lekarstw, bo wszelkie choroby maj charakter duchowy, a ludzie zdrowiej dziki modlitwie. Przez to, e autor z bliska mg obserwowa tego rodzaju postrzeganie rzeczywistoci (i samemu bra w nim udzia przez dugi czas) pozwolio mu na bardzo unikatowy punkt widzenia. Erik Vance w ktrym momencie odszed ze Stowarzyszenia, ale nie odci si od niego zupenie. By wiadkiem wielu ozdrowie, a swoje zainteresowanie tym tematem przenis na pole naukowe. W Potdze sugestii podsumowuje dla nas swoj podr w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie o moliwoci ludzkiego mzgu.
Vance skupia si gwnie na trzech tematach  placebo, hipnozie i faszywych wspomnieniach. I powiem Wam, e od samego pocztku czytelnik jest wcignity w zadziwiajc tre! Nie chc przytacza tutaj tych wszystkich rzeczy, ktre mnie zaskoczyy i zdziwiy czy o ktrych si dopiero dowiedziaam. Musiaabym przepisa p ksiki. Fantastyczne jest to, e autor pisze naukowo o sprawach, ktre wydaj si z nauk nie mie nic wsplnego. Jeszcze lepsze jest to, e testuje na wasnej skrze to, o czym pisze  bierze udzia w eksperymentach, daje si zahipnotyzowa, pozwala rzuci na siebie kltw. Naukowe fragmenty, gdzie wchodzi w szczegy na przykad tego, jaka jest chemia mzgu czy jak wyglda wprowadzenie nowego leku na rynek momentami potrafi by nuce, ale autor rekompensuje to wietnym poczuciem humoru. Do tego bardzo obrazowo tumaczy (chyba wanie w tej ksice przeczytaam najatwiejszy do przyswojenia opis tego, jak dziaa mzg)  na przykad jeden mechanizm w naszej gowie sta si Pac-Manem, pewien enzym jest kapitanem druyny siatkarskiej, ktra chodzi do szkoy wieczorowe i pracuje na trzech etatach, a dziaanie pewnej molekuy porwnuje do przesiadywania w piwnicy u matki, nieustannego palenia gandzi w fajne wodnej i grania w Grand Theft Auto. Naprawd rzadko spotyka si ksik w ktrej jest i o wielkich firmach farmaceutycznych, i o najnowszych badaniach, i jednoczenie o wrkach chowajcych uraz do ludzi. Szalenie mi si to podoba!
Oto jak wyksztacony czowiek szybko potrafi sta si zabobonny. Wszystko jedno, kltwa czy bogosawiestwo, moc wiary zawiera si w krtkim: a jeli?
Autor nie chce nikogo do niczego przekonywa, a wrcz przeciwnie  namawia do zachowania otwartoci i czerpania z tego, co jest dla nas dobre, niezalenie od tego, po ktrej stronie si znajduje. Naukowe badanie placebo czy hipnozy jest bardzo trudne (zawiera zbyt duo zmiennych i niewiadomych), ale nie mona ich tak cakiem lekceway, jak robi to niejednokrotnie wspczesna medycyna. Samouzdrawianie jest okreleniem, ktre bardzo le brzmi, nikt z nas raczej nie wierzy (i dobrze!) e raka mona pokona sokiem z brzozy albo modlitw. Ale! Erik Vance pokazuje (i popiera badaniami!), e oczekiwanie potrafi zdziaa niesamowite rzeczy. Upijanie si bezalkoholowym piwem, kiedy mylimy, e pijemy zwyke, wyzdrowienie po zayciu tabletek, ktre nie maj adnego dziaania czy odczucie silnego blu, bo kto nam powiedzia, e bdzie bolao  to tylko czubek gry lodowej sytuacji i tematw, ktre Vance porusza w swojej ksice.
Potga sugestii to fenomenalna ksika, ktra pozwoli nam pozna lepiej samych siebie, wasne zachowanie i emocje, innych ludzi, procesy, ktre rzdz ludmi. Pokazuje, e poczenie wspczesnej medycyny z umiejtnym spenianiem oczekiwa naszego mzgu mogoby przynie niewiarygodne efekty. To jedna z najbardziej fascynujcych ksiek jakie przeczytaam do tej pory, a o mzgu przeczytaam ju troch. Za kadym razem jestem zadziwiona tym, co potrafi  to niepokojca lektura, gdyby si nad tym tak porzdnie zastanowi. Wiedza zawarta w tej ksice w aden sposb nie wpynie na nasze odbieranie rzeczywistoci  wiedza o tym, e co jest placebo nie powoduje, e placebo mniej dziaa. Ale wiadomo tego, jak to wszystko dziaa, jest naprawd niesamowita. Kiedy nastpnym razem poczujecie si od razu lepiej od samego przebywania w gabinecie lekarskim  bdziecie wiedzieli dlaczego. Sensu nabior hasa samospeniajca si przepowiednia i to, e wiara czyni cuda  ale nie bdzie to miao nic wsplnego z religi ani z tanimi hasami yciowych coachw. Bardzo, bardzo polecam!

Krew
Dzisiaj tekst inny ni zwykle, bo o powieci. Polskiej. Polskim kryminale Nie mam nic do polskich powieci, tylko okropnie rzadko je czytam. Troch mog si wytumaczy tym, e ja powieci generalnie rzadko czytam, a jeli ju, to szukam w nich tego, co daje mi literatura popularnonaukowa i podrnicza  dostpu do wiata, ktrego nie znam i w aden inny sposb nie poznam. Polskie powieci te to robi (bo w kocu ani z policj, ani z mafi, ani z mordercami nie mam zazwyczaj do czynienia), ale to cigle moje wasne podwrko. Dlatego jeli ju, sigam po te obce, bo oprcz rozrywki, pokazuj mi inn rzeczywisto. Pewnie gdybym miaa jeszcze kilka y, nadrobiabym wszystko
Ale zdarzaj si wyjtki. O wielu powieciach, ktre czytam nie pisz na blogu, bo rzadko czuj tak potrzeb. Ale ze Szczygielskim ju zaczam, wic skocz. To zupenie niepodobne do mnie (koczenie rzeczy, ktre pozaczynaam), ale o Krwi mam wielk ochot Wam opowiedzie. Mam wraenie, e nie czytajc polskich kryminaw mam troch przewag, bo nie wiem zupenie, do kogo Bartosza porwna. A wic bdzie nieporwnywalny, zostanie Bartoszem Szczygielskim, swoj wasn mark i znakiem rozpoznawczym. Aorta, pierwsza cz trylogii z Gabrielem Bysiem spowodowaa poruszenie u nas na rynku  debiut zosta bardzo ciepo (wrcz gorco!) przyjty  ja rwnie skusiam si napisa o Aorcie kilka sw. 
Z kontynuacjami jest trudniej. Rosn oczekiwania wszystkich wok, a przede wszystkim wasne. Moim zdaniem oczekiwania zostay spenione z nawizk. Przede wszystkim bardzo si ciesz, e autor kategorycznie twierdzi, e Gabriel By bdzie y tylko trzy tomy. Lubi skoczone historie, i nawet kiedy jestem bardzo przywizana do jakiego bohatera, 17 tom danej serii zaczyna mnie mczy. Mam nadziej, e to si nie zmieni, nawet jeli dni dalszych przygd Bysia fani bd mocno naciska.
O fabule jak zawsze nic Wam nie napisz, to co najwaniejsze znajdziecie w opisie wydawcy. Mog jedynie zdradzi, e oprcz wydarze z ycia Gabriela, rwnolegle poznajemy dalsze ycie Kaki. Mam rwnie sabo do szpitali psychiatrycznych, wic Krew czytao mi si znakomicie. A Szczygielskiego najbardziej lubi za mroczny, brudny styl, ktry wywouje w czytelniku kolejne fale niepokoju. Potrafi utrzyma tempo akcji i stworzy histori, ktrej cig dalszy trudno przewidzie. Autor nie ma litoci  i nad swoimi bohaterami (poniewiera ich okrutnie), i nad czytelnikiem. A taka bezwzgldno u pisarza jest bardzo pocigajca. 
Dobre ksiki powstaj wtedy, kiedy ich autor tworzy cay wiat w swojej gowie. Nawet te elementy, ktrych w powieci nie wida, o ktrych nie pisze i o ktrych nie wspomina. Ale eby cao zadziaaa, to musz by wymylone. Szczygielski taki wiat stworzy. Wida to w tekcie, bo nawet kiedy czego brakuje, czytelnik ma nieodparte poczucie, e w trzecim, ostatnim tomie dostanie swoje wszystkie odpowiedzi. Najwikszym komplementem, jakim mog obdarzy autora jest to, e boj si kolejnej czci i wielkiego finau. Bo By to posta, ktra wywouje emocje, do ktrej atwo si przywiza i j polubi. A sdzc po tym, jak Szczygielski traktuje swoich bohaterw, zakoczenie bdzie bolao. Dodatkowo autor przyzwyczai nas do zakocze-bomb, mocnych i zaskakujcych. Jednym sowem  jest na co czeka!
Bardzo ceni rwnie poczucie humoru autora, ktre umiejtnie wplata w fabu i obdarza nim swoich bohaterw. Celne riposty, inteligentne porwnania i odniesienia do wspczesnej rzeczywistoci powoduj, e lektura Krwi jest przyjemnoci mimo wszechogarniajcego mroku, chwiejnoci rzeczywistoci, sponiewierania czowieka i upadku wszelkich wartoci. 

Napraw si!
Suchaj, czas spojrze prawdzie w oczy: los nie rzuca ci kd pod nogi  a tak si tob nie przejmuje                                                                            tumaczenie Olga Siara
Do ksiek wszelkich coachw podchodz naprawd bardzo krytycznie i ostronie. W takich pozycjach sowa s duo waniejsze ni w powieci, a czsto autorzy pisz tak, jakby nie zdawali sobie z tego sprawy. Poza tym mam chyba uczulenie na wszelkie dasz rad czy moesz wszystko. Nie chodzi nawet o samo przesanie, tylko najczciej o form. To dobrze, e s ludzie, ktrzy potrafi (i chc) motywowa innych do bycia lepszymi czy do osigania celw. Inni ludzie przecie cay czas na nas wpywaj i dobrze jest si otacza tymi inspirujcymi i wyzwalajcymi w nas to, co najlepsze (nawet jeeli czasami trzeba za to zapaci). Niestety, od kiedy coaching sta si popularny i modny, znale wartociowego coacha pewnie jest trudno  a znale wartociow ksik w zalewie tych wszystkich powiedz mi jak mam y bzdur jest jeszcze trudniej.
Ale zdarzaj si wyjtki i Bishop jest jednym z nich. Nie mog si wypowiada o nim czy o jego pracy, bo nie znaam go zupenie przed t ksik. Swoj ocen opieram tylko i wycznie na tej jednej publikacji. Na pierwszy rzut oka nie wyglda imponujco  dosy niewielka ksika, z du czcionk i dodatkowo wyrnionymi cytatami, ktr mona przeczyta w godzin. Ale to tak naprawd jej zaleta  to ma by szybka i atwa lektura, bo energi mamy kierowa na co innego. Zabrako mi jednej maej rzeczy. Gary John Bishop podpad mi ju na samym pocztku. Kiedy pisze si ksiki, wane s rda. Zwaszcza, kiedy pisze si o badaniach naukowych, chce si wykaza jak wiedz i podeprze swoje wasne przekonania obiektywn prawd potwierdzon przez badania. Wykazano, e dziennie przychodzi nam do gowy 50 tysicy myli czy najnowsze odkrycia z dziedziny neurobiologii potwierdzaj, e to jak do siebie mwimy rzutuje w duym stopniu na jako naszego ycia  takie zdania doprowadzaj mnie do szau, bo kto wykaza? Jakie badania? Kiedy? Dlaczego? Po co? Gdzie to mona sprawdzi? Rozumiem, e takie informacje nie s potrzebne kademu i e w gwnym tekcie mogyby by utrudnieniem, ale nie widz powodu, dlaczego nie mona ich umieci w przypisach czy jakim aneksie. Dla zainteresowanych. Zwaszcza, jeli powoujemy si badania naukowe i chcemy by traktowani powanie.
Ale jeli nie jeste gotowy siedzie w pracy dodatkowych dziesi albo dwadziecia godzin tygodniowo tylko po to, eby jedzi do biura bmw zamiast hond, to nie zuywaj cennych szarych komrek na takie wizje. Przesta udawa przed samym sob. Pogd si z tym, e nie chcesz wzi na siebie obowizkw, z ktrymi wizaoby si realizowanie tych pragnie, i przyznaj, e sobie ciemniae. Dziki temu duo mocniej pokochasz to ycie, ktre ju masz  i stworzysz przestrze na denia do rzeczy, ktrych naprawd pragniesz.
To chyba jedyny minus. Jest w tej ksice peno zwrotw, ktre s typowo coachowe (pochodne dasz rad!), ale przez szorstko i konkretno autora nie brzmi tak ckliwie i beznadziejnie jak zawsze. Zreszt, po pocztkowej stracie kilku punktw, autor szybko je odrobi informujc mnie, e nie zamierza pisa o sile pozytywnego mylenia ani o afirmacji i nie bdzie mi kaza wyzwala wewntrznego zwierzcia, za co naprawd jestem dozgonnie wdziczna. Potem mnie zaintrygowa, piszc, e jeli atwo mnie urazi, to lepiej ebym nie czytaa dalej. A potem byo ju tylko lepiej.
Okazao si, e tak naprawd to, o czym on pisze, ja stosuj (a przynajmniej si staram). Zgadzam si z nim w 100%. To adne podsumowanie tego, co podwiadomie zawsze wiedziaam, co podziwiam u innych i co mi imponuje, a jednoczenie to wytknicie tego wszystkiego, co mnie u innych denerwuje i czego nie lubi. W skrcie  to jak o sobie mylisz, taki si staniesz. To, jak reagujesz na rzeczy, ktre ci spotykaj, zaley tylko od ciebie. Narzekanie i oskaranie Wszechwiata za swoje niepowodzenia naprawd nie ma sensu. A ju na pewno sensu nie ma zazdroszczenie komu i mwienie te bym tak chcia, lec jednoczenie na kanapie przed telewizorem. Wielkie znaczenie ma te jzyk. Takie, o ktre go nawet nie podejrzewamy w codziennym yciu. Pomylcie  kiedy si z kim egnacie mwicie spadam (w d) czy lec (w gr). Mwicie, e co wam si strasznie podoba? Przecie to bez sensu, bo jak co jest straszne, to jest negatywne  co moe nam si bardzo podoba! Sprbujcie zamieni sowo musz na sowo chc. Zastanwcie si nad sowami, jakich uywacie  to trudne, ale jeli przyjrzycie si im, zaczniecie ich uywa bardziej wiadomie. Niby maa zmiana, a jednak jej konsekwencje s czasami bardzo due!
Ksika perfekcyjnie czy si te z Potg sugestii, bo Bishop te bardzo fajnie pisze o oczekiwaniach. Ostatecznie z czystym sumieniem mog j poleci  jest konkretna, wartociowa i naprawd mona z niej wynie co dla siebie. Zwaszcza jeli jeste t narzekajc i oskarajc wiat o spisek w celu utrudnienia ci ycia osob. Hasa typowo coachowe irytoway mnie (to moja osobista skaza), ale na poziome zdroworozsdkowym zdaj sobie spraw, e s one niezbdne w takiej publikacji. I widz w tej ksice wielki potencja i moliwo wsparcia wielu osb. 


La femme Nikita
Niedawno, cakiem przypadkiem wrciam do serialu La femme Nikita. Obejrzaam pierwszy odcinek. Potem drugi. I przypomniaam sobie, jak bardzo go kochaam.
W 1997 roku miaam 12 lat. Wtedy nakrcili pierwszy sezon serialu. Ja go obejrzaam pewnie troch pniej, nie pamitam kiedy pojawi si w polskiej telewizji. Ale kiedy go tylko zobaczyam, zakochaam si. Gwnie w niej, ale i on nie pozostawa bez znaczenia. Jedna z moich najwikszych guilty pleasure. Moja serialowa mio i uzalenienie. Tyle wspomnie z tym serialem zwizanych! W szkole na informatyce zgrywaam z internetu zdjcia z serialu i kolekcjonowaam je na dyskietkach (!!!). Drukowaam scenariusze odcinkw, a potem tumaczyam je na polski i przepisywaam na maszynie (to chyba najbardziej przyczynio si do mojej znajomoci angielskiego). Kiedy raz w tygodniu nadchodzi ten dzie, kiedy odcinek by puszczany w telewizji, wyganiaam wszystkich z pokoju, zamykaam drzwi i nikt nie mia prawa wej przez 45 minut (potem chyba ju nigdy w niczym nie byam tak kategoryczna!). Chciaam kolekcjonowa okulary przeciwsoneczne, chciaam mie dugie blond wosy i chciaam ubiera si tak jak ona. Znalazam pokrewn dusz w tej mioci i korespondowaymy ze sob przez dugi czas  ja ze widnika, ona z Gdaska, ja zakochana w Nikicie, ona w Madeline. Te listy to byo szalestwo  pisane na kartkach a4, zapisane kratka w kratk, drobnym maczkiem, zawsze liczyy kilkanacie stron, a czasami zdarzao si dwadziecia kilka. Kada scena, kade zdanie, ba, kade sowo byo poddawane przez nas analizie! Co to byy za teksty! Chtnie bym do nich wrcia, ale chyba niestety na ktrym etapie si ich pozbyam. Ciesz si jednak te z tego, e nie byo wtedy tak powszechnego dostpu do Internetu, bo jednak mam wraenie, e mio pewnej modej damy do Justina Biebera to nic w porwnaniu do naszych emocji!
Kady przechodzi kiedy w swoim yciu obsesj na jakim punkcie. Zazwyczaj to mija. Pojawi si oglnodostpny internet, nie byo sensu ju zgrywa zdj i kolekcjonowa ich na dyskietkach. Nie musiaam czeka tydzie na kolejny odcinek, a i listy gdzie po drodze przestaam pisa. Dorosam i nie czuam ju potrzeby takiego analizowania. Ale chyba nie mog powiedzie, e moja obsesja mina. Staa si moe bardziej spokojna, stonowana, nie tak apczywa. Ale cigle jest, cho moe to ju tylko sentyment? To Nikita bya pierwsz tak intensywn postaci kobiec, z ktr miaam do czynienia w przyswajanej kulturze. To ona ksztatowaa moj ch stania si siln, samowystarczaln, niezalen kobiet. J mog wskaza jako osob odpowiedzialn za moje uwielbienie motywu zemsty i efektu wow, o ktrym Wam ju kiedy pisaam. To w ni byam zapatrzona i ona bya moj bohaterk i wzorem do naladowania (na poziomie charakterologicznym, nie dosownym ;-)). Szalenie podobaa mi si i podoba pod wzgldem postawy i charakteru. Jest identyczna z Lisbeth, drug postaci, ktr uwielbiam. Nikita moe jedynie jest bardziej ludzka i typowa, zwaszcza na pocztku.
Ten serial ma ju 21 lat. Kiedy dzisiaj si go oglda, zestarza si tylko pod wzgldem technicznym. miesznie wyglda ta nowoczesna technologia sprzed 20 lat. Nie jest to te serial bez wad, a nawet wicej  na dzisiejsze standardy nie jest pewnie nawet specjalnie poprawnie nakrcony. Brak spjnoci i logicznoci, wnikania w szczegy, bohater pojawiajcy si akurat wtedy, kiedy ma si pojawi (najczciej z rozmachem, wpadajc np. przez okno, ktre piknie si roztrzaskuje, a bohater epicko ratuje dam w opaach). Do scenariusza te mona si przyczepi  bo czego tam nie byo! Tajemne organizacje, spiski, kamstwa i zdrady to nic! Co powiecie na zych braci bliniakw, pojawiajcych si znikd ojcw, operacje plastyczne zmieniajce wygld, ukryte rodziny, hodowanie dzieci z nadprzyrodzonymi zdolnociami czy pranie mzgu? Serial jest czasami naiwny, czasami tak bardzo amerykaski, czasami kalki i schematy miad mzg widza. 
Ale tak naprawd to nie ma znaczenia. Kiedy ogldao si go z zapartym tchem, dzisiaj mona oglda z przymrueniem oka. Najwaniejsze, e wrd tego wszystkiego s oni. Nikita i Michael. I caa reszta fantastycznie stworzonych bohaterw. Ale ta dwjka to absolutne mistrzostwo emocji i chemii midzy bohaterami. I kiedy tak teraz o tym myl, to przypominam sobie ile emocji i nerww mnie ta historia kosztowaa. Bo przecie ja nie cierpi takich historii i zwaszcza takich zakocze. Wyznaj sobie mio i kady idzie w swoj stron Cho gdzie tam wiem, e nie mogo si skoczy inaczej. I o ile mona serialowi zarzuci naprawd bardzo wiele, to klimat zbudowany przez aktorw i twrcw jest niepowtarzalny. Taki, ktry powoduje, e serial wci po 20 latach mona oglda i wci amie serce.
Po za tym usyszycie tam najlepsz muzyk. Zapomniaam wczeniej doda, e drukowaam te listy wszystkich piosenek z kadego odcinka, a potem je odsuchiwaam w kko i w kko. Do tej pory czasami to robi, bo to naprawd doskonae piosenki. Kocham! I jednym z moich marze jest to, eby jakie studio produkujce gry dostrzego w kocu potencja w tej historii i zrobio tak gr. Murowany hit  bo co lepszego moe by od historii, ktra ma w sobie wszystko i na dodatek gwn postaci jest kobieta? Bohaterowie s gotowi, historia jest gotowa, nawet misji wymyla nie trzeba, tylko wybra te najciekawsze z bogactwa odcinkw.  Kiedy myl o grach, w ktrych gwn rol odgrywa kobieta przychodzi mi na myl Lara Croft. I dugo dugo nic. Mam nadziej, e kiedy doczekam si na Nikit w postaci gry. Chciaabym bardzo!
A Wy, macie jakie wstydliwe obsesje z modoci?

Kurtyka
Ten, kto jedynie dy do celu, poczuje pustk, dotarszy do kresu. Lecz ten, kto znalaz wasn drog, zawsze bdzie nosi cel w sobie.
Nejc Zaplotnik, Pot (cieka) tumaczenie Janusz Ochab
We wrzeniu 2016 roku byam na spotkaniu promujcym ksik Kukuczka, a zaproszonymi gomi byli Bernadette McDonald, Krzysztof Wielicki i Janusz Majer. Na tym spotkaniu Bernadette powiedziaa, e pracuje nad biografi Kurtyki, a ja od tamtego momentu nie mogam si jej doczeka. Znajc wczeniejsze ksiki McDonald i dokonania Kurtyki  doskonao tej ksiki zostaa ju okrelona na samym pocztku.
Najpierw pozytywy. Po pierwsze to kolejna rzetelna i wietna ksika, ktra opowiada o polskim wspinaniu i przedstawia jeszcze jednego wybitnego himalaist. Bo to, e Wojtek Kurtyka jest wybitny w ogle nie podlega dyskusji. Jest te wyjtkowy  to wspinacz, dla ktrego gry nigdy nie byy celem, a jedynie drog. Rzadko spotykane podejcie, zwaszcza w rodowisku tych najwybitniejszych wspinaczy. Podziwiam ludzi, ktrzy robi to, co chc. Kurtyka dokadnie taki jest  wierny swojej wizji, nigdy nie nagina si do nikogo i niczego. Bernadette piknie pokazaa jego ewolucj od modego chopaka zafascynowanego wiatem gr po dojrzaego, w peni wiadomego himalaist. Poznamy jego wzloty i upadki, najwiksze sukcesy, najlepiej wspominane wyprawy, najbliszych przyjaci. Ale McDonald nie omija te tematw smutnych, bolesnych czy kontrowersyjnych. Do tego spojrzenia w przeszo Kurtyk trzeba byo troch namwi  tym bardziej jestem wdziczna autorce, e jej si to udao.
Odfajkowywanie szczytw, nawet omiotysicznych, jest po prostu jeszcze jednym rodzajem obkanej konsumpcji. Alpinizm rzdzony przemonym pragnieniem posiadania jakiej kolekcji, nieuchronnie przestaje odkrywa niezwyko gr i powiela si w rutynowym dziaaniu i w doznaniach.
Biografia Kurtyki jest okazj do spojrzenia na wiele spraw z innej perspektywy. Bardzo ciekawe jest to, jak wspomina Kukuczk. Fascynujce s jego pogldy o wspinaniu si tylko po to, eby zaliczy szczyt. Wiele sytuacji z przeszoci, o ktrych Kurtyka wspomina  wietnie nawizuje do tego, co dzieje si dzisiaj w himalaizmie i mediach  daje nam to wiksz wiadomo i peniejsze postrzeganie pewnych zjawisk. Wspaniale te pokazane zostao jak zmienia si pami o wydarzeniach z przeszoci, co rwnie powinno da nam do mylenia. Kurtyka czasami zupenie co innego mwi, a co innego byo zapisane w jego dziennika z danego okresu. W przypadku yjcego bohatera ksiki jest moliwo weryfikacji pewnych zdarze czy sw. W innym przypadku jest to niemoliwe  a my powinnimy si nauczy, e zamiast ocenia i przyjmowa co za pewnik, trzeba dopuci czasami do gosu wtpliwo albo moliwo odmiennoci, zwaszcza jeli chodzi o wspomnienia ludzi. W kadym razie po lekturze tej ksiki z pewnoci inaczej spojrzycie na wspinaczk.
Kurtyka zdecydowanie te wyrnia si na tle innych wspinaczy. Jest bardziej artyst i filozofem, ktry poszukuje cigle czego wicej, ale kolekcjonowanie szczytw nigdy nie byo jego priorytetem. Jest buntownikiem, ktry lubi robi wszystko po swojemu, a wszelkie prby uwizania go albo wtoczenia w jasno wytyczone ramy koczyy si niepowodzeniem. Himalaizm w jego wykonaniu jest zupenie odmienny od tego, ktry znacie z innych ksiek. To wielka przyjemno pozna go bliej, posucha co ma do powiedzenia, pozna jego filozofi, zwaszcza, e w bardzo atwy sposb przekada si ona na ycie poza grami. 
Tyle plusw. Jedynym moim zarzutem jest to, e nie przeczytaam jej tak szybko, jakbym chciaa. I nie wiem do koca dlaczego. Pierwsz moj myl byo tumaczenie i redakcja, bo przecie Bernadette nie zapomniaa nagle jak si pisze. Zwaszcza, e znalazam kilka zda, ktre byy do niefortunnie skonstruowane, jakie powtrzenia czy braki spacji. Ale moe inaczej pisze si o przyjacielu, ktry na dodatek ma do silny charakter? Dodatkowo zdjcia zostay zebrane w kolorowych wkadkach, a nie tak jak poprzednio rozmieszczone w tekcie. Niby szczeg, ale czyta si jednak inaczej.
Dugo si nad tym zastanawiaam. Bo od samego pocztku co mi nie pasowao. Nie mogam si wcign, co nie grao, czuam jaki dystans. Dopiero pod koniec ksiki zrozumiaam.co to byo. To nie Bernadette nagle przestaa umie pisa. To nie tumacz zepsu tekst. To Wojtek Kurtyka. Ten czowiek, ktry zawsze zachowywa dystans, nigdy nie odsania si cakowicie, woa pozostawa w cieniu i nigdy nie pcha si do pierwszych rzdw. Zawsze robi wszystko po swojemu, wedug swojej filozofii, im starszy tym bardziej starajc si powciga wasne ego. Mog sobie tylko wyobrazi jak zareagowa na pomys napisania takiej biografii i jak McDonald musiaa go przekonywa. I to czu w tej ksice, a przynajmniej ja widz rnic w czytaniu. Kurtyka ma tak siln osobowo, e odcisn na tym tekcie swoje wasne pitno. A ksik, eby j doceni w 100 procentach powinno si czyta inaczej, ni ja to zrobiam. Nie tak apczywie i z niecierpliwoci  a wanie powoli i spokojnie, by moe nawet odkadajc j na chwil, wraca do niej. Jest to te w pewien sposb lekcja, ktra idealnie pasuje i do Kurtyki, i do caej jego filozofii. 
Wojtek Kurtyka duo miejsca powica wspinaniu si z Aleksem MacIntyre. Bardzo polecam ksik Johna Portera Przey dzie jak tygrys, wanie o Aleksie, ale nie tylko. Byli ze sob bardzo podobni, mieli takie samo podejcie do gr  warto pozna t opowie.

Mity skandynawskie
Mitologie zawsze mnie fascynoway. Najbardziej znana jest mi oczywicie mitologia Grekw i Rzymian, w ktrej zaczytywaam si namitnie w szkole. Potem poznawaam mitologi aborygesk, bo to szczeglnie mnie interesowao, ale od kiedy pamitam zawsze zaczepiaam o jakie wierzenia. Najbardziej auj braku dobrej znajomoci mitologii sowiaskiej, a przecie j wanie powinnam najbardziej zna. Ale wszystko jest do nadrobienia! Dzisiaj z kolei chciaam Wam napisa kilka sw o Mitach skandynawskich, ktre opracowa Roger Lancelyn Green.
Znacie tych panw?
To oczywicie Loki i Thor, postacie poyczone z mitologii skandynawskiej przez Marvela i do dzisiaj eksploatowane, czasem lepiej, czasem gorzej. Zreszt mitologie bardzo czsto byy i s traktowane jako inspiracja. Myl, e to dobrze i e jest w tym co niesamowitego, e w XXI wieku ogldamy na ekranach kin bohaterw, ktrych stworzono setki lat wczeniej. Warto jednak zada sobie trud i sign do rde  okae si, e pierwotne mity s tak samo dynamiczne i ciekawe jak dzisiejsze filmy akcji, a niejednokrotnie lepsze. Bohaterw i bogw stworzonych w mitach nie sposb podrobi, krew czasami leje si strumieniami, ludmi i bogami rzdz gorce emocje, czsto negatywne takie jak zazdro czy dza zemsty. Mity to zawsze fascynujca podr w przeszo. Z jednej strony poznajemy mit, ktry sam w sobie jest opowieci doskona. Z drugiej strony  przez mit poznajemy kultur wczesnego czowieka, jego wierzenia, jego wiat. Mitologie odbijaj swoj rzeczywisto i warto przyjrze im si z rnych stron. A kiedy poznamy mitologie z rnych miejsc na Ziemi, nawet najbardziej odlegych od siebie, zauwaymy, e mity potrafi by bardzo podobne do siebie. To moment powstania dalszych pyta  jak ludzie tworzyli mity? I po co? Dlaczego s one do siebie podobne? Co mwi to o czowieku?
Roger Lancelyn Green napisa swoje opracowanie mitw skandynawskich w 1960 roku. Jak sam pisze we wstpie, ta ksika jest prb scalenia zachowanych mitw staroskandynawskich w jedn opowie, od stworzenia wiata po wizj ragnaroku. Przedstawienie staroskandynawskich mitw tak, by czytelnik pochania je z przyjemnoci nie jest tak do koca atwym zadaniem. Na pewno jest to wyzwanie, a kolejnym jest praca tumacza. Polsk wersj stworzy Zbigniew A. Krlicki i moim zdaniem zrobi to doskonale. Mity skandynawskie czyta si jednym tchem i nawet jeli nie jestemy w stanie przeczyta wikszo nazw z marszu, w niczym to nie przeszkadza. Postacie, ktre yj na kartach tej ksiki s tak prawdziwe, tak ywe, tak pene emocji, e wszystko przeywamy razem z nimi, od powstania wiata a po jego kres.
Najstarszy zabytek pimiennictwa islandzkiego
Mitologia skandynawska jest niesamowicie obszerna i bogata. Trzeba podkreli, e Green nie przedstawia dosownej treci mitw. Zbiera je z rnych rde (Edda starsza, opowiadania Snorriego, sagi, ballady i opowieci ludowe) i proponuje swoj wersj. Woy w uoenie tych wszystkich elementw nordyckiej ukadanki duo pracy i to wida. Czytelnik dostaje spjny wiat, a nawet jeli czego brakuje to nie sposb si zorientowa. Na pocztek przygody z mitologi skandynawsk to lektura idealna. I nie tylko, bo pojcia takie jak Odyn, Loki, Thor, Walhalla czy ragnarok s dzisiaj tak ju zakorzenione w popkulturze, e zna je chyba kady. Warto sign czasami do rde i dowiedzie si, skd si co wzio i czym tak naprawd jest. Jeli bdziemy mie taki punkt odniesienia, wszystkie inne historie, oparte o mitologiczne rdo nabior dla nas nowego smaku i bdziemy mogli zupenie inaczej je postrzega. Po prostu warto!

Pasieka Dredziarza
Jednym z moich najfajniejszych marze, oprcz otworzenia studia robicego gry na podstawie ksiek, jest zaoenie wydawnictwa po to, eby wydawa i wznawia te wszystkie ksiki, ktre kocham, i ktre chciaabym, eby byy po polsku, i co mi tylko przyjdzie do gowy i si spodoba. Raczej tego nie zrobi, ale pewn namiastk  jest moliwo patronowania jakiej ksice. Na blogu pisz najczciej o tych ksikach, ktre warto przeczyta, a kiedy lubi jak ksik i mam moliwo dooy cegiek do jej promocji, robi to. Tak te byo z Pasiek Dredziarza. Troch auj, e zostaa wydana w lutym, bo po prostu cudownie byoby j czyta w maju, na wsi, gdzie na ce, wrd tych wszystkich dwikw, ktre opisuj Pawe i Ewa. Ale poza tym  c ja po prostu lubi ludzi, ktrzy robi co inaczej ni wszyscy, ktrzy maj swj wasny pomys na ycie, konsekwentnie go realizuj, przy okazji robic co fajnego.
I o tym jest ta ksika. Nie jest to leksykon, z ktrego dowiemy si wszystkiego o pszczoach. Ale nie jest to rwnie zapis jedynie prywatnego ycia autorw, rodzaj pewnego pamitnika. To idealne poczenie dwch tych rzeczy. Rozdziay pisane przez Pawa opowiadaj nam o pszczoach, o yciu pszczelarza, jego codziennoci, obowizkach, ktre zmieniaj si w zalenoci od pory roku. To fascynujca lektura, zwaszcza jeli kto pszczelarzem nie jest i nie ma pojcia, na czym ten zawd tak dokadnie polega. Pawe opisuje dokadnie swj dzie, opowiada o rnych sytuacjach, tych pozytywnych i negatywnych. Technicznych szczegw nie jest za duo, wystarczajco, eby si we wszystkich zorientowa, ale nie poczu si przytoczonym. A jak on pisze o pszczoach! W kadym zdaniu czu jego pasj i mio do tych owadw  to jego zwierzta, kumple, przyjaciele, moe rodzina? My mamy koty i psy, on ma pszczoy. Trudno nam by moe zrozumie, e kto moe tak bardzo kocha pszczoy, ale przecie wiecie, e mio nie wybiera. Z pen fascynacj czytaam i poznawaam to pszczelarskie ycie  Pawe pisze lekko, konkretnie, bez zadcia, i mimo, e pisze te o sobie, to pszczoy pozostaj zawsze na pierwszym planie.
Rozdziay pisane przez Ew natomiast przedstawiaj pasiek z kobiecego punktu widzenia. Pszczoy staj si tem, a my moemy poczyta o yciu wsi, o stosunkach midzy ssiadami, o tym jak to jest rzuci wszystko i przeprowadzi si z miasta na wie. To Ewa opowiada o pocztkach marki Pasieki Dredziarza, o blogu, pomyle na ksik. To ona w kocu pisze o macierzystwie na wsi i jego rnych aspektach, kiedy ich rodzina si powiksza.
Jeli ciekawi was nie tylko pszczoy, ale rwnie ycie pszczelarza, jak wyglda posiadanie pasieki i produkcja miodu, to lektura zdecydowanie dla was. A ja mam cich nadziej na kolejn ksik autorw. Bo w pewnym momencie w ksice pisz o pracy nad ni: planowalimy do wsppracy zaprosi kilka zaprzyjanionych osb. Porozmawia ze starszymi i modymi pszczelarzami o tym, jak postrzegaj swj fach. () Czytalimy o przesdach zwizanych z pszczoami i ich znaczeniu w innych kulturach. Zapisywalimy najdziwniejsze nawet pytania znajomych z miasta o to, co dzieje si w ulach i co robi przy nich Pawe. Przegldalimy poradniki pszczelarskie, ktre powodoway, e nasze myli bdziy gdzie wok definicji, porad, dobrych praktyk i podrcznikowych mdroci. Odnalelimy wiersze dziadka Pawa powicone mioci do pszcz. Nie wiem jak wam, ale mi to brzmi jak przepis na kolejn wietn pszczel ksik! Ksik, ktra nie tylko opowiada o pszczoach w ulu, ale pokazuje je w szerszym kontekcie. To mgby by doskonay reporta o pszczoach i im wicej o tym myl, tym bardziej mam ochot go przeczyta. 
Ale wracajc do Pasieki  to bardzo przyjemna ksika z tym, co ja lubi najbardziej czyli z dawk wiedzy, ktrej nie zdobd w inny sposb. To znaczy oczywicie mogabym  ale pasieki przecie nie zao, a dziki Pawowi i Ewie ju nie musz. Autorzy dziel si z nami swoim wiatem  warto z tego skorzysta, bo jest on bardzo ciekawy. Wiele jest ksiek, w ktrych pisze si o pszczoach z podziwem, ale z tak sympati to chyba nikt o nich jeszcze nie pisa (albo ja jeszcze nie czytaam).

Zapowiedzi marcowe
Czas na marcowe zapowiedzi! Jak zawsze powieci s w mniejszoci. Cho tych ciekawych i tych, ktre chciaabym przeczyta jest oczywicie wicej, to zdecydowaam si umieci tylko jedn na licie. I tak ksiek jest a 18, a z tymi powieciami byoby ze 30!
Na pierwszy miejscu jest oczywicie nowa Kopiska. Polska odwraca oczy to ksika, ktra niszczy totalnie. Czytaam j dwa lata temu, a do tej pory pamitam i cigle jest ksik, ktra wywoaa najwiksze emocje podczas lektury. Z nienawici do kobiet troch si boj, ale te nie mog si doczeka! Justyna Kopiska ma moc sprawcz  po publikacji jej tekstw przestpcy trafiali do wizie, a w prawie wprowadzano zmiany dotyczce bezpieczestwa w instytucjach zamknitych. Trzeba j czyta, bo nawet jeli czasami sami nie mamy odwagi mwi gono, musimy mie wiadomo i powinnimy wspiera tych, ktrzy tak odwag maj.
Krew cywilizacji. Biografia ropy naftowej moe by bardzo fascynujc lektur. Moe te by okropnie nudna, ale mam ochot zaryzykowa. Przemytnicy ksiek z Timbuktu to mj patronat, z ktrego bardzo, bardzo si ciesz! Pamitacie Hardkorowych bibliotekarzy z Timbuktu? To jest dokadnie ta historia, ale napisana przez kogo innego. I Charlie English zrobi to duo lepiej! Jedyn powieci w marcowym zestawieniu jest Przemytnik sw. Opowie o kobiecie, ktra spdza kad noc z innym mczyzn, jeli zdoa poruszy j do gbi za spraw wasnego wiersza bd opowieci.
W marcu jest te troch kosmicznie. Tim Peake i Mike Massimino to astronauci, ktrzy opowiedz troch o kosmosie  Tim Peake odpowie na najbardziej dziwne pytania, a Mike dokadnie opisze, co to tak naprawd znaczy by astronaut. Wiecie, e uwielbiam ksiki ktre wpuszczaj nas w wiat dla nas niedostpny  te o kosmosie stoj absolutnie na pierwszym miejscu! Potem z kolei mocno uderzamy o Ziemi  z autorem Nowych londyczykw przemierzamy przeobraony Londyn, wielokulturowy tygiel naznaczony bied, rozczarowaniem i frustracj. Sennik ciem i motyli z kolei uwid mnie okadk i tytuem, a poza tym ja przepadam za erudycyjnymi opowieciami.
Biologiczne ksiki i pozycje o mzgu pewnie Was ju nie dziwi w moich zestawieniach. Wic dorzucam kolejne dwa tytuy, na ktre warto zwrci uwag. Mikrobiom te bdzie wietny! Dawno temu czytaam ksik Czowiek i mikroby, czas wrci do tego tematu! Nie wiem jak Wy, ale dla mnie to fascynujce, a zazwyczaj na co dzie o tym nie mylimy. 
Bardzo podoba mi si jednolita szata graficzna, jestem pod olbrzymim wraeniem. Wznowienie dwch poprzednich ksiek przy okazji Ksigi wyjcia to wietny pomys! A same ksiki doskonae  mdre, wane, takie, ktre trzeba czyta i do nich wraca. Jeli ich jeszcze nie macie na swoich pkach  czas to zmieni!
No i na koniec troch o przyrodzie. Dzikie ycie. Przygody biologa ewolucyjnego to ksika Roberta Triversa. Nie znacie go? C, ja te nie, ale trzeba to nadrobi, bo Robert Trivers to ywa legenda w wiecie biologii i nauk spoecznych, czowiek, ktrego magazyn Time uzna za jednego z najwikszych naukowcw i mylicieli dwudziestego wieku. Pierwsze znaki, Rzecz o sowach i Misterium ycia zwierzt to ju chyba jedne z ostatnich ksiek, ktre w najbliszym czasie bd czyta o przyrodzie. Troch ju czuj si zmczona tym tematem, na tyle, e nawet ki Davea Goulsona nie umieciam w tych zapowiedziach.
Wpado Wam co w oko? Czekacie na co bardzo mocno?

Z nienawici do kobiet
Now ksik Justyny Kopiskiej dostaam tydzie przed premier i powiem Wam, e to jedna z najprzyjemniejszych rzeczy w tym caym blogowaniu. Na pierwszym miejscu zawsze bdzie moliwo mwienia o ciekawych ksikach i przekonywania Was do nich. Na drugim  moliwo wczeniejszego przeczytania czego, na co si bardzo czekao, choby to byo jedynie kilka dni.
Najpierw przeczytaam Czy Bg wybaczy siostrze Bernadetcie? Ju po tej lekturze wiedziaam, e bd czyta wszystko, co Justyna Kopiska napisze. Potem by zbir Polska odwraca oczy. Od jej lektury miny ju dwa lata, a ja w dalszym cigu nie mog myle o tej ksice spokojnie. Kiedy tylko pojawiy si pierwsze informacje, e bdzie kolejny zbir reportay, wiedziaam, e rzuc wszystko i polec czyta.
Ta recenzja mogaby zawiera si tak naprawd w jednym sowie  Czytajcie!, ale jednak zdradz si z kilkoma emocjami, ktre towarzyszyy mi przy czytaniu.
Najpierw drobne rozczarowanie  cho sowo rozczarowanie nie jest do koca odpowiednie. Nie jestem pewna, czy nazywanie caego zbioru reportay tytuem jednego z nich jest dobrym rozwizaniem (nie jest to pierwszy zbir, przy ktrym mogabym si tego czepi). Tytu sugeruje o czym jest ksika, a ma to szczeglnie istotne znaczenie przy reportaach. Z nienawici do kobiet dla mnie jest jednoznacznym sygnaem, e tematem przewodnim tego zbioru s kobiety i ich krzywdy. Dodatkowo, data premiery zostaa wyznaczona na 8 marca, Dzie Kobiet, co jeszcze tylko bardziej mnie utwierdzio w moich przypuszczeniach. A wcale tak nie jest. Z nienawici do kobiet to po prostu tytu jednego z reportau, ktry zosta wybrany rwnie na tytu caoci. Owszem, s w tym zbiorze reportae o kobietach, ale nie tylko. Std malutki rozdwik midzy moimi oczekiwaniami a tym, co dostaam. Rozumiem, e marketingowo to byy bardzo dobre ruchy, ale czasami budowanie konkretnych oczekiwa czytelnikw moe si obrci przeciwko twrcom  gdy tych oczekiwa ostatecznie si nie speni.
Justynie Kopiskiej jednak nic nie zaszkodzi, mogaby mie cokolwiek napisane na okadce, a i tak wyszaby z tego obronn rk. Jej teksty s po prostu doskonae. Z nienawici do kobiet to osiem rnych reportay, ktre znowu wrzucaj nas w tak rzeczywisto, ktrej wolelibymy nie zna, nie widzie, udawa, e jej nie ma. Ilo niesprawiedliwoci, cierpienia, absurdw w tej maej ksice (200 stron!) jest przytaczajca i obezwadniajca. Czyta si j przez wiksz czasu krcc gow z niedowierzaniem, cho mam wraenie, e Kopinka zostawia tu wicej miejsca na oddech. Poprzedni zbir niszczy czytelnika cakowicie, tu znajdziemy trzy, cztery teksty, ktre cho poruszaj trudne tematy, nie s tak bardzo miadce.
Poszczeglne reportae s tekstami krtkimi, tym bardziej jestem pod wraeniem autorki i jej umiejtnoci. By pisa o tak trudnych sprawach trzeba mie perfekcyjny warsztat i by 100% przekonanym do tego, co si robi. Nie wiem jak mona zamkn w tak niewielkiej iloci sw tak dramatyczne historie, i zrobi to w tak mocny i poruszajcy sposb. W jej przypadku dziaa zasada, e im mniej tym wicej. Kopiska nie odtwarza nam dokadnie caych historii, nie prowadzi nas za rk przez wszystkie szczegy, nie ma poczucia, e musi nam opowiedzie wszystko. Wierzy w inteligencj czytelnika (co zawsze jest mie!) i skupia si na tych najwaniejszych punktach. Na tych momentach, w ktrych co mogo si zmieni, a jednak kolejny czowiek zawid. Na poszukiwaniu odpowiedzi i pokazywaniu nam, jak dziaaj mechanizmy, ktre doprowadzaj do patologicznych sytuacji. 
Cay zbir koczy si rozmow Szymona Jadczaka z autork. Bardzo ciekaw, bo Kopiska raczej za wiele nie zdradza o sobie, a tu moemy j troch bliej pozna. Podziwiam j. e pisze o tak trudnych sprawach, e swoimi reportaami zmienia rzeczywisto, e chodzi, puka do zamknitych drzwi i zadaje pytania. e nie zgadza si na niesprawiedliwo i gono mwi o jej przypadkach. Ma w sobie tak energi, ktr zaraa czytelnikw  nawet jeli nie mamy odwagi by tak bezkompromisowi jak ona, to inaczej spojrzymy na otaczajc nas rzeczywisto. Kopiska zmusza nas do zobaczenia prawdy w tym, co nas otacza, przejrzenia si w lustrze, ktre obnaa wszystkie nasze wady i saboci. I do stawienia temu czoa.
Potrzebujemy takich dziennikarzy i reporterw, potrzebujemy takich ksiek. Czytajcie!
Poniewa dziki wydawnictwu wiat Ksiki mogam ju j przeczyta, podaj dalej  i chciaabym j podarowa komu z Was. Z prob, e kiedy j przeczytacie, rwnie pucicie dalej. Niech kry i jest czytana  to taka ksika, ktra zdecydowanie nie powinna sta na pce! Zgaszajcie si w komentarzach, jeli chcecie j dosta. Napiszcie co ciekawego  dlaczego chcecie j przeczyta, czy czytalicie wczeniejsze teksty Kopiskiej, dlaczego lubicie czyta reportae Tak, eby to nie byo samo zgaszam si.  8 marca w dzie premiery podam osob, do ktrej poleci ksika.

Niedyskretnik
Dzisiaj chciaam Wam opowiedzie o ksice, ktrej peny tytu brzmi Niedyskretnik, czyli co dama powinna wiedzie o seksie, maestwie i dobrych manierach, a o czym mwi nie wypada. Na pocztku nie byam do niej przekonana, ale tylko do momentu, w ktrym dowiedziaam si, e to przewodnik po czasach wiktoriaskich! Wiecie, e darz te czasy wielkim sentymentem, cho zdaj sobie doskonale spraw z tego, e podobaj mi si raczej moje wyobraenia, wyniesione z romansw historycznych, ni prawdziwa epoka (cho nie we wszystkim). 
Therese Oneill postanawia si z takimi wyobraeniami rozprawi. Przenosi nas z XXI wieku prosto w czasy wiktoriaskie i uwiadamia, jak wyglday kolejne sfery ycia. Co najlepsze absolutnie nie skupia si na tak zwanej wielkiej historii, sprawach gospodarczych czy politycznych. Nie, ona pisze o tych wszystkich zagadnieniach, ktre zawsze mnie nurtoway, a adne ksiki czy filmy nigdy nie ich nie poruszay. Dlaczego kobiety nie nosiy majtek, jak sikay noszc 20 kilogramow sukni, co z depilacj, zabiegami kosmetycznymi, zwykym myciem? Autorka nie poprzestaje na zabiegach higienicznych  pisze o tym, jak wiktoriaska kobieta powinna si odywia, jak zachowywa si w miejscach publicznych, jak wyglday zaloty, maestwo i noc polubna. Duo miejsca powica wczesnej wiedzy medycznej (czy jej braku), spoecznym konwenansom czy sztuce prowadzenia domu. Wszystkiego dowiadczamy na wasnej skrze, a autorka nieustannie podkrela rnie midzy dzisiaj a kiedy.
Jedne z wielu zasad flirtowania. To tylko oczy, a byy przecie jeszcze kwiaty, rkawiczki, parasolki, bilety wizytowe, kapelusze, chusteczki, wachlarze..
To wszystko jest absolutnie dla mnie fascynujce. Opowie o tym jak wyleczy swoj crk z fazy na ksiniczki zostanie ze mn na bardzo dugo. W ogle ta ksika moe Wam zepsu ogldanie filmw historycznych i czytanie romansw  bo jednak trudno zapomnie, e nasza gwna wiktoriaska bohaterka prawdopodobnie nie mya si od tygodnia, nie nosi majtek, a na sobie ma sukni, ktrej raczej nigdy nie mona upra, bo ulegnie zniszczeniu. Ale ja kocham takie ciekawostki! To, e szczotki nie suyy do czesania, dlaczego biae ubrania stay si symbolem statusu spoecznego czy jak flirtowa po wiktoriasku. Przeczytaam t ksik jednym tchem. Poczucie humoru autorki (podpisy pod zdjciami to mistrzostwo wiata) sprawio, e miaam si i chichotaam co drug stron, jednoczenie zdajc sobie spraw, e dowiaduj si bardzo ciekawych rzeczy. Ceni i lubi takie ksiki i tak form opowiadania o historii.
Jedynym zarzutem, jaki mog mie jest forma narracji. Autorka zwraca si do swoich czytelniczek bezporednio (z gry chyba zakadajc, e aden facet nie bdzie zainteresowany tak lektur), na ty. Nie byoby w tym nic zego, gdyby nie radosny szczebiot autorki. Bo poczucie humoru poczuciem humoru, ale jednak s jakie granice. Bardzo chciaabym zobaczy ten tekst w oryginale, eby sprawdzi, czy to faktycznie Therese, czy tumaczka Jolanta Sawicka za bardzo si wczua. Pewne zwroty po angielsku trudno przetumaczy tak, eby po polsku nie brzmiay infantylnie i chocia troch znonie. Mona to jednak zignorowa, jeli komu bardzo przeszkadza, bo warto skorzysta z tej wycieczki w czasie. Zwaszcza jeli kto kocha XIX wiek!
Pojawia si te oczywicie temat histerii. Dalej jest miesznie, ale przez ten kontrast dostrzegamy, e tak naprawd cae to wiktoriaskie ycie dla kobiet nie byo askawe. Ciekawa jestem, co by powiedziaa wiktoriaska kobieta, gdyby zostaa przeniesiona w XXI wiek!
Caa reszta na plus! Lektura tej ksiki to wietna zabawa. Nie czytajcie jej w rodkach komunikacji miejskiej. Ja to zrobiam i zaliczyam dziwne spojrzenie od pani siedzcej obok mnie, gdy chichotaam akurat nad grafik przedstawiajc kobiecy ukad rozrodczy. Wielkim plusem tej ksiki jest bogaty materia zdjciowy i graficzny (cho oprcz zabawnych podpisw powinny by rwnie te o autorstwie). Jednym sowem  bardzo polecam! Prosz uodporni si na rozlewajc sodycz autorki (tumaczki) i zwiedza wiek XIX! Napiszcie potem, co najbardziej Was zaskoczyo ??


Wszyscy jestemy dziwni
Coney Island to wiatowy rezerwuar marze i lkw. To z nich utkane s popkultura i nasze czowieczestwo.
Jak ja uwielbiam takie malutkie ksieczki! S niepozorne, a mieszcz w sobie taki ogrom informacji, do tego jeszcze s ksikami omiornicami  ilo materiaw pobocznych, do sprawdzenia, dalszych ksiek do przeczytania jest ogromna! Wiedziaam, e mi si spodoba, ale nie spodziewaam si, e a tak.
Dopiero w cyrku poczuem, e nie musz nikomu udowadnia swojej wartoci. Nie ma miejsca, ktre byoby bardziej otwarte na kadego wyrzutka.
Karolina Sulej przemierzajc Coney Island, przedstawia nam z bliska kolejny kawaek Ameryki. Nie wiem jak to zrobia, ale zmiecia w swoim reportau porzdny kawa historii tego miejsca  skd si wzia nazwa, jak przebiegay losy wyspy, jak wygldao ycie na niej w okresie wietnoci, a jak wyglda teraz. Jednym z waniejszych aspektw, ktre warto podkreli jest pokazanie Coney Island jako miejsca, w ktrym yj ludzie. To nie tylko parki rozrywki, rozwietlone migajcymi szyldami i oferujce spenienie wszystkich naszych marze (zwaszcza tych, o ktrych jeszcze sami nie wiemy). To rwnie stali mieszkacy, ktrym yje si bardzo trudno w miejscu nastawionym jedynie na rozrywk. S gangi, narkotyki, bieda, problemy mieszkaniowe i inne, takie, ktrych nie ma w miejscach przeznaczonych jedynie do zamieszkania. Opowieci tych ludzi s bardzo wartociowe i cenne, wyrabiaj w czytelniku zupenie nowe spojrzenie na sam Coney Island, ale nie tylko. 
Ojciec nazywa ich cudami, ale wiat uznawa ich za dziwada.
Alice Hoffman Muzeum Osobliwoci
Ale przede wszystkim ta ksika jest porywajca ze wzgldu na opowie o ludziach. Tych nalecych do dziwakw i tych normalnych, cho powtarzajc za tytuem, przecie wszyscy jestemy dziwni. W kilku zdaniach autorka zwraca nam uwag na jeszcze jedn rzecz. Potrzeba takiego miejsca z jednej strony wynikaa z chci zabawienia si i czystej rozrywki. Ale z drugiej strony, patrzc z punktu widzenia osb wystpujcych, tych wszystkich dziwakw, olbrzymw, karw czy ludzi zdeformowanych  taka przestrze te bya potrzebna. Bo mieli miejsce, w ktrym byli normalni, nie wyrniali si swoj dziwnoci, bo wszyscy wok byli dziwni. Odgrywali rol, przez co mogli by sob. Stawali si panami swojego ycia, decydowali o sobie   i cho czsto byy to tylko pozory, przynosiy wielk ulg w codziennych zmaganiach z normaln rzeczywistoci.
Mogabym Wam o tym pisa jeszcze dugo. Historia takich miejsc jest fascynujca. Historia fascynacji czowieka wszelkimi osobliwociami jest jeszcze bardziej zajmujca. Tak naprawd przecie od zarania dziejw czowiek ba si innoci, a jednoczenie co go do niej cigno. Zostao nam to do dzisiaj i chyba mona miao uzna, e ta sprzeczno jest na stae wpisana w nasze czowieczestwo.
Park rozrywki potrzebuje nie skomplikowanych maszyn, tylko natury ludzkiej  bez hamulcw.
Edward F. Tilyou
Wszyscy jestemy dziwni to wspaniaa podr. Czytajc t ksik miaam gonitw myli. Pierwsz myl byo to, e musz sobie kupi jakie ksiki o Coney Island. Autorka nie pomagaa, wymieniajc co raz to kolejne, ciekawe tytuy (np. Coney Island Lost nad found Densona, Very Special People: The Struggles, Loves and Triumphs of Human Oddities Drimmera). Potem byy myli o ksikach dotyczcych osobliwoci. Gdyby kto z Was mia Monstruarium Anny Wieczorkiewicz i chcia si go pozby, to ja poprosz! Potem przypomniaam sobie o piknej powieci Alice Hoffman Muzeum osobliwoci. Historia rozgrywa si wanie na Coney Island, a gwnymi bohaterami s osoby, dla ktrych cyrk jest caym yciem. Pisaam w tym tekcie rwnie o innoci, wic nie bd si powtarza  wpadnijcie przeczyta, a jeli temat Was zaciekawi, signijcie po ksik. To bdzie wspaniae uzupenienie reportay Karoliny Sulej. No i jeszcze jest Diane Arbus, fotografka, ktr brzydota i dziwno fascynowaa i to j najczciej fotografowaa. Polecam przeczyta jej biografi, albo chocia pooglda zdjcia. Niech to bdzie takie zadanie dodatkowe przy lekturze reportau Wszyscy jestemy dziwni.
Fot. Diane Arbus
Podsumowujc  jestem zachwycona. Podoba mi si pomys, podoba mi si forma ksiki. Autorka wprowadza nas najpierw w nastrj, informuje, czym Coney Island jest, a ksika staje si naszym biletem 10 in one sideshow. 10 wystpw w jednym bilecie, dziesi rozdziaw w jednej ksice. Oprcz wyej wymienionych wartoci znajdziemy w tych tekstach rwnie mnstwo ciekawostek (np. to e inkubatory zamiast do szpitali trafiy najpierw na Coney Island). To trudna i gorzka ksika mimo pozornego miechu. Jest tak jak Coney Island  oferuje przedstawienie, ktre zachwyca, ale po zgaszeniu wiate ukazuje si ten drugi, prawdziwy wiat, ju nie kolorowy i wieccy. 
Tekst ilustruj pikne, bardzo kolorowe (cho niektre smutne i przytaczajce swoj prawdziwoci) zdjcia autorstwa Mateusza Kubika. Zawsze podkrelam rol fotografii w takim tekcie i uwielbiam, kiedy mog skonfrontowa rzeczywisto z wasnymi wyobraeniami. Autorka na kocu przyznaje si, e ma mnstwo materiaw, ktre nie zostay wykorzystane. Trzymam kciuki, eby powsta cig dalszy!

Zapytaj astronaut
W najbliszym czasie opowiem Wam o kilku kosmicznych ksikach. Uwielbiam tak tematyk, zwaszcza w popularnonaukowym wydaniu. Nigdy nie zamierzaam udawa, e jestem mdrzejsza ni rzeczywicie jestem  zaawansowana fizyka, kosmologia, sprawy techniczne lotw kosmicznych to rzeczy, ktre absolutnie mnie przerastaj. W normalnym wydaniu niewiele z nich rozumiem, ale nie przeszkadza mi to patrze z wielkim podziwem na tych, ktrzy to ogarniaj. I dlatego uwielbiam literatur popularnonaukow  bo pozwala zrozumie co, co w innej formie jest niedostpne.
Lot w kosmos to dla mnie co niewyobraalnego. Sama nigdy bym nie poleciaa, nawet majc tak moliwo. Wydaje mi si, e jestem zbyt duym tchrzem. Tym bardziej podziwiam osoby, ktre to robi, zwaszcza, e bycie astronaut wyglda zupenie inaczej ni sobie wyobraamy. Pierwszy otworzy mi oczy Chris Hadfield w wietnym Kosmicznym poradniku ycia na Ziemi. Teraz Tim Peake dorzuca swj punkt widzenia i to bdzie jedna z moich ulubionych kosmicznych ksiek. 
Tim Peake podczas swojego pierwszego kosmicznego spaceru.
Zapytaj astronaut ma przede wszystkim bardzo oryginaln form. Kady z nas chciaby zapyta o co astronaut, prawda? Tim Peake odpowiada na zadawane mu pytania grupujc je tematycznie. Narracja przez to jest uporzdkowana, ma konkretn kolejno, a jednoczenie czujemy jakbymy z nim rozmawiali, albo czytali wywiad, a nie ksik popularnonaukow. To bardzo trafiony pomys i podejcie, bo nawet najbardziej oporna osoba na nauk nie bdzie si moga oprze poznaniu odpowiedzi na niektre pytania! Peake opowiada o tym, jak zostaje si astronaut, co trzeba umie i gdzie mona si tego nauczy. Poznajemy ciek jego kariery, kolejne zajcia, a po pobyt na Midzynarodowej Stacji Kosmicznej. Pisze rwnie o zagadnieniach naukowych, technicznych, szczegach lotw kosmicznych. Do tego s fantastyczne ilustracje i ramki Czy wiesz, e ktre dodaj jeszcze wicej wiedzy w sposb niezauwaalny. S te zdjcia, co jak wiecie, zawsze mnie zachwyca! Bo mog sobie wyobraa widok z okna stacji kosmicznej, ale jednak fajnie jest go zobaczy, choby tylko na zdjciu.
Kiedy codziennie kry si po szesnastu obrotach, nigdy nie brakuje miejsc do fotografowania.
Najciekawszym aspektem takich ksiek jest zawsze spojrzenie na sprawy ludzkie. Wszystkie codzienne czynnoci s duo bardziej fascynujce w kosmosie. Rzeczy, na ktre nie zwraca si uwagi, nagle maj ogromne znaczenie. Tim Peake nie szczdzi na szczegw przez co mamy momentami wraenie, e jestemy tam razem z nim. To taka wiedza, ktrej nie zdobdziemy w aden inny sposb. To szczegy (na przykad jak wydmucha nos w chusteczk, ogoli si albo obci paznokcie, eby nie zdenerwowa innych, dlaczego kruche ciasteczka s zakazane) ale te inne fakty, ktre daj nam niezapomniany obraz bycia astronaut i kosmicznych podroy  ile pracy trzeba woy w to, by zosta astronaut, co czuje czowiek startujc na swoj pierwsz kosmiczn misj, kiedy koczy si niebo a zaczyna przestrze kosmiczna. Zdradza jak wyglda dzie przed startem i ostatnie chwile przed nim, opowiada o dziwnych rosyjskich zwyczajach i kosmicznych przesdach. 
Nam si wydaje, e bycie astronaut to taka fajna rzecz. Widzimy to, e przebywaj poza Ziemi, nagrywaj fajne filmiki i opowiadaj o kosmosie. Kady by tak chcia. Ale nie kady jest w stanie powici 40 lat kariery po to, by na przykad 100 dni przebywa w kosmosie. Bo takie s proporcje. A przecie to te nie s lata bezczynnego czekania  ilo wiedzy teoretycznej i praktycznych umiejtnoci, ktre przyswajaj jest olbrzymia. To mudna, codzienna praca w oczekiwaniu na swj moment. Niektrzy si doczekaj, inni nie. Astronauta to nie zawd  to po prostu styl ycia. To te jedna z tych rzeczy, ktr naprawd ciko kupi (jeszcze)  w kosmos lec najlepsi z najlepszych i mog sobie wyobrazi, jakie to szczcie dla astronauty. Mam te wraenie, e oni wszyscy s fajni  z dystansem i poczuciem humoru, elastyczni, dopasowujcy si do kadej sytuacji, konkretni, znajcy swoj warto i przede wszystkim wiedzcy, co tak naprawd jest wane. 
O kosmosie zawsze warto czyta  a jeli mamy relacj z pierwszej rki, trzeba z tego skorzysta. Zwaszcza jeli kosmos jest podany w tak przystpnej formie i w tak dobrym stylu! Jeli macie w tym roku przeczyta jak kosmiczn ksik  niech bdzie to wanie ta!

Moja wasna biblioteka nieprzeczytanych ksiek
Kiedy powiedziaam, e chc mie w domu cian ksiek, pierwsz reakcj najbliszych byo po co przenosi prac do domu? Ale jak si pracuje z ksikami to mona, prawda? Wymarzon cian mam, ale z upywem czasu zauwaam, e moje podejcie do niej zmienia si.
Przede wszystkim moja biblioteczka skada si w 50% z ksiek nieprzeczytanych przeze mnie. Czytanie ksiek, jak wszystkie zajcia czowieka, rozwija si i zmienia. Poniewa czytam od malekoci przeszam wszystkie etapy  od naogowego korzystania z biblioteki, przez naogowe kupowanie i gromadzenie do obecnego stanu. Pierwszy raz bezsensowno gromadzenia wszystkich ksiek dotara do mnie, kiedy trzeba byo wyprowadzi si z domu. Nie zabraam ze sob wiele ksiek, cz zostawiam, cz sprzedaam. I zaczam gromadzi na nowo. Troch spokojniej, bo nie miaam tyle miejsca, co wczeniej. Przy kolejnej przeprowadzce, ju na swoje, wiedziaam, co chc  cian pen ksiek. Ale postanowiam te ograniczy sobie to szczcie  zasad jest, e ksiki maj prawo znajdowa si tylko na tej jednej cianie. Tak naprawd ju to troch obeszam (polecam niewidzialne pki, a podoga zawsze tak kusi, e nie sposb jej si oprze!), ale kiedy podogowe stosy zaczy rosn w niekontrolowany sposb, stwierdziam, e trzeba co z tym zrobi. Nie jestem wyznawczyni minimalizmu, ale zgadzam si z jednym  posiadanie przedmiotw dla samego posiadania jest bez sensu i dotyczy to rwnie ksiek.
I teraz przechodzimy do najlepszego  procesu wiadomego ksztatowania prywatnej biblioteki. Bo kiedy mamy ograniczone miejsce, zawsze bdziemy musieli wybiera. I kiedy pojawia si nowy tytu, ktry koniecznie chcemy mie, co z pki musi zrobi mu miejsce. Nie jest to atwe, ale wszystko sprowadza si do jednego pytania:
Czy przeczytam t ksik jeszcze raz?
Fascynujce jest obserwowanie jak zmieniaj si razem ze mn moje gusta i upodobania czytelnicze. Znajduj ksiki, ktre postawiam na pk kilka lat temu z myl, e na pewno je przeczytam, albo po protu chciaam je mie. Dzisiaj ju wiem, e pewnie ich nie przeczytam, a nawet jeli znowu bd chciaa, to mog wypoyczy z biblioteki. Nawet reportae z Czarnego zostay tylko te, ktrych jeszcze nie przeczytaam. I kilka takich, do ktrych jeszcze nie dojrzaam, eby odda ??
Jedynym wyjtkiem s dla mnie pki tematyczne, na ktrych s ksiki o zainteresowaniach i pasjach. Oraz ksiki tak piknie wydane, e po prostu nie mona si z nimi rozsta. I klasyka, ktr zawsze warto czyta. Tutaj mona wiele, cho z czasem te zmniejsza mi si potrzeba posiadania wszystkiego na dany temat. Zostawiam te ksiki, do ktrych bd wraca. Tym sposobem caa biblioteczka bdzie si skadaa tylko z tych ksiek, ktre s wane dla mnie. Z rnych powodw. 
Oczywicie mam te ksiki, ktrych nigdy nie oddam. Kolekcj Barnes&Noble, Thorwalda, kilka tytuw z klasyki literatury, Przemino z wiatrem, ktre przeczytam chyba dopiero na emeryturze, mnstwo popularnonaukowych ksiek i takich, do ktrych mam olbrzymi sentyment (na przykad rozpadajcy si trzytomowy Winnetou, jeszcze bardziej rozpadajcy si Blues Kojota czy okropne, te i paskudne wydanie Wilka Stepowego). Ale to ja musz nad nimi panowa, a nie one nade mn. I powiem Wam, e jest co fajnego w puszczaniu ksiek dalej. Jakkolwiek by dziwnie to nie zabrzmiao, jest w tym jaka taka wolno  wiadomo, e nie jestemy zaleni od przedmiotw.
A cao tekstu spowodowana jest tym, e idzie wiosna, a mi skoczyo si miejsce na pkach. I robi naprawd generalne porzdki, co moglicie ju zauway na instagramowych stories. I walcz z tym moim ksigozbiorem i zastanawiam si, jak Wy do tego podchodzicie? Zbieracie ksiki? Oddajecie? A jeli zostawiacie, to jakie? Wedug jakiego klucza podejmujecie tak decyzj? Z jakiego powodu zatrzymujecie jak ksik, ktrej potem ju nigdy nie przeczytacie? Po co? 
Moja biblioteczka yje, zmienia si razem ze mn. Ciekawa jestem jak bdzie wygldaa za kilka, kilkanacie, kilkadziesit lat i co bdzie mona powiedzie o mnie na jej podstawie. Z jednej strony nie wyobraam sobie domu bez ksiek, z drugiej nie wyobraam sobie trzymania wszystkich ksiek, tylko dlatego, e to ksiki. Dlatego moja biblioteczka to gwnie ksiki, ktre jeszcze czekaj na swoj kolej  bo w wikszoci kiedy zostan ju przeczytane, pjd dalej w wiat. Na zawsze zostaj tylko te najwaniejsze.

Spaceman
To nie lot w kosmos czyni czowieka astronaut. By astronaut znaczy by gotowym do lotu w kosmos.
Spaceman jest kolejn ksik, ktra utwierdzia mnie w tym, e po pierwsze bardzo lubi kosmiczne ksiki, a po drugie  e wszyscy astronauci s fajni. Wiem, e ryzyko uywania takich zwrotw jak wszyscy jest spore, bo zawsze znajdzie si jaki wyjtek, ale umwmy si, e pisz to majc na myli raczej pewn ide. Lot w kosmos nie jest rzecz atw. Proces, ktry to umoliwia, jest skomplikowany, wymagajcy i dugi  na tyle, by po drodze odpadli ci, ktrzy si do tego nie nadaj. Si rzeczy ci, ktrzy przetrwali, to najlepsi z najlepszych i to ich relacje potem czytamy i ogldamy. Nic dziwnego, e wszyscy wydaj si fajni.
Wspominaam ju o mojej fascynacji Chrisem Hadfieldem. Ostatnio do druyny doczy Tim Peake za spraw ksiki Zapytaj astronaut, a dzisiaj opowiem wam o jeszcze jednym astronaucie wartym uwagi. Mike Massimino napisa ksik, ktra jest opowieci mocno autobiograficzn. To jego ycie zamknite na kartach tej ksiki  od dziecistwa, momentu, kiedy sobie uwiadomi, e chce zosta astronaut, przez pniejsze wybory, kolejne zajcia, studia, poraki i sukcesy. A do wymarzonego lotu w kosmos i kolejnych misji, ktre wyrniy go spord innych astronautw. Jak przeczytamy w opisie ksiki, Mike Massimino by pierwszym astronaut, ktry tweetowa z kosmosu i ostatnim, ktry pracowa we wntrzu teleskopu Hubblea.
Spaceman jest wic kolejn ksik, w ktrej astronauta opisuje wasne dowiadczenia. Jest to cay czas ta sama historia, ale przez to, e za kadym razem opowiada j kto inny, brzmi inaczej i jest przedstawiana z troch innego punktu widzenia. Tak jak ksika Tima Peakea skupia si gwnie na odpowiedziach na najbardziej nurtujce ludzi pytania i szeroko pojtym yciu w kosmosie, tak ksika Mikea jest bardziej osobist opowieci o yciu i o tym, jak astronaut w ogle zosta. Bardzo ciekawym dowiadczeniem jest przeczytanie tych dwch ksiek po sobie  dostrzegamy wtedy rnie, ktre w innym przypadku mog nam umkn.
Jak Mikeowi poszo opowiadanie o swoim yciu? Doskonale! Mike zdecydowanie nie jest tym wyjtkiem, ktry zamie regu, e wszyscy astronauci s fajni. Mocno j potwierdza swoj osob i pogldami  on jest wrcz zakochany w astronautach, w braterstwie midzy nimi, w caej kosmicznej rodzinie, jak tworzy NASA. Nie ukrywa tego, podkrela to na kadym kroku tak mocno, e w efekcie czytelnik koczy lektur z mieszank podziwu i zazdroci w gowie. Massimino postrzega astronautw jako poczenie Galileuszy i Shackletonw  tych ktrzy chc by naukowcami i tych ktrzy chc by owcami przygd. Na ziemi astronauci yj w trybie Galileusza, a w kosmosie w trybie Shackletona. Szalenie podoba mi si takie porwnanie i ju chyba nigdy nie pomyl o astronautach inaczej!
To, co uwaasz za swoje bdy wcale nimi nie s. Zdaem sobie spraw, e gdziekolwiek si jest, mona znale sposb na stae osiganie postpw, jeeli maksymalnie wykorzystuje si to, co si ma.
Oprcz wiedzy o tym, jak zostaje si astronaut i co to tak naprawd znaczy, ksika Massimino ma jeszcze dodatkow warto. Motywacyjn i inspirujc. Bo Mike Massimino nie by stworzony na astronaut  wysoki, duy, z wad wzroku, raczej przecitny w nauce i nie wykazujcy adnych nadzwyczajnych zdolnoci. Jak wic znalaz si w tym miejscu, w ktrym jest teraz? Wiedzia czego chcia i ciko na to pracowa. Mimo wszystko. Ot caa tajemnica sukcesu. Czsto o niej zapominamy (albo nie chcemy pamita). Szczerze chciaabym pragn w yciu czego tak mocno jak on bycia astronaut. Mie pomys na siebie i cel, do ktrego si dy to naprawd bardzo wiele w yciu. A kiedy przechodzimy z nim kolejne stopnie nauki, szkole, kiedy obserwujemy ile wysiku i pracy wkada we wszystko, co robi, sami czujemy si zainspirowani. Po takiej ksice nie przyjdzie nam do gowy, e co si nam naley, tylko dlatego, e jestemy. Bardzo lubi to zdroworozsdkowe i poukadane mylenie astronautw.
Jest jeszcze co  zachwyt Mikea nad Ziemi, nad ludmi, nad caym Wszechwiatem. Przyznaje, e kiedy wrci na Ziemi po swoim pierwszym pobycie w kosmosie (a jeszcze bardziej po swoim pierwszym spacerze kosmicznym) by zupenie innym czowiekiem. Zmienia mu si perspektywa patrzenia na ziemskie sprawy. Wikszo z nas nie ma szans, by znale si na miejscu Mikea, tym bardziej warto go posucha. Kady ma wiadomo, e Ziemia jest planet, jedn z wielu, e jestemy ma czci Wszechwiata. Ale umiem sobie wyobrazi, jak obezwadniajce moe by to uczucie w momencie patrzenia na nasz planet z orbity. Po takim przeyciu wrcz fizycznie niemoliwe musi by przejmowanie si gupotami, tworzenie problemw tam, gdzie ich nie czy przeywanie drobnostek i traktowanie ich jak sprawy ycia lub mierci. W astronautach tkwi cay czas dziecicy zachwyt nad Wszechwiatem  a my powinnimy si od nich tego uczy.
Mikea moemy oglda w serialu Big Bang Theory znanym w Polsce jako Teoria wielkiego podrywu.
Jeli chodzi o minusy tej ksiki, to mam dwie uwagi. Nie ma zdj! A powinny by  kosmos oczami astronauty to widok, ktrego nie zobacz w aden inny sposb. Kiedy czytam tak ksik, chc obejrze zdjcia, choby miaa to by jedynie maa wkadka. Po drugie  tumaczenie. Ksik czyta si wietnie, lekko i przyjemnie, ale raz na jaki czas pojawiay si zwroty, ktre wybijay mnie z rytmu. Co pouczepiano na cianach, autor chodzi na czworo zaj, dokona napraw wartych milionw dolarw, jego koledzy byli jeszcze po razie w kosmosie Nie wiem, czy technicznie to bdy czy nie, wiem, e czytajc musiaam si zatrzyma i pomyle, co ja waciwie przed chwil przeczytaam. Do niefortunne zwroty, ktre z atwoci mona zastpi bardziej przyjemnymi.
Podsumowujc  warto! Bardzo! Tak jak od wspinaczy wysokogrskich mog si uczy wszyscy, nie tylko fani gr, tak samo kosmiczne ksiki mog czyta nie tylko wielbiciele kosmosu. Nawet jeli mylicie, e Was to w ogle nie interesuje  sprbujcie. Bo spojrzenie na nasz planet od tej drugiej strony naprawd jest tego warte.

Share week 2018 plus moje TOP 10
W tym roku, zamiast przygldania si z boku, bior udzia.
Moj pierwsz myl byo to, e w kocu polec jakie blogi ksikowe! Tak mao jest ich zawsze w polecanych blogach gdziekolwiek. Ale potem przyszy mi do gowy te wszystkie inne blogi, ktre lubi odwiedza. Okazao si te, e nie do koca umiem wybra spord blogw ksikowych. W efekcie poniej znajdziecie kilka z moich ulubionych miejsc, a blogw ksikowych jak na lekarstwo
Kolejno przypadkowa.
Bez ogrdek to blog ogrodniczy. Niech za polecenie wiadczy to, e wspomina go osoba zabijajca kwiatki samym spojrzeniem. Ale ukasz Skop pisze i opowiada o rolinach z tak pasj, e spacyfikuje najwikszego wroga zieleni. Nawet ja zasadziam pod jego wpywem nasionka pomaraczy i cytryny. O czym to wiadczy.
Busem przez wiat  ledz ich od bardzo dawna. Uwielbiam to robi, bo za kadym razem przypominaj mi, e wszystko mona i e nic nie trzeba. Ja osobicie nie chc rzuci wszystkiego i zacz podrowa, ale ledzc przygody Oli i Karola i podgldajc ich przepikne zdjcia na Instagramie mog sobie cicho powzdycha. Pokazali mi kawa wiata i za to ich bardzo lubi!
Zwierz popkulturalny  bardzo lubi czyta Zwierza, bo jest zaprzeczeniem wszystkiego, co powinno si dzisiaj w blogosferze  na przykad nie stawia przecinkw i pisze teksty dugie na kilka/kilkanacie stron. Podziwiam wiedz Zwierza, podoba mi si styl pisania, a najszczliwsza jestem, kiedy wycigam takie same wnioski albo mam podobne odczucia jak Zwierz (troch si wtedy tym dowartociowuj).
Miasto ksiek  to jeden z pierwszych ksikowych blogw, jakie poznaam. Do tej pory pozostaje jednym z moich ulubionych. Paulina pisze piknie o ksikach, robi wietne zdjcia, a do tego podruje i obiecaa, e mnie adoptuje, ebym moga podrowa z ni. No i ma olbrzymi wiedz o ksikach, ktr podziwiam i poziom oczytania, do ktrego sama d. Moe kiedy si uda.
Crazy Nauka  nie mogo ich zabrakn. Ja, jako wielka fanka literatury popularnonaukowej zagldam tam bardzo czsto. Aleksandra i Piotr oraz zesp staych wsppracownikw pisze o wszystkim, co z nauk zwizane i to w taki sposb, e potrafi zaciekawi nawet najbardziej oporne osoby. Nauka w najlepszym popularnym wydaniu (i o ksikach te pisz!)
Nerds Kitchen  to kolejne miejsce, ktre moe Was troch zaskoczy. Z gotowaniem mam mniej wicej tyle wsplnego ile z tenrekiem prgowanym. Ale za to z grami komputerowymi ju troch wicej. Dodatkowo uwielbiam i czcz pasj u innych, a takie pomysy, eby gotowa potrawy z gier zasuguj co najmniej na jaki medal. Uwielbiam tam zaglda  cay czas zbieram si, eby ugotowa co z jakiego przepisu!
Pig Out  ten godny, zy i brzydki. Jak mi byo potrzeba takiego szyderczego komentarza wrd tych piknych i pastelowych blogw lifestyleowych. Wprawdzie sama lubi ksiki bardziej ni ludzi, to jednak moje umiejtnoci wyraania tego pozostaj daleko w tyle za Pig Outem. Jak on potrafi kpi! Kolejny medal i puchar nawet! Wspaniae miejsce, eby si zresetowa i spojrze trzewiejszym okiem na otaczajc nas rzeczywisto.
Mavelo  Weronika to bardzo sympatyczna osoba, tworzca przepikne rzeczy i udostpniajca je za darmo w internecie. Znajdziecie tam wszystko  plakaty, zakadki (i to jakie!), pudeka, listy ciekawych wordpressowych motyww, linki do innych miejsc w sieci z inspirujcymi rzeczami. Podziwiam, bo sama nie umiem narysowa prostej kreski, a dzielenie si swoj prac dla samego dzielenia si jest wspaniae.
Bite of Iceland  Adam i Marta czaruj. Nawet jeli nienawidzisz zimna i podry, po obejrzeniu zdj Adama na Instagramie zapragniesz pojecha na Islandi. Teraz ju natychmiast. Za kadym razem jestem oszoomiona piknem Islandii i tego, jak j pokazuj i jak o niej pisz. To musi by mio.
Kobiety i historia  na sam koniec jedno z moich ulubionych miejsc w sieci. Niestety, od jakiego czasu zamknite, ale nic nie stoi na przeszkodzie, eby czyta wczeniejsze wpisy. A s fenomenalne  Anna Moczulska pisze tak, e trudno si oderwa. Polecam te jej ksik Bajki, ktre zdarzyy si naprawd. Mam cich nadziej, e milczenie na blogu jest zapowiedzi kolejnej publikacji
Nie wiem jeszcze, jak spord nich wybior tylko trzy do zgoszenia w formularzu, ale jako moe mi si uda. A jeli Ty chcesz wzi udzia i zagosowa na swoje ulubione blogi, musisz zrobi trzy rzeczy:
 napisa tekst u siebie na blogu (moesz wymieni dowoln ilo blogw)
 wklei link do niego pod tym postem na blogu Andrzeja Tucholskiego
 uzupeni formularz pod postem Andrzeja (moesz poda tylko 3 blogi!)
A do ksikowych blogerw mam prob  bierzcie udzia na potg i moe zrbcie to lepiej ni ja, polecajc wicej blogw o ksikach i skupionych wok literatury. Przejrzaam wyniki Share Week z wczeniejszych lat i bardzo mao jest tam takich blogw. Fajnie byoby dorzuci swoj cegiek, by to zmieni. A to si wszyscy zdziwi, jak w zestawieniu najpopularniejszych blogw pojawi si kilka ksikowych! 

Sodziutki. Biografia cukru
Tym razem wyjtkowo zaczn od wygldu ksiki. Wszyscy wiemy, e powiedzenie nie oceniaj ksiki po okadce nie do koca sprawdza si w yciu. O ile kiepskiej ksiki nawet adna okadka nie uratuje (cho moe spowodowa, e postawimy j sobie na pce), to ta sama adna okadka moe podkreli i dopeni walory ksiki dobrej. A pisz o tym, bo przecie nie da si zaprzeczy, e w przypadku tej konkretnej ksiki najpierw w oczy rzuca si okadka. Prosta, minimalistyczna, ale w punkt. Tak jak wszystkie okadki Uli Pgowskiej, bo to ona jest autork. Ale mj zachwyt nie koczy si na okadce  caa ksika jest wydana dokadnie w taki sposb, jaki uwielbiam i jestem w niej totalnie zakochana. Dua ilo graficznych elementw i wprowadzenie koloru ciemno tego rozbijaj monotoni tekstu i sprawiaj, e cao staje si bardzo dynamiczna i ywa. Do tego dochodz jeszcze wyodrbnione cytaty, bardzo dua ilo zdj i grafik. Tym samym to ksika jednoczenie do ogldania i czytania, a takie popularnonaukowe pozycje s najlepsze!
Zanim o samej ksice, jeszcze sowo o autorach. Duet Judyty Watoy i Dariusza Kortko ma za sob ju kilka bardzo udanych ksiek  opowie o Relidze, o Ariadnie Gierek-apiskiej i o transplantacjach. Dariusza Kortko znamy jeszcze ze wietnej biografii Jerzego Kukuczki, ktra bya chyba wyjtkowym wyamaniem si z tematyki medycznej. Kiedy zna si te ksiki, nie ma wtpliwoci, e i Sodziutki bdzie doskonale napisany. Wciga od pierwszego zdania i nie traci tempa do koca. Autorzy maj dar opowiadania, czu, e pisz o tym, co ich interesuje i e chc si z nami podzieli swoj wiedz i historiami, do ktrych dotarli. A kiedy czuj rado i podekscytowanie autora, od razu i mi si lepiej czyta tak ksik.
Biografia cukru  czy to w ogle moe by co ciekawego? Mamy teraz szalon mod na wszelkie ksiki o zdrowym odywianiu i dietach, wic atwo mona si zasugerowa, e to kolejny poradnik mwicy nam jak mamy y i je. Ale Sodziutki to co zupenie innego. Autorzy zabieraj nas w podr przez stulecia  od staroytnoci po wspczesno. To opowie o cukrze w kontekcie kulturowym, spoecznym, gospodarczym i historycznym. Zdrowotnym oczywicie te, nie da si tego rozdzieli, ale jednak gwnym celem tej ksiki nie jest pogroenie nam palcem i prba namwienia nas do porzucenia cukru. To raczej historia produktu, ktrego losy s nierozerwalnie zwizane z czowiekiem, a jego wpyw na ludzi jest olbrzymi, a przy tym czsto przez nas nieuwiadomiony bd bagatelizowany.
Autorzy nie pomijaj adnego wanego wydarzenia, a historia cukru jest opowiedziana w sposb kompleksowy. Jest odkrycie cukru, zachynicie si nim w Europie, plantacje trzciny cukrowej i niewolnictwo, rozwj stomatologii, ycie na Kubie, cukrzyca, odkrycie insuliny, co sodki ma wsplnego ze sonym, dlaczego jestemy coraz grubsi, ile yeczek cukru jemy dziennie i jak wielkie firmy zarabiaj na cukrze (i na nas). To jedynie kilka zagadnie czy pyta, ktre znajdziemy w ksice. 
adna dietetyczna ksika nie skoniaby mnie raczej do rezygnacji z cukru, jeli bym go uywaa w duych ilociach. adne hasa w stylu zmie swoje ycie nie zrobiyby na mnie wraenia. Ale wiadomo tego, e mj organizm jest najzwyczajniej w wiecie uzaleniony od cukru zmienia wszystko. Istotna rwnie jest wiedza, e na moim uzalenieniu zarabiaj inni, a ja jestem jedynie maym gupiutkim konsumentem, ktry ma wierzy w reklamy. Na sodkim si zarabia, dlatego nawet produkty sygnowane jako zdrowe czy fit s pene cukru. Swojego czasu gono byo o eksperymencie Damona Gameau, ktry postanowi je same zdrowe rzeczy. Jest te ksika, ale w tym przypadku polecam obejrzenie filmu. Robi miadce wraenie! Koniecznie zobaczcie!
Nie wiem, jak u was, ale we mnie budzi to wewntrzn zo i mocne pragnienie robienia na przekr. Sodziutki idealnie pokazuje wszystkie procesy i dziaania, ktre doprowadziy do miejsca, w ktrym znajdujemy si dzisiaj. Niektre z wnioskw s oczywiste, do innych by moe sami bymy nigdy nie doszli. Dlatego warto przeczyta  bo oprcz rzetelnej wiedzy historycznej (cukier przecie trzeba osadzi w jakim konkretnym kontekcie), mnstwa ciekawostek i nawet anegdotek, znajdziemy w niej obraz dzisiejszego wiata, a na jego tle nas. Nie jest to obraz optymistyczny, dlatego tym bardziej trzeba zadba o wasn wiadomo. I to wanie robi ta ksika.
(Oczywicie, nie jestem wita. Przecie nie wyrzuc pczkw ktre kupuj, bo adnie wygldaj na zdjciach. Na dzisiaj na przykad mam zaplanowan szarlotk na ciepo z lodami waniliowymi. Nie chodzi o to, eby sobie czegokolwiek odmawia. Chodzi o to, eby dokonywa wiadomych wyborw. Jestemy uzalenieni od cukru i niesodkie jedzenie nam nie smakuje (moemy sobie nawet nie zdawa z tego sprawy). Ale kiedy przyzwyczaimy na nowo organizm do innego jedzenia, nagle bdziemy w szoku, jak moglimy je to wczeniejsze. Sprawdzaam).

Przemytnicy ksiek z Timbuktu
Jak si zdawao, w oczach kadego podrnika, ktry dotar do Timbuktu, miasto odzwierciedlao co, co sam pragn w nim odkry.
Przemytnicy ksiek z Timbuktu to mj kolejny tegoroczny patronat. Ze wszystkich swoich patronatw jestem dumna, ale ten wyjtkowo mnie cieszy  uwielbiam ksiki o ksikach, a znalezienie si na jednej z nich jest bardzo satysfakcjonujcym dowiadczeniem. Czytaam t ksik z wielk ciekawoci  tym wiksz, e histori przecie ju znaam. Pamitacie mj entuzjazm, kiedy wysza ksika Hardkorowi bibliotekarze z Timbuktu? Odsyam Was do tamtego tekstu, bo on zawiera wszystko  mj zachwyt histori, zdumienie, e nic o niej wczeniej nie wiedziaam, jej szczegy, mnstwo linkw, ktre odsyaj do innych miejsc w internecie zwizanych z rkopisami. Nie chc tego wszystkiego powtarza, zwaszcza, e czytanie Przemytnikw ksiek byo zupenie inne.
Obie te ksiki pozwoliy mi uwiadomi sobie, jak wiele zaley od autora i jego postrzegania tematu. I jak wiele zaley od czytelnika i jego stanu wiedzy przed lektur. Charliego Englisha czyta si doskonale  narracja jest dynamiczna, autor potrafi zaciekawi ju od pierwszych zda. Ale nic dziwnego  historia przeszmuglowania manuskryptw z miasta przez bibliotekarzy staa si obsesj autora  a z takich obsesji powstaj zawsze najlepsze ksiki i opowieci. Rozdziay o wspczesnym Timbuktu i opis akcji przenoszenia manuskryptw s przeplatane histori odkry geograficznych, skupienia uwagi na Afryce, prbach dotarcia do Timbuktu oraz histori samego miasta. I o ile teraniejszo jest fascynujca, to rozdziay o przeszoci wzbudziy moje wiksze zainteresowanie. Czytaam je z zapartym tchem, znajdujc tam histori rozwoju nauki, opisy pierwszych ekspedycji, nazwiska miakw, ktrzy wyruszali na wyprawy wiedzc, e prawdopodobnie nigdy nie wrc, wybitne postaci takie jak Ibn Battuta nazwany przez autora jednym z najwikszych obieywiatw w historii. Charlie English odmalowuje przed nami obraz Timbuktu, miasta niemal magicznego, ktre rozpalao wyobrani ludzi przez lata. To historia ludzkich marze, a jednoczenie historia nikczemnoci, jakich dopucili si w Afryce Europejczycy. 
Najwaniejsze w tej ksice s dwie kwestie. Po pierwsze English doskonale czy wszystkie elementy w tej wielowtkowej opowieci. Podkrela znaczenie odkrycia manuskryptw. To one s powodem nowego spojrzenia na histori Afryki. Przed nimi panowa przecie pogld, e Afryka nie posiadaa ani historii ani adnej kultury przed przybyciem Europejczykw. Pisze rwnie o Timbuktu, ktre zawsze musiao stawia czoa wasnej legendzie  najpierw miastu ze zotymi dachami, potem miastu uniwersyteckiemu, gdzie nauka krlowaa, jakby nigdy nie byo do dobre w takiej postaci, w jakiej jest. A przecie, jak pisze English, w Timbuktu mieszkao spoeczestwo cierpice na powan bibliofili, ludzie, ktrzy mogli nie mie wielu rzeczy, ale ksiki mie musieli. Ta timbuktaska bibliofilia to jeden z pikniejszych rozdziaw kultury ludzkiej.
Ale druga kwestia jest jeszcze bardziej istotna, bo stawia w nowym wietle ca histori i wiele jej dodaje. Charlie English jest dziennikarzem, ktremu entuzjazm i obsesja na dany temat nie przeszkadzaj patrze obiektywnym wzrokiem na wydarzenia. Szuka, zadaje pytania, czsto niewygodne. Owszem, historia uratowania manuskryptw przez dzielnych bibliotekarzy jest wspaniaa, ale czy na pewno wszystko odbyo si tak, jak powszechnie si sdzi? Bo po pierwsze najprawdopodobniej same manuskrypty wyobraacie sobie inaczej ni wygldaj w rzeczywistoci. W wielu przypadkach nazwanie ich ksikami to due naciganie. Po drugie ich warto merytoryczna rwnie nie jest tak wielka, jak media przedstawiaj. Ich ilo rwnie trudno oszacowa. W kocu sens i potrzeba samej akcji jest te kwestionowana, a to, e autor nie otrzyma jasnych odpowiedzi na swoje pytania zmusza do mylenia, e jakie ziarnko prawdy musi w tym by.
Najwiksz wartoci tej ksiki jest wanie to, e Charlie English sprowadza nas na ziemi. Jakkolwiek fantastycznie nie brzmi historia o dzielnych bibliotekarzach ratujcych dziedzictwo kulturowe, musimy wzi pod uwag, e w rzeczywistoci to wygldao by moe troch inaczej. English wspaniale pokazuje cay proces przeksztacenia wydarzenia przez media, wpywu wyobrani ludzkiej na fakty, zalenoci midzy instytucjami, mediami i pienidzmi. Pojawiaj si niespjnoci, kamstwa, zarzuty, walka o pienidze  czyli te wszystkie bardzo ludzkie rzeczy, bez ktrych nie moe si obej prawie adna historia.
W dalszym cigu historia przewiezienia manuskryptw budzi we mnie podziw i wielk fascynacj, ale dziki tej ksice mog wyj poza wasny entuzjazm i trzewiejszym okiem spojrze na fakty. Bardzo polecam, bo to fantastyczna lektura  opowiada niesamowit histori, jednoczenie pokazujc wszystkie odcienie czowieczestwa. 

Eksperyment
Czowiek nie jest z pewnoci gorszy jako zwierz dowiadczalne, tylko dlatego e umie mwi. Paul Bucy, amerykaski neurochirurg
Na okadce ksiki przeczytamy, e Oliver Sacks spotyka Stephena Kinga w przeszywajcej opowieci o jednej z najmroczniejszych godzin medycyny oraz dalej najsynniejszy eksperyment medyczny, ktry pokazuje, jak zbrodnia suya rozwojowi nauki. I o ile polska okadka bardzo mi si podoba, to spjrzcie na zagraniczne wydania:
Nie ma tam ani sowa o niczym przeszywajcym ani najmroczniejszym, nie ma wzmianek o znanych osobach, ktre mogyby przycign uwag. Ksika Lukea Dittricha jest znakomita i ten Sacks i King na okadce w aden sposb mi nie pasuj. O ile jeszcze Sacksa mona obroni (bo by neurologiem), to naprawd nie wiem, co robi tam King. Kogo w Kirkus Reviews mocno ponioso, a wrzucanie tego na polsk okadk odbieram jako obaw, e bez znanych nazwisk na niej, nikt po ksik nie signie. Nawet jeli to prawda, to i tak smutno mi z tym brakiem wiary w czytelnikw.
Historia wspczesnej nauki o mzgu w szczeglny sposb zaley od upoledzonych mzgw.
Chciaam napisa to na samym pocztku, eby potem nie burzy cigoci zachwytw. Nie sugerujcie si tym, co jest napisane na okadce, zapomnijcie o Sacksie i Kingu, nie liczcie na przeszywajce i najmroczniejsze historie. Takie zdania buduj oczekiwania wobec ksiki, a te z kolei bardzo atwo zawie. A Luke Dittrich stworzy wspania opowie, ktra zasuguje na to, by by samodzieln jednostk, nieporwnywan do nikogo. Chocia nie  przed jednym porwnaniem nie umiem uciec. Narracja jest tak bardzo thorwaldowa, e musz o tym wspomnie. Jurgen Thorwald by mistrzem w pisaniu ksiek o historii medycyny, ktre czyta si jak najlepsze powieci. Jego ksiki opieray si na faktach, konkretnych wydarzeniach z historii, ale pomidzy tymi faktami byy wplecione historie zwykych ludzi, szczegy i detale, pozornie nie zwizane z tematem, ale nadajce caej ksice tempo i gbi. Luke Dittirch zrobi to samo, a w jego wykonaniu jest to jeszcze ciekawsze, bo historia jest osobista.
Eksperyment to cztery rwnolege opowieci, ktre s cile ze sob zwizane i przenikaj si wzajemnie cay czas. To przede wszystkim historie o trzech mczyznach  Henrym Molaisonie, ktry przeszed do historii jako pacjent H.M., jego lekarzu, ktry przeprowadzi lobotomi, a ktry jednoczenie jest dziadkiem autora i o samym autorze, ktry prbuje odnale prawd o swojej rodzinie. Do opowieciach o ludziach dochodzi czwarta  o historii medycyny, zwaszcza neurochirurgii. Wszystkie te warstwy s doskonale skonstruowane, jest midzy nimi harmonia  czytelnik nie odczuwa ich jako osobnych relacji, tylko jak jedn opowie z wieloma gwnymi bohaterami. I tym rzeczywicie jest  myl, e Luke Dittrich przez osobiste powizania mg spojrze na te wydarzenia z wyjtkowego i bardzo unikalnego punktu widzenia.
Historia nauki, zwaszcza medycyny to prawdziwe pole minowe. Kiedy czytamy o rozwoju medycyny, jakiejkolwiek jej dziedziny, mamy wraenie, e cigle s tam ofiary i lekarze, ktrzy wykorzystywali okolicznoci. Kiedy bdziemy czyta Eksperyment po Thorwaldzie albo po innych ksikach z takiej tematyki, nie bdziemy a tak zaskoczeni faktami. Nie jest to przecie adn tajemnic, e medycyn rozwijali albo szalecy albo geniusze  niezalenie od tego, kim byli i czy mieli racj, musieli siga tam, gdzie nikt inny nie mia odwagi. Historia medycyny jest brutalna, tragiczna, dramatyczna, czsto szokujca, niesprawiedliwa, okrutna. Ale czy rozwijaaby si, gdyby taka nie bya? Gdzie przebiega granica tego, co wolno w imi nauki i wiedzy? Autor nie zadaje tego pytania bezporednio, ale jest ono obecne w caym tekcie. Kady z nas musi sobie odpowiedzie na to pytanie sam. 
Henry Gustav Molaison, pacjent H.M.  badania na jego mzgu, jak podaje Wikipedia, zrewolucjonizoway zrozumienie procesw funkcjonowania mzgu.
Luke Dittrich wykorzysta histori wasnej rodziny, ktra spleciona jest z rozwojem medycyny w dosy istotny sposb. Zawar w swojej ksice wszystko  wasne wtpliwoci i rozterki, histori medycyny, jej wzloty i upadki, przypomnia ludziom o Henrym i odda mu sprawiedliwo, poruszy zagadnienia moralne i etyczne, wskaza na konkretnych przykadach skd i jak zdobylimy t wiedz, ktr posiadamy dzisiaj. Eksperyment to ksika poruszajca, uwiadamiajca, wiele osb bdzie j uwaao za przeraajc. To wyzwanie rzucone kademu z osobna  z jednej strony wymusza odpowied na niewygodne pytania, choby tylko wewntrzn i przed samym sob; a z drugiej  stawia nas przed niezbyt chlubn histori rozwoju naszej nauki. Prawdziw, ale niezbyt chlubn. Trzeba jednak si z tym zmierzy. I moe zanim zaczniemy osdza i oskara, warto chwil pomyle nad naszymi dzisiejszymi moliwociami leczenia. Skd si wziy.
(Swoj drog jestem szalenie ciekawa alternatywnej historii ludzkoci, w ktrej nie ma ludzi, ktrzy podejmowaliby kontrowersyjne, ze i brutalne decyzje, a zawsze wygrywaaby moralno i dobro drugiej osoby. A moe kto ju co takiego napisa?)

Zapowiedzi kwietniowe
Wydawao mi si, e kwiecie bdzie spokojny i pozwoli na zebranie si czytelniczych na maj. Z jednej strony tak jest, bo niewiele ksiek MUSZ przeczyta, ale z drugiej  c, wybr jak zawsze jest bardzo szeroki. Sami zobaczcie!
Na pierwszym miejscu najbardziej przeze mnie oczekiwane ksiki. Trupia farma. Nowe ledztwa absolutnie mnie zaskoczya, bo w yciu nie spodziewaam si kontynuacji! Pamitam do dzisiaj, jak czytaam pierwszy raz Trupi farm i jak Bill Bass mnie zachwyci. Nie mog si ju doczeka lektury! Vivian z kolei rwnie wzbudzia mj dziki entuzjazm. Od kiedy poznaam Vivian Maier jestem jej absolutn fank  zarwno jej jako osoby i stylu ycia, caej historii z ni zwizanej ( przypadkowe odnalezienie negatyww po jej mierci) jak i jej twrczoci. Dla mnie bya jednym z najlepszych fotografw. Ksika Hesselholdt, cho powie, cieszy mnie ogromnie, bo pozwoli wikszej iloci ludzi pozna Vivian. A warto! No i ostatni tytu zapewne Was nie zaskoczy  Tatuaysta z Auschwitz to prawdziwa historia Lalego Sokoowa, ktry tatuowa numery w Auschwitz.
Trzy kolejne ksiki chtnie przeczytam, jeli wpadn mi w rce. Andrzeja Stasiuka przyjmuj w kadej iloci i zawsze chtnie przeczytam. Kroniki beskidzkie i wiatowe to zbir tekstw z Tygodnika Powszechnego. Nie jest to wic co zupenie nowego, ale tak jak mwi  Stasiuk zawsze. Reporta Karoliny Bednarz o Japonii te zapowiada si bardzo ciekawie. Japonia oczami kobiet z pewnoci jest fascynujca. Czytaam kiedy ksik Dobre kobiety z Chin. Gosy z ukrycia Xue Xinran i po niej wiem, e kraj, zwaszcza  egzotyczny dla nas, widziany przez kobiety nabiera cakiem nowej gbi. A Japonia i kobiety to bardzo szeroki temat. No i na koniec akcent naukowy  w To, czego si nie dowiemy autor szuka odpowiedzi na pytanie, czy to moliwe, e kiedy bdziemy wiedzieli wszystko? To fascynujce i chc pozna odpowied na to pytanie.
Cho tej biografii pewnie nie przeczytam w najbliszym czasie, nie mogam jej pomin. To monumentalna ksika, a skoro Franaszka, to ju waciwie mona j okreli jako doskona. Wana rzecz! No i wznowienie ksiki Denisa Urubko  na czasie, tak eby si sprzedaa, ale ja nie mam nic przeciwko, bo i adniejsza okadka, a moe te jaki uaktualnienie si pojawio. Z przyjemnoci poznam ycie i grskie drogi tego niepokornego wspinacza.
Nurt przyrodniczy jeszcze si nie koczy. Mocno si ju ograniczam z takimi ksikami, ale tych nie mogam sobie odmwi. Czowiek, ktry wspina si na drzewa zachwyca tytuem, okadk i osob autora. James Aldred jest dokumentalist i reportayst BBC, a jego pasj i zawodem, jakkolwiek dziwnie by to nie zabrzmiao, jest wspinanie si na drzewa. Chc pozna jego histori! Ksika Architekci natury przyciga tematem, cho budzi te moje wtpliwoci  zostaa napisana przez przyrodnika celebryt (uycie tego sowa jednak nie wry dobrze) a w zapowiedziach powtarzany jest mit o tym, e Wielki Mur Chiski jest widoczny z kosmosu (to te nie wry dobrze). Mimo wszystko chc j przeczyta, bo ciekawi mnie bardzo sam temat. Shinrin-yoku. Sztuka i teoria kpieli lenych na pocztku z kolei moe brzmie miesznie, ale przecie wszyscy wiemy, e przytulanie drzew jest fajne i dobre. Warto wiedzie o tym wicej! No i ycie mrwek Maeterlincka. Absolutnie przepikne wydania jego ksiek bd ozdob kadej biblioteki, a i tre jest fascynujca. I jzyk przepikny! 
Na koniec trzy ksiki o ktrych te nie mogabym nie wspomnie. Boto Hillary Jordan to powie, ktra przyciga okadk, ale jeszcze bardziej treci. Obowizkowa lektura dla fanw prozy amerykaskiej i tematu segregacji rasowej. Mapa J.D Bakera zasuya na wyrnienie z jednego powodu  mao ktry krymina tak mnie potrafi zaintrygowa. Cho obietnica zoona na okadce, e to poczenie Milczenia owiec z Siedem jest dosy potna i nie wiem, czy w ogle moliwa do spenienia  chtnie si przekonam! Na koniec przepiknie wydany drugi tom trylogii Stanisawa Grzesiuka  tym razem Grzesiuk wspomina swoje dziecistwo i modo na Warszawskim Czerniakowie.
Znalelicie co dla siebie? Dajcie zna, czy nie pominam czego fajnego. Na co Wy czekacie?

Autyzm i zesp Aspergera w ksikach. Cz 2
Rok temu przygotowaam dla Was zestawienie ksiek na temat autyzmu i zespou Aspergera. Kwiecie jest wiatowym Miesicem Wiedzy na Temat Autyzmu, a dzisiaj, czyli 2 kwietnia obchodzony jest wiatowy Dzie Wiedzy na Temat Autyzmu. Przez ten rok pojawio si kilka ciekawych ksiek, ktre warto by byo dopisa do tamtej listy, ale zamiast aktualizowa, po prostu zrobi drug cz. Poniej macie ksiki, ktre dotycz tych tematw, niektre z tego roku, a niektre pominam w czci pierwszej, wic teraz nadrabiam.
Powysze ksiki s chyba najlepszymi ksikami o autyzmie jakie przeczytaam. Doskonae reportae, pokazujce ca histori, od najdrobniejszych szczegw do szerokiego spojrzenia. Zajrzyjcie do tekstw na blogu  Neuroplemiona i Wedug innego klucza wzbudziy mj wielki czytelniczy zachwyt.
Dalej mamy opowieci z punktu widzenia ojcw. Chopiec z klockw to kwietniowa nowo. Poznajcie Alexa, trzydziestoparoletniego tat. Kocha swoj on Jody, lecz zapomnia, jak jej to okazywa. Kocha swojego syna, Sama, ale go nie rozumie. Co musi si zmieni. A Alex powinien zacz od siebie.Poznajcie omioletniego Sama. Piknego, zaskakujcego, autystycznego chopca. Dla niego wiat to zagadka, ktrej nie potrafi samodzielnie rozwiza. Gdy jednak Sam zaczyna gra w Minecrafta, pojawia si miejsce, w ktrym on i tata zaczynaj na nowo odkrywa nie tylko samych siebie, lecz take siebie nawzajem
Wychowujemy Misiaka to ksika, ktra zapowiadaa si wietnie, ale pamitam, e czytao mi si j rednio. Niemniej jednak sama historia i bohaterowie zdecydowanie s warci poznania! Zabawna, a zarazem wzruszajca opowie o wyjtkowej relacji ojca i syna. John Elder Robison nie by zwykym dzieckiem. Nie by te zwykym ojcem. Dopiero w wieku czterdziestu lat, kiedy rozpoznano u niego jedn z form autyzmu, zwan zespoem Aspergera, zrozumia dlaczego.
Opowie ojca to ksika, ktr naprawd warto przeczyta. Pikna. Gdy u kilkuletniego Rowana wykryto autyzm, jego ojciec Rupert  dziennikarz i autor ksiek podrniczych  postanowi, e nie podda si bez walki. Dugo prbowa rnych form terapii, jednak bez skutku. Pewnego dnia przypadkiem odkry, e jego syn nawizuje wyjtkow wi ze zwierztami. Wtedy postanowi zrealizowa szalony plan  zabra dziecko do krainy szamanw, nieskaonej przyrody i stad dzikich koni  Mongolii. A po powrocie opisa t niezwyk podr.
W tym temacie ostatnio wyrnia si mocno Wydawnictwo Uniwersytetu Jagielloskiego. Nie bd wklejaa opisw tych ksiek, myl, e tytuy s czytelne. Nie miaam ich jeszcze w rkach, wic trudno mi powiedzie, czy s to ksiki typowo naukowe czy raczej popularnonaukowe. Stawiaabym na to drugie  ksiki z tego wydawnictwa zawsze doskonale si czyta, a sprawy naukowe przedstawione s w fantastycznie przyjazny sposb. Ksiki, ktrych nie mona pomin.
No i na koniec trzy powieci. Zdecydowanie nietypowy to nowo, ktrej te jeszcze nie przeczytaam. Jason Blake jest dwunastoletnim autystycznym chopcem. Chodzi do zwykej szkoy. Rzadko zdarza mu si dzie bez wikszych lub mniejszych nieprzyjemnoci. Jason prbuje zrozumie swoich kolegw, ale oni nie zawsze chc zrozumie Jasona. Jest wic sam. Wszystko si zmienia, gdy zaczyna korespondowa w internecie z Feniksem z Popiow  osob poznan na stronie, na ktrej modzi nastolatkowie publikuj swoje prby literackie. Feniks z Popiow to dziewczyna. Ma na na imi Rebeka. Podobaj si jej opowiadania Jasona. Jason czyje, e pierwszy raz zdarza mu si szansa na przyja. Wie jednak, e to te nie bdzie proste. Jak wszystko w jego yciu.
Kochajc syna te nie czytaam, ale wiem, e nadrobi szybko. Sami zobaczcie: Jak to jest kiedy synek nigdy nie patrzy Ci w oczy? Jeli nie przytula si tak jak inne dzieci, i nieprzytomnie krzyczy, kiedy chcesz aby ju wraca do domu i zszed z hutawki? Jak to jest kiedy tracisz dziecko? Jak to jest kiedy kochany m odchodzi do innej kobiety? Jak to jest, kiedy gubisz gdzie po drodze, midzy niadaniem a odbieraniem dzieci ze szkoy, swoje marzenia? Jak to si dzieje? Dlaczego? Po co? Dwie kobiety, rne problemy, wielka samotno. Wyspa Nantucket smagana wiatrem, zapomniana. W tym surowym krajobrazie obie stawiaj czoo swoim demonom. Los sprawia, e si spotkaj, ich przyja zdarza si jak bezcenny dar. Dziki sobie nawzajem, troch przypadkiem, poznaj odpowiedzi na stawiane nieprzerwanie pytania. Niesamowita, wzruszajca i mdra powie. O tym, czym jest autyzm, o samotnoci i odnajdywaniu sensu w yciu. Na kocu wiata, na skraju wytrzymaoci, mimo wszystko.
I na kocu ksika, przy ktrej najduej wahaam si, czy w ogle j tu umieci. Bo Dziewczyna, ktra pywaa z delfinami ma koszmarny tytu, ktry w ogle nie pasuje do ksiki, nie jest te mocno wyjtkowa, a porwnania do Forresta Gumpa robi wicej szkody ni poytku. Ale jednak to opowie, ktra moe zaciekawi, rzuci wiato na zagadnienia autystyczne, zwaszcza dla kogo, kto na przykad nic wczeniej nie czyta o tym i nie mia z autyzmem stycznoci. Karen zawsze bya inna. Kiedy ciotka odnalaza j w pustym domu, dziewczynka nie potrafia mwi, czyta, pisa ani przebywa wrd ludzi. Nie wiedziaa, co znaczy smutek, rado czy mio. Miaa za to niemal fotograficzn pami i niezwykle oryginalne spojrzenie na wiat. Dobrze czua si tylko, nurkujc w gbiach oceanu, wrd ryb i delfinw. eby y wrd ludzi, musiaa si nauczy najtrudniejszego  wyraania najprostszych emocji. Niezwykle uzdolniona, o ponadprzecitnej inteligencji Karen nie jest wedug innych zdolna do mioci. Ale czym innym kieruje si dziewczyna, ktra zrobi wszystko, by skrci cierpienia zabijanych zwierzt? Jej nowatorskie metody zmieniy wiat i nie wszyscy potrafi to zaakceptowa. Lecz Karen nie interesuje to, co myl o niej inni. Karen wie, co jest wane.

Rzeka wiadomoci
Jest kilka (moe kilkanacie) takich osb na wiecie, ktre kocham mioci wielk. Jedn z nich jest Oliver Sacks, neurolog, ktrego znamy przede wszystkim dlatego, e napisa kilka ksiek popularnonaukowych. Jego Czowiek, ktry pomyli on z kapeluszem jest absolutn klasyk w literaturze popularnonaukowej, a film Przebudzenia z Robinem Williamsem, nakrcony na podstawie ksiki Sacksa o takim samym tytule kady powinien zobaczy chocia raz. Na blogu znajdziecie tekst o 5 ksikach Sacksa, ktre warto przeczyta, cho jeli ju o tym mwimy, to oczywicie, e polecam przeczyta wszystkie. Znajdziecie te tekst o biografii Sacksa Stale w ruchu. Byo o tej ksice cicho, ale jak napisaam w tekcie o niej  to inspiracyjna bomba i fantastyczna lektura! Dla mnie te edukacyjna, bo nie wiem dlaczego, ale nie wyobraaam sobie Sacksa jako modego, uminionego chopaka, ktry miga motorem po miecie w skrze w poszukiwaniu wrae. Zawsze by dla mnie siwym panem ?? Warto zmienia swoje wyobraenia, a ta ksika jest do tego naprawd wietna.
Zdjcie wykorzystane na okadk biografii Olivera za kadym razem uwiadamia mi, e naprawd nie spodziewaam si, e by kiedy mody ??
Ten przydugi wstp prowadzi nas do waciwego tematu dzisiejszego tekstu. Musicie mi wybaczy entuzjazm, ale jeli chodzi o Sacksa to wcza mi si sam i nie mam nad nim kontroli. Oliver Sacks zmar w 2015 roku i myl, e nic wicej ju nie napisze, bya smutna. Okazao si jednak, e pracowa nad ksik, ktr teraz wanie wydao Wydawnictwo Zysk i S-ka. Rzeka wiadomoci rni si troch od jego poprzednich ksiek. Przede wszystkim jest mniejsza, co moe pocztkowo zaskoczy. Chciaoby si, eby bya dusza, zwaszcza jeli zna si ksiki Sacksa. Nie dotyczy te tylko i wycznie medycznych tematw. Oliver Sacks by erudyt, czowiekiem zainteresowanym wieloma dziedzinami nauki, umiejcym robi poczenia midzy nimi i przeskakiwa z jednego tematu na drugi. Ta ksika jest tego idealnym odzwierciedleniem. Sacks opowiada w niej o swoich pasjach, o tym, co go fascynuje i interesuje, ale robi to w tak szeroki i kompletny sposb, e sami moemy si poczu jak erudyci. Zachwyca mnie kada strona w tej ksice. To ksika-omiornica, ktra apie nas w swoje macki ju od pierwszych stron, chociaby informacj o serii dokumentalnej A Glorious Accident. Warto j  obejrze w caoci,  a zwaszcza ostatni odcinek, w ktrym szeciu naukowcw dyskutuje o nauce i yciu. Wic jeszcze nawet nie zacze czyta ksiki, a ju j odkadasz, bo przecie musisz to zobaczy!
I tak wanie Sacks dla mnie wyglda. Zawsze ?? (Adam Scourfield/Penguin Random House)
Sacksa interesowao wszystko. To chyba wsplna cecha naukowcw, odkrywcw, wybitnych i najlepszych w swoim fachu ludzi, tych najlepszych z najlepszych. Rzeka wiadomoci to dziesi tekstw, kady z innej dziedziny, kady o czym innym, a jednak wszystkie maj wsplny mianownik. Sacks pisze o Darwinie, ale nie powica wiele uwagi teorii ewolucji, skupia si bardziej na botanice. Kto z Was wiedzia, e Darwin by zapalonym botanikiem? Pisze o zalenociach i wspistnieniu wiata zwierzt i rolin, o yciu umysowym rolin (!), o Freudzie jako neurologu, o zawodnoci pamici u ludzi, ale te w nauce. Poznamy geniuszy w wiecie bezkrgowcw i gowonogw i dowiemy si, czy omiornica ma wiadomo. Sacks opowie nam o przesyszeniach, kreatywnoci i postrzeganiu czasu. Zwaszcza to ostatnie dziaa na wyobrani. Bo co jak co, ale przecie czas jest jeden i wszyscy postrzegaj go tak samo. Nic bardziej mylnego!! Ten rozdzia czytamy jak wyjty z jakiej powieci science-fiction. Pamitacie scen z Matrixa, gdzie Neo uchyla si od kul, zwalniajc czas? To teraz wyobracie sobie, e s ludzie, ktrzy tak wanie postrzegaj czas wok siebie. S w stanie apa muchy w locie, bo dla nich nie lec zbyt szybko Albo odwrotnie  podnosz rk, eby podrapa si po nosie i myl, e robi to w normalnym tempie, gdy w rzeczywistoci robi to tak powoli, e my widzimy ich w nieruchomej pozycji z podniesion rk. I dopiero na nagraniach wida, e rzeczywicie si ruszaj
Ksika Sacksa budzi wielkie wow. Czowiek jest absolutnie niezwyky, a to, e dziaa normalnie zaley od tak wielu czynnikw! Bardzo drobne rzeczy wpywaj na to, jak si poruszamy, z jak szybkoci, jak postrzegamy ludzi, czas i przestrze. wiadomo istnienia tych wszystkich rzeczy, ktre pozwalaj y i istnie bez wikszych problemw, powoduje, e nagle drobne skazy czy niepowodzenia przestaj mie wane. Bo jakie znaczenie moe mie np. krzywy nos w porwnaniu z tym, e jeste w stanie kontrolowa wszystkie swoje ruchy? Takie ksiki pozwalaj uwiadomi sobie wiele rzeczy, doceni to, co mamy i przede wszystkim otwieraj gow. Wszyscy powinnimy je czyta.
Sacks pokazuje rwnie swj wasny proces uczenia si i dowiadywania si nowych rzeczy, sigania po ksiki, podania za kolejnymi przypisami. Rzeka wiadomoci to ksika wszechstronna, mam wraenie, e to dokadnie taki typ, o ktrym si mwi, e jest odbiciem czytajcego. Kady znajdzie w niej co dla siebie. Mimo niepozornej objtoci to ksika zawierajca w sobie mnstwo informacji, inspiracji, to teksty, do ktrych mona wraca i wci je odkrywa na nowo. Warto!


Szczliwy jak oso
Zawsze mylaam, e z charakteru jestem Australijczykiem. Ich no worries bardzo do mnie przemawia, zawsze mi si podobao i z chci to stosuj w swoim polskim yciu, oczywicie w miar moliwoci. Ale okazuje si, e chyba jednak jestem Norwegiem. Anna Kurek swoj ksik Szczliwy jak oso zachwycia mnie bardzo i tak jak do tej pory nie mylaam intensywnie o Skandynawii, tak teraz zaczam si zastanawia nad tym, kiedy tam pojecha. Pomidzy mj tekst wklejam Wam fragmenty ksiki, ktre mnie szczeglnie zadziwiy i spowodoway, e coraz bardziej przekonywaam si, e mj charakter jest bardzo norweski!
Anna Kurek jest lektork i tumaczk jzyka norweskiego, wielbicielk Norwegii oraz autork bloga Norwegoloka. Jeli interesuje Was ten kawaek wiata, to jej blog jest miejscem, do ktrego chcecie zajrze. A ksik Szczliwy jak oso niech przeczyta kady. Mnie Norwegia do tej pory interesowaa przelotnie, bardziej od ludzi ciekawia mnie przyroda, polarne powizania kraju i skandynawski fenomen kryminaw. Nad charakterem Norwegw nie zastanawiaam si, nie mylaam o wspczesnej kulturze czy yciu, cho kilka ksiek ju na ten temat przeczytaam. Ksika Anny Kurek zachwycia mnie tym, e idealnie mieci si pomidzy literatur naukow i popularnonaukow na temat danego kraju a literatur subiektywn i podrnicz. Dla czytelnikw najciekawsze jest to, e Anna Kurek pisze z perspektywy obcokrajowca, ktry jednak rozumie wicej ni zwyky turysta. Poznajemy norwesk rzeczywisto w caej okazaoci, autorka doskonale nam tumaczy jej zawioci, pokazuje co z czego wynika i dlaczego jest tak, a nie inaczej. Ale bdc Polk widzi te wiele absurdw, dziwnych rzeczy, niezrozumiaych, innych, o ktrych pisze. Rozprawia si z mitami, ze stereotypami, porwnuje norweskie podejcie z polskim. Zna w kocu te dwa wiaty doskonale, a to uatwia poruszanie si pomidzy nimi.
Na wicej nie ma co liczy. Jeli Ola Nordmann nie widzi koniecznoci kontaktu z nowo poznan osob, to ograniczy go do absolutnego minimum, jakie nakazuje dobre wychowanie.
Szczliwi jak oso to Norwegia w obrazkach. Jest troch historii, jest wspczesno, troch polityki i troch gospodarki. Jest o przyrodzie, o codziennym yciu, o norweskiej kuchni i charakterze Norwegw. Jest te o kulturze, szkole, piciu i zabawie. O wszystkim po trochu, co ja uznaj za bardzo duy atut tej ksiki. wietnie si to czyta, bo autorka doskonale zna temat w ktrym si porusza i niezauwaalnie przechodzi od jednego zagadnienia do drugiego. Robi to tak pynnie, e w zasadzie trudno przesta czyta. Mam wraenie, e ta ksika przygotowuje do podry do Norwegii bardziej ni jakikolwiek przewodnik. Bo uczy nas obcowania z ludmi, ktrych spotkamy na swojej drodze. A zrozumienie zachowania mieszkacw kraju, po ktrym podrujemy wydaje si by kluczowym elementem udanego pobytu.
Anna Kurek wiele razy w tekcie podkrela, e jej celem nie byo napisanie powanego kompendium wiedzy na temat Norwegw. Ani kompletnego, bo na to nie wystarczy przecie jedna ksika. I bardzo dobrze, bo dziki temu ksika jest bardzo uniwersalna  jeli nie wiesz nic o Norwegii, dowiesz si wielu rzeczy. Jeli co wiesz, ale nigdy tam nie bye  dowiesz si kolejnych. A jeli bye tam albo moe nawet tam mieszkasz  skonfrontujesz wasn wiedz i dowiadczenia, i by moe te dowiesz si czego nowego. Szczliwy jak oso porusza waciwie wszystkie tematy, ktre mogyby przyj nam do gowy w zwizku z Norwegi  i wiele innych, na ktre nigdy sami bymy nie wpadli.
Ksik, ktra mi uwiadomia, e duchowo jestem Norwegiem a nie Australijczykiem musz nazwa doskona!










